I SA/Po 51/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2014r. na posiedzeniu niejawnym wniosku AD o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi AD na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie umorzenia jako bezprzedmiotowe postępowania w zakresie złożonego przez zobowiązanego wniosku postanawia: 1. zwolnić AD od kosztów sądowych, 2. ustanowić dla AD adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. AD pismem z dnia [...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] w przedmiocie umorzenia jako bezprzedmiotowe postępowania w zakresie złożonego przez zobowiązanego wniosku. Równocześnie pismem z dnia [...] wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. W piśmie tym podał, że jest schorowany, nigdzie nie pracuje i nie posiada pieniędzy do dyspozycji. Ma na utrzymaniu schorowana żonę i troje dzieci. Ponadto od [...] miesięcy przebywa w więzieniu. Rodzina znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. Żona jest zadłużona w bankach, również skarżący jest zadłużony na kwotę [...]. Skarżący podał, że dochód roczny jego rodziny wynosi [...]. Wnioskodawca posiada działkę gruntu, jest to ziemia [...] klasy. Skarżący podał, że ze względu na sytuację majątkowa wyłożenie przez rodzinę środków na opłacenie kosztów sądowych byłoby uciążliwe. Do pisma załączył zaświadczenia wystawione przez Dyrektora Aresztu Śledczego z dnia [...], z których wynika, że skarżący od [...] nie jest zatrudniony w ww. jednostce na żadnym stanowisku pracy i nie posiada środków pieniężnych do dyspozycji. Następnie skarżący złożył sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i z dorosłymi dziećmi. Nie posiada domu, mieszkania, nieruchomości rolnej, posiada działkę gruntu. Skarżący nie posiada również oszczędności, papierów wartościowych i przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Wnioskodawca podał, że dochód jego rodziny wynosi ok. [...] rocznie. Skarżący i jego żona są zadłużeni. Córka skarżącego jest bezrobotna i nie ma zasiłku, starszy syn pozostaje na własnym utrzymaniu, młodszy uczy się. W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270, dalej jako P.p.s.a.) zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 P.p.s.a.). Art. 246 § 1 P.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje : 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć należy, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że z argumentacji skarżącego wynika, iż zasadnym jest zwolnienie go od kosztów sądowych oraz ustanowienie dla niego adwokata, gdyż wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z akt sprawy wynika bowiem, że wnioskodawca przebywał w Areszcie Śledczym, obecnie przebywa w Zakładzie Karnym i nie uzyskuje dochodów, z których mógłby ponieść koszty postępowania, nie posiada również środków pieniężnych do dyspozycji. Ze skargi wynika również, że skarżący ma rodzinę, która znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 2, art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.