I SA/Po 510/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku JM o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi JM na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej za 2010 r. postanawia: 1. zwolnić skarżącego od kosztów sądowych, 2. ustanowić dla skarżącego adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia [...], sygn. akt [...] uchylił decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej za 2010 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, reprezentowany przez radcę prawnego, pismem z dnia [...] wniósł skargę kasacyjną od w.w wyroku. Skarżący JM złożył sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku podał, że jest osobą schorowaną, leżącą, nie jest zdolny do samodzielnego funkcjonowania. Skarżący podał na co choruje. Wnioskodawca wskazał, że postępowanie podatkowe odbywało się bez jego faktycznego w nim udziału. W chwili obecnej nie jest w stanie samodzielnie przedstawić swojego stanowiska i go argumentować. Nie jest również w stanie stawić się na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Skarżący podał, że dysponuje dokumentami, z których wynika jaki jest stan jego zdrowia, m.in. zaświadczeniem lekarza sądowego. Wyjaśnił, że od czasu wydania zaświadczenia jego stan zdrowia się nie poprawił. Skarżący wskazał, że dokumenty te znajdują się również w aktach sprawy. Skarżący we wniosku o przyznanie prawa pomocy podał, że wnosi o przyznanie prawa pomocy i wskazał na adwokata DK. Skarżący ponowił, że nie jest w stanie ponieść kosztów pomocy prawnej, nie posiada żadnych dochodów poza emeryturą, która nie starcza jemu nawet na pokrycie kosztów jedzenia, zakupu leków i leczenia, korzysta z pomocy córki. Skarżący oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z [...]-letnią matką. Matka nie posiada rachunków bankowych, kart kredytowych, lokat bakowych. Wnioskodawca również nie posiada kart kredytowych i lokat bankowych. Skarżący podał, że on i jego matka nie posiadają pojazdów mechanicznych, które podlegają obowiązkowi rejestracji. Wnioskodawca nie posiada udziałów w spółkach, nie pełni funkcji członka zarządu, prokurenta, ani członka rady nadzorczej. Koszty miesięcznego utrzymania wynoszą: [...], raty kredytów: kredyt obrotowy w A, kredyt samochodowy w B, kredyt gotówkowy w C – zobowiązania nie są spłacane od około [...]. Skarżący oświadczył, że nie posiada domu i mieszkania, posiada nieruchomość rolną gruntową o pow. [...] m2 o wartości ok. [...], nieruchomość gruntową o pow. ok. [...] o wartości ok. [...], lokal handlowy o pow. [...] o wartości ok. [...] obciążony kredytem hipotecznym, działkę o pow. [...] m2 o wartości ok. [...], wszystkie nieruchomości zajęte w związku z prowadzonym postępowaniem podatkowym, nie uzyskuje z nich żadnych dochodów i nie może ich zbyć, nie posiada oszczędności, papierów wartościowych, innych praw majątkowych, wierzytelności, przedmiotów o wartości powyżej 5.000,- zł. Skarżący podał, że otrzymuje doraźne wsparcie finansowe od córki. Skarżący oświadczył, że matka z tytułu emerytury uzyskuje dochód w wysokości ok. [...], skarżący z tytułu emerytury w wysokości ok. [...], emerytura skarżącego częściowo zajęta jest przez komornika. Skarżący podał, że ma zaciągnięty kredyt obrotowy w A, kredyt samochodowy B, kredyt gotówkowy w C, kredyt hipoteczny w D, koszty utrzymania mieszkania wynoszą ok. [...], koszty leczenia ok. [...]. Skarżący następnie w piśmie procesowym z dnia [...] ponowił o przyznanie jemu prawa pomocy i o wyznaczenie na pełnomocnika adwokata DK. Ponownie złożył oświadczenia o swoim stanie zdrowia, sytuacji majątkowej i finansowej. W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej jako: "P.p.s.a.") zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 P.p.s.a.). Art. 246 § 1 P.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje : 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć należy, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia kosztów postępowania. Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że z argumentacji skarżącego wynika, iż zasadnym jest zwolnienie jego od kosztów sądowych oraz ustanowienie dla niego adwokata, gdyż wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Skarżący jest osobą schorowaną, wnioskodawca we wniosku o przyznanie prawa pomocy wyjaśnił na co choruje, skarżący leczy się, wymaga rehabilitacji, otrzymuje emeryturę, matka jego również jest emerytką. Całość uzyskiwanych środków skarżący i jego matka przeznaczają na miesięczne utrzymanie, przy czym środki te nie wystarczają im i dlatego skarżący musi korzystać z doraźnej pomocy córki. Z oświadczeń skarżącego wynika zatem, że nie ma środków finansowych na uiszczenie kosztów sądowych, jak i kosztów zastępstwa procesowego w przedmiotowej sprawie. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 2, art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.