I SA/Po 482/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont po rozpoznaniu w dniu 30 sierpnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia (...) 2012r. nr (...) w przedmiocie odmowy umorzenia zaległego podatku od towarów i usług za kwartały: III - IV 2003r., I-IV za 2006r., I-II za 2007r. postanawia: 1. zwolnić skarżącego od wpisu od skargi powyżej (...) zł, 2. oddalić wniosek w pozostałym zakresie. Skarżący R. K. złożył sporządzony na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podał, że skromne dochody miesięczne z tytułu wynagrodzenia za pracę oraz znaczne wydatki na utrzymanie i zakup niezbędnych dla utrzymania zdrowia lekarstw powodują, że nie stać go na zapłacenie wpisu sądowego. Wniesienie wpisu w wysokości (...) zł pociągnęłoby za sobą ciężkie skutki dla niego i jego żony. Skarżący oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną. Nie posiada domu, mieszkania, nieruchomości rolnej, innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i wartościowych przedmiotów. Żona również nie posiada jakichkolwiek wartościowych przedmiotów. Skarżący oświadczył, że z tytułu umowy o pracę uzyskuje dochód w wysokości (...) zł brutto, żona z tytułu świadczenia emerytalnego w wysokości (...) zł brutto. Skarżący podał jednak, że łącznie dochody wynoszą (...) zł brutto, podczas gdy w rzeczywistości wynoszą one (...) zł brutto. Dodatkowo skarżący wskazał, że postanowieniem Sądu Rejonowego P. w P. IX Wydział Gospodarczy sygn. sprawy (...) z dnia (...) maja 2012r. został wpisany do Krajowego Rejestru Sądowego: Rejestru Dłużników Niewypłacalnych. Na precyzyjnie sformułowane wezwanie z dnia (...) czerwca 2012r. do uzupełnienia wniosku skarżący oświadczył, że on i jego żona nie uzyskują dodatkowych dochodów oraz nie korzystają z pomocy opieki społecznej. Podał, że ponoszą następujące koszty miesięcznego utrzymania: wynajem mieszkania (...) zł, energia elektryczna (...) zł, gaz (...) zł, opał (...) zł, telefony komórkowe (...) zł, lekarstwa (...) zł, dojazd do pracy (...) zł, środki czystości (...) zł, abonament RTV (...) zł, grzywna w Sądzie (...) zł, wyżywienie (...) zł, ubezpieczenie w PZU (...) zł, rata kredytu (...) zł. Skarżący wyjaśnił, że kredyt początkowo zaciągnięty był w "A" w dniu (...) grudnia 2008r. i został zamieniony na kredyt w "B" w czerwcu 2012r., kredyt został zaciągnięty na okres do dnia (...) czerwca 2017r. Skarżący podał, że on i jego żona nie posiadają samochodów osobowych. Mieszkanie, w którym mieszkają nie jest ich własnością i wynajmują je za (...) zł miesięcznie. Wyjaśnił, że w chwili obecnej zarówno z jego wynagrodzenia jak i z wynagrodzenia żony nie są potrącane żadne środki pieniężne na spłatę zaległości podatkowych i innych zobowiązań. Wnioskodawca oświadczył, że łączne dochody netto jego i małżonki wynoszą (...) zł i w całości przeznaczane są na miesięczne utrzymanie. Do pisma załączył kserokopie: postanowienia Sądu Rejonowego P. w P. z dnia (...) maja 2012r., zaświadczenia o dokonaniu wpisu do Rejestru Dłużników Niewypłacalnych z dnia (...) maja 2012r., zeznań rocznych podatkowych PIT-37 za 2010r. i 2011r., z których wynika, że dochód skarżącego w 2010r. z tytułu wynagrodzenia za pracę wyniósł (...) zł, w 2011r. zaś (...) zł oraz z innych źródeł (...) zł. Załączył również roczne obliczenia podatku przez organ rentowy PIT -40A za 2010r. i 2011r., z których wynika, że w 2010r. dochód małżonki wyniósł (...) zł, zaś w 2011r. (...) zł. Załączył także wyciągi ze swojego rachunku bankowego, z rachunku bankowego żony oraz zaświadczenie o zarobkach z dnia 26 czerwca 2012r. Na kolejne wezwanie z dnia (...) lipca 2012r. skarżący w odpowiedzi z dnia (...) lipca 2012r. oświadczył, że załączony przez niego wyciąg z jego konta należy traktować jako wyciąg z ostatnich trzech miesięcy, gdyż przed dniem (...) czerwca 2012r. nie posiadał żadnego konta bankowego. Ponadto wyjaśnił, że w dniu (...) czerwca 2012r. została zaktualizowana umowa kredytowa żony zawarta w "B". Na podstawie tej umowy zaksięgowano na koncie kredytowym zobowiązanie w kwocie (...) zł. Na wyciągu zobowiązanie to w poz. 11 jest określone jako wpłata. Nie jest to jednak wpływ środków na konto, a jedynie zdyskontowanie środków na koncie kredytowym (realizacja kredytu). W poz. 13 na wyciągu z konta "B" widnieje kwota łączna zrealizowanego kredytu (nie jest to kwota środków wypłaconych z konta). Kwota (...) zł stanowi resztę kredytu zaciągniętą w "B" z przeznaczeniem na pokrycie kosztów zakupu opału i wykonania niezbędnych prac remontowych w wynajmowanych pomieszczeniach mieszkalnych. Kwota (...) zł stanowi opłatę za ubezpieczenie kredytów. Opłata została potrącona przez "B". Postanowieniem z dnia (...) sierpnia 2012r. referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu zwolnił skarżącego od wpisu od skargi powyżej (...) zł, w pozostałym zakresie wniosek oddalił. Od tego rozstrzygnięcia skarżący złożył sprzeciw. Przepis art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) . stanowi, że w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o zwolnienie skarżącego od wpisu od skargi powyżej (...) zł nie zasługiwał na uwzględnienie. Wymóg ponoszenia kosztów sądowych nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Wysokość opłaty oceniana jest bowiem w świetle okoliczności faktycznych sprawy, odnoszących się do zdolności skarżącego do jej uiszczenia. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Użyte sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym (tak postanowienie NSA z 18 czerwca 2004r., sygn. akt. FZ 165/2004, niepubl.). Obowiązek wykazania tych okoliczności spoczywa zatem na stronie wnioskującej o przyznanie prawa pomocy, która winna złożyć wiarygodne oświadczenie, zawierające dokładne dane odnośnie jej sytuacji majątkowej, wysokości uzyskiwanych dochodów, ponoszonych wydatków oraz sytuacji osobistej. Mając na uwadze przytoczone uregulowanie oraz treść oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz pisma uzupełniającego wniosek oraz treść sprzeciwu należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał w sposób wystarczający, aby nie był w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów związanych z postępowaniem sądowym. W opinii Sądu, analiza całego materiału przedstawionego przez wnioskodawcę prowadzi do wniosku, iż jest on w stanie uiścić część wpisu w wysokości (...) zł. Skarżący mieszka z małżonką i prowadzi z nią wspólne gospodarstwo domowe - co, jak powszechnie wiadomo przyczynia się do redukcji kosztów jednostkowych utrzymania. Skarżący wskazał, iż z uzyskiwanych dochodów pokrywa miesięcznie wraz z małżonką m.in. koszty telefonów komórkowych ((...) zł), czy grzywny w Sądzie ((...) zł). Zdaniem Sądu nie są to wydatki niezbędne do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych - grzywna jest wydatkiem nieusprawiedliwionym, a zatem nie może stanowić podstawy do zwolnienia od kosztów. Z dostarczonych wyciągów z rachunków bankowych wynika, że zarówno wnioskodawca jak i jego małżonka mają na kontach kwoty pozwalające na uiszczenie wpisu. Sąd rozpoznając wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych wziął z urzędu pod uwagę fakt, iż wnioskodawca złożył jednocześnie Poznaniu dwie skargi i także w drugiej sprawie o sygn. akt I SA/Po 483/12 został zwolniony od wpisu powyżej kwoty (...) zł. Z tego względu Sąd przyjął, że skarżący nie wykazał, by nie był w stanie ponieść kosztów wpisu od skargi w kwocie (...) zł (a nawet (...) zł w obu sprawach) bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dlatego Sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 , art. 245 § 3 w zw. z art. 160 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.