I SA/Po 495/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Maciej Jaśniewicz po rozpoznaniu w dniu 06 sierpnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi KS na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości za 2004 r. i umorzenie postępowania w sprawie umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości za 2003 r. jako bezprzedmiotowego. postanawia: 1. zwolnić skarżącego od wpisu od skargi powyżej [...], 2. ustanowić dla skarżącego adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka, 3. w pozostałym zakresie wniosek oddalić. Pismem z dnia [...] KS wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...], nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości za 2004 r. i umorzenie postępowania w sprawie umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości za 2003 r. jako bezprzedmiotowego. W dniu [...] skarżący złożył sporządzony na urzędowym formularzu wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia [...] referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata oraz zwolnił skarżącego od wpisu od skargi powyżej [...]. Postanowienie to utraciło moc wskutek wniesienia przez skarżącego sprzeciwu do tutejszego Sądu, który rozpoznaje złożony wniosek, na podstawie art. 260 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej: "P.p.s.a."). Ze złożonego przez skarżącego we wniosku oświadczenia i pism uzupełniających wynikało, że nie posiada jakiegokolwiek majątku, ma zajęte wynagrodzenie i rentę z egzekucji prowadzonej przez ZUS. Wyjaśnił, że świadczenie rentowe zostało jemu przyznane okresowo do [...]. Skarżący wskazał, że ma trudności z regulowaniem rachunków za energię elektryczną, czynsz, gaz. Podał, że zaległość za czynsz wynosi [...]. Skarżący oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z H D. Wnioskodawca nie posiada domu, mieszkania, nieruchomości rolnej, innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i wartościowych przedmiotów. Dochód brutto skarżącego z wynagrodzenia za pracę wynosi [...], z tytułu renty [...] brutto, dochód HD z tytułu emerytury wynosi [...] brutto. Wnioskodawca podał, że z uwagi na egzekucję z wynagrodzenia otrzymuje [...] netto, z tytułu renty [...] netto, HD otrzymuje natomiast kwotę [...] netto. Zatem łączny dochód skarżącego i osoby pozostającej z nim we wspólnym gospodarstwie domowym wynosi [...] netto. Wnioskodawca ani HD nie posiadają lokat bankowych. Podał, że HD i jej córka, która obecnie z nimi nie mieszka, posiadają karty kredytowe, z których korzystają w sytuacjach koniecznych, po spłaceniu odsetek i kwoty wymagalnej. Wyjaśnił, że spłacają raty kredytu w euro, okres spłaty wynosi [...] lat, kredyt został zaciągnięty z uwagi na zadłużenie do jakiego doszło z powodu nie otrzymania przez HD alimentów na córkę od jej ojca. Skarżący oświadczył, że ponoszą następujące koszty miesięcznego utrzymania: [...]. Skarżący i HD nie posiadają samochodu. Wnioskodawca mieszka w mieszkaniu należącym do HD. Do pisma załączył kserokopie: zeznań rocznych podatkowych za [...], karty informacyjnej dziennego oddziału rehabilitacyjnego, zaświadczenia lekarskiego o stanie zdrowia, orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, orzeczenia lekarza orzecznika, odcinka wynagrodzenia za [...], zaświadczenia o zarobkach z dnia [...], z którego wynika, że wynagrodzenie skarżącego z ostatnich trzech miesięcy wynosi [...] brutto, [...] netto, przy czym z kwoty tej potrącane jest [...] tytułem egzekucji. Obowiązującą zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (por. art. 199 P.p.s.a.). Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek – możliwość przydzielenia stronie skarżącej prawa pomocy. Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zakres ten określa strona we wniosku o udzielenie prawa pomocy, niemniej ostateczna decyzja w tej kwestii należy do Sądu, który – nie wychodząc poza ramy wyznaczone treścią rubryki Nr 4 urzędowego formularza – powinien kierować się w tym względzie wyłącznie przesłankami wynikającymi z art. 246 P.p.s.a. W świetle art. 246 § 1 pkt 1) P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; zaś na podstawie art. 246 § 1 pkt 2) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy jako wyjątek od ustanowionej w art. 199 p.p.s.a. zasady ponoszenia przez stronę postępowania sądowego jego kosztów nie może być traktowana rozszerzająco. Pomoc tą należy kierować wyłącznie do osób, które z uwagi na wyjątkowo trudną sytuację materialną, obiektywnie nie są w stanie bez pomocy Państwa wygospodarować środków na pokrycie tych kosztów, tj. osób całkowicie pozbawionych środków do życia ze względu na okoliczności życiowe. Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że są one zasadą, natomiast zwolnienie z ich uiszczenia winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Zdaniem Sądu ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd odnośnie ciężaru dowodu w postępowaniu dotyczącym wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wskazuje się bowiem, iż rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przepisach regulujących instytucję przyznania prawa pomocy. Badając całokształt okoliczności w sprawie, Sąd stwierdził, że zasadne jest przyznanie skarżącemu adwokata. Skarżący nie wykazał jednak, że pozostaje w sytuacji majątkowej uzasadniającej do całkowitego zwolnienia go od kosztów sądowych. W kontekście powyższego wskazać należy, że skarżący nie uprawdopodobnił, aby nie był w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów sądowych, w tym kwoty [...] wpisu. W kontekście powyższego Sąd zauważa, że spłata zobowiązań o charakterze cywilnoprawnym, jakimi są raty kredytów udzielonych w ramach kredytów bankowych, nie determinuje okoliczności do zwolnienia skarżącego od kosztów postępowania sądowoadministracyjnego prowadzonego w indywidualnej sprawie. Osoby ubiegające się o przyznanie prawa pomocy powinny w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach dla zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Skarżący nie wykazał, iż nie dysponuje dostatecznymi środkami na pokrycie części kosztów sądowych. W ocenie Sądu z posiadanych środków skarżący nie jest jednak w stanie pokryć wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Uzasadnione zatem jest uwzględnienie wniosku o prawo pomocy w zakresie ustanowienia dla skarżącego adwokata z urzędu oraz zwolnienia skarżącego od wpisu od skargi powyżej [...]. W świetle powyższego Sąd orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 245 § 1 i § 3 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.