I SA/Po 496/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku GZ o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego lub ustanowienie adwokata lub ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie ze skargi GZ na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za maj , sierpień, grudzień 2009r., lipiec, sierpień, grudzień 2010r. oraz maj, wrzesień i październik 2011r. postanawia: 1. ustanowić dla GZ radcę prawnego, którego wyznaczy Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych, 2. oddalić wniosek o ustanowienie adwokata, 3. oddalić wniosek o ustanowienie doradcy podatkowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia [...] oddalił skargę GZ na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za maj, sierpień, grudzień 2009 r., lipiec, sierpień, grudzień 2010 r. oraz maj, wrzesień i październik 2011 r. Następnie skarżący złożył sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego lub ustanowienie adwokata lub ustanowienie doradcy podatkowego. W uzasadnieniu wskazał, że nie stać go na pełnomocnika, gdyż łączny dochód rodziny z ostatnich [...] miesięcy wynosi [...] netto. Skarżący w okresie od [...] był na zwolnieniach lekarskich, przy czym nie otrzymywał zasiłku chorobowego, wniósł odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Wnioskodawca podał, że są prowadzone wobec niego i żony liczne egzekucje komornicze. Wyjaśnił, że po [...] latach prowadzenia działalności gospodarczej zbankrutował i wobec tego musiał swoją firmę zamknąć. Oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, [...]-letnią córką i z [...]-letnim synem. Posiada grunt po żwirowni o pow. [...] ha, z którego prowadzona jest licytacja komornicza oraz nieruchomość gruntową w P, z której również prowadzona jest licytacja komornicza. Nie posiada domu, mieszkania, oszczędności, papierów wartościowych i przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Żona i dzieci nie posiadają majątku. Skarżący razem z rodziną mieszka grzecznościowo, bez tytułu prawnego do zajmowanego lokalu, do czasu znalezienia innego lokum. Podał, że jest zatrudniony, lecz obecnie przebywa na zwolnieniu lekarskim. Wnioskodawca we wniosku o przyznanie prawa pomocy podał na co choruje i jaki jest stan jego zdrowia. Oświadczył również, że w pokrywaniu opłat, których on i jego żona nie są w stanie ponieść, pomagają im rodzice. Do wniosku załączył kserokopie: zaświadczenia o zarobkach żony z dnia [...], z którego wynika, że dochody netto małżonki z ostatnich [...] miesięcy średnio wyniosły [...], zaświadczenia o wynagrodzeniu skarżącego z dnia [...], z którego wynika, że skarżący jest zatrudniony na umowę o pracę od dnia [...] za wynagrodzeniem brutto [...], przy czym do [...] był na zwolnieniu lekarskim, wynagrodzenie za okres od [...] wynosiło [...], wynagrodzenie za [...] [...], od [...] skarżący przebywał na zwolnieniu lekarskim, wezwania Sądu Rejonowego z dnia [...] do osobistego stawiennictwa w Sądzie w dniu [...], gdzie będzie przesłuchany w charakterze strony w sprawie przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych o zasiłek chorobowy, zaświadczenia lekarskiego z dnia [...], zwolnień lekarskich z dnia [...], wypisu z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej R.P., obwieszczenia Komornika Sądowego o drugiej licytacji nieruchomości z dnia [...], protokołu opisu i oszacowania nieruchomości z dnia [...] sporządzonego przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym, kart informacyjnych leczenia szpitalnego. W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 P.p.s.a.). Art. 246 § 1 P.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje : 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć należy, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że z argumentacji skarżącego wynika, iż zasadnym jest ustanowienie dla niego radcy prawnego, gdyż wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z oświadczeń skarżącego wynika, że obecnie on i jego rodzina utrzymują się z wynagrodzenia małżonki, które wynosi [...] brutto. Skarżący przebywa natomiast na zwolnieniu lekarskim, ZUS odmówił jemu przyznania zasiłku chorobowego. Skarżący i jego żona mają na utrzymaniu dzieci, które się uczą. Skarżący posiada nieruchomości (działki gruntu), z których prowadzone są postępowania egzekucyjne. Nie posiada natomiast domu lub mieszkania. Dochody z wynagrodzenia żony w całości przeznaczane są na miesięczne utrzymanie rodziny. Ponadto małżonkowie korzystają z pomocy rodziców. Skarżący zatem nie posiada środków pieniężnych, z których mógłby ponieść koszty zastępstwa procesowego w przedmiotowej sprawie, ponadto nie posiada również majątku, który mógłby stanowić źródło finansowania tych kosztów. Jednocześnie zauważa się, że oddalono wniosek o ustanowienie adwokata, doradcy podatkowego, gdyż ustanowienie radcy prawnego, adwokata i doradcy podatkowego są alternatywnymi formami pomocy udzielanej w ramach prawa pomocy i nie jest konieczne ustanawianie trzech pełnomocników z urzędu, aby zapewnić należytą reprezentację skarżącemu w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.