I SA/Po 492/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku ZP o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zobowiązania podatkowe Spółki w podatku od towarów i usług za miesiąc listopad 2002r. postanawia: 1. ustanowić dla skarżącego radcę prawnego, którego wyznaczy Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych, 2. zwolnić skarżącego od opłaty kancelaryjnej ponad kwotę [...], 3. zwolnić skarżącego od wpisu od skargi kasacyjnej ponad kwotę [...]. /-/V.Mielcarek Wpis od skargi kasacyjnej wynosi [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia [...], sygn. akt [...] oddalił skargę ZP na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej. Wobec tego Z P złożył sporządzony w dniu [...] na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku podał, że nie jest w stanie opłacić opłaty kancelaryjnej od uzasadnienia wyroku oraz wpisu sądowego od skargi kasacyjnej, ponieważ nie dysponuje środkami pieniężnymi. Od [...] prowadzone było przeciwko niemu postępowanie egzekucyjne na rzecz Urzędu Skarbowego. Cały majątek wnioskodawcy został zajęty i zlicytowany. Obecnie skarżący utrzymuje się ze skromnej pensji oraz prowadzi działalność gospodarczą w bardzo ograniczonym zakresie. Średnie miesięczne wynagrodzenie i dochód wnioskodawcy w [...] wynosi [...] netto, czyli [...] brutto. Pomimo zlicytowania całego majątku skarżący posiada w dalszym ciągu zadłużenie w stosunku do organów skarbowych na kwotę około [...]. ZP oświadczył, że nie jest w stanie opłacić opłaty kancelaryjnej, wpisu od skargi kasacyjnej i wynagrodzenia radcy prawnego bez uszczerbku na zdrowiu. Równolegle do niniejszej sprawy wnioskodawca jest zobowiązany do opłacenia [...] analogicznych spraw. Podał że nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z innymi osobami. Nie posiada nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i wartościowych przedmiotów. Skarżący oświadczył, że [...] jest w trakcie sprawy rozwodowej i ponosi koszty związane z postępowaniem sądowym. Płaci alimenty na córkę w wysokości [...] miesięcznie. Oświadczył, że dochód z tytułu wynagrodzenia za pracę wynosi [...], natomiast z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej [...]. Zatem łączny dochód brutto skarżącego wynosi [...]. Skarżący dodał, że nie posiada żadnych nieruchomości ani cennych rzeczy, które mógłby zbyć w celu opłacenia kosztów sądowych, dlatego bez przyznania prawa pomocy nie będzie w stanie dochodzić swoich racji przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy ZP pismem z dnia [...] wskazał, że koszty miesięcznego utrzymania wynoszą [...]. Podał, że nie zaciągnął i nie spłaca żadnych kredytów, natomiast alimenty na córkę płaci dobrowolnie, bowiem wyrok w tej sprawie jeszcze nie zapadł. Skarżący oświadczył, że nie posiada samochodu osobowego. Wnioskodawca nie korzysta z pomocy opieki społecznej. Wskazał, że w [...] uzyskał dodatkowe wynagrodzenie z wykonywanej osobiście umowy o dzieło i dochód z tego tytułu wyniósł [...]. Skarżący oświadczył, że mieszkanie, w którym mieszka należy do jego matki, przy czym nie mieszka z matką. Mieszkanie znajduje się w starej kamienicy, składa się z jednego pokoju, kuchni i łazienki, jest w złym stanie technicznym i wymaga remontu. Do pisma załączył kserokopię zeznania rocznego podatkowego za [...], kserokopie wyciągów z rachunku bankowego. Wniosek o udzielenie prawa pomocy zasługuje na uwzględnienie tylko w części przez ustanowienie radcy prawnego, zwolnienie od opłaty kancelaryjnej ponad [...] i zwolnienie od wpisu od skargi kasacyjnej ponad [...]. W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 cyt. ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od wpłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 ustawy). Art. 246 § 1 wyżej powołanej ustawy stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważa się, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Należy jednak podkreślić, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł dochodów i bez majątku. Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że argumentacja skarżącego odnosząca się co do braku jakichkolwiek środków finansowych na pokrycie wpisu należnego od skargi w rozpatrywanej sprawie nie jest wiarygodna. Skarżący z tytułu umowy o pracę uzyskuje dochód w kwocie około [...] brutto, ponadto z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej uzyskuje dochód w kwocie [...]. Zatem łączny dochód brutto skarżącego wynosi [...]. Wnioskodawca nie pozostaje z innymi osobami we wspólnym gospodarstwie domowym, ciąży na nim obowiązek alimentacyjny wobec córki i z tego tytułu przekazuje dobrowolnie na jej miesięczne utrzymanie kwotę [...]. Na uwagę skarżącego zasługuje fakt, że dla wydatków związanych z prowadzeniem procesu powinien znaleźć pokrycie w swych dochodach przez ograniczenie innych wydatków. Zauważyć należy, że dochód skarżącego wynosi około [...] netto, na miesięczne utrzymanie i alimenty dla córki przeznacza kwotę [...], a zatem jest w stanie zaoszczędzić kwotę około [...] miesięcznie i z uzyskanych w ten sposób środków przeznaczyć choć w części środki pieniężne na koszty sądowe. Jak już wyżej wskazano, prawa pomocy nie można traktować jako formy kredytu Państwa dla skarżącego, a do czego sprowadzałoby się uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy zakresie całkowitym. Zatem ustanowienie dla skarżącego radcy prawnego oraz redukcja wysokości wpisu od skargi kasacyjnej od kwoty [...] do kwoty [...] i opłaty kancelaryjnej od kwoty [...] do kwoty [...] stanowi przyznanie prawa pomocy adekwatne do sytuacji majątkowej, finansowej i rodzinnej skarżącego. Nadto godzi się zauważyć, że rozpoznając niniejszy wniosek o przyznanie prawa pomocy wzięto pod uwagę okoliczność, iż skarżący z podobnymi wnioskami wystąpił w [...] sprawach, w których opłata kancelaryjna wynosi po [...] oraz wpis od skargi kasacyjnej po [...], a zatem łącznie [...]. Wobec powyższego na podstawie art. 245 i art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) postanowiono jak w sentencji. /-/V.Mielcarek