I SA/Po 514/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokata MO o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi JM na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od lipca do grudnia 2010 r. postanawia: przyznać od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego – adwokatowi MO tytułem zwrotu nieopłaconej pomocy prawnej przyznanej z urzędu kwotę [...] (...) + [...] (...) tytułem podatku VAT za udział w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji. Skarżący JM pismem z dnia [...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na wskazaną w sentencji decyzję Dyrektora Izby Skarbowej. Następnie złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia [...] starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego ustanowił dla skarżącego adwokata (pkt 2 sentencji) i jednocześnie zwolnił go od kosztów sądowych ponad uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi kwotę [...] (pkt 1 sentencji). Okręgowa Rada Adwokacka wyznaczyła pełnomocnika w osobie adwokata MO. Pismem z dnia [...], doręczonym w dniu [...] [karta nr [...] akt sądowych] Sąd powiadomił adwokata MO, że został wyznaczony pełnomocnikiem z urzędu dla JM. Z akt sprawy wynika, że w dniu [...] na rozprawie stawił się aplikant adwokacki RC, który w dniu [...] został upoważniony przez adwokata MO do zastępowania go w przedmiotowej sprawie. Aplikant adwokacki RC w dniu [...] zapoznał się z aktami sprawy i sfotografował akta [por. Kontrolka akt udostępnianych do wglądu poz. [...] w Wydziale I]. Na rozprawie w dniu [...] Przewodniczący odczytał stronom treść pisma Wicedziekana Okręgowej Rady Adwokackiej z dnia [...] informującego, że działając na wniosek skarżącego dokonano zmiany pełnomocnika z urzędu w ten sposób, że w miejsce adwokata MO wyznaczono adwokata DK. Aplikant adwokacki wniósł o zasądzenie wynagrodzenia dla pełnomocnika działającego z urzędu i oświadczył, że nie zostało zapłacone w całości ani w części [por. karta nr [...] akt sądowych]. Rozpoznaniu w niniejszej sprawie podlega wniosek pełnomocnika z urzędu o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu z tytułu reprezentowania skarżącego przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji. Zgodnie z art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") wyznaczony adwokat otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach i opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Szczegółowe zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu reguluje rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2016 r., poz. 1714 ze zm.), które obowiązuje od 2 listopada 2016 r. Przedmiotem zaskarżenia jest podatek od towarów i usług za miesiące od lipca do grudnia 2010 r. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia [...] ustalono wartość przedmiotu zaskarżenia na kwotę [...]. Zgodnie z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia opłaty wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi: w pierwszej instancji: w sprawie, której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna – opłatę obliczoną na podstawie § 8. Przepis § 8 pkt 5) rozporządzenia stanowi, że opłaty wynoszą przy wartości przedmiotu sprawy: powyżej 10.000 zł – 50.000 zł – 2.400 zł. Na podstawie § 4 ust. 1 rozporządzenia opłatę ustala się w wysokości określonej w rozdziałach 2-4, przy czym nie może ona przekraczać wartości przedmiotu sprawy. Opłatę, o której mowa w ust. 1 i 2, podwyższa się o kwotę podatku od towarów i usług wyliczoną według stawki podatku obowiązującej dla tego rodzaju czynności na podstawie przepisów o podatku od towarów i usług (por. § 4 ust. 3 rozporządzenia). Z treści § 4 ust. 2 rozporządzenia wynika natomiast w jakich okolicznościach następuje ustalenie opłaty w wysokości wyższej niż określona w ust. 1, a nieprzekraczającej 150% opłat określonych w rozdziałach 2-4, co nie ma miejsca w niniejszej sprawie. Zauważyć również należy, że zgodnie z art. 250 § 2 P.p.s.a. w uzasadnionych przypadkach, sąd może obniżyć wynagrodzenie, o którym mowa w § 1. Przepis art. 250 § 2 P.p.s.a. stanowi zatem legitymację swoistego miarkowania w tym zakresie. Podkreślić również należy, że mimo, iż w normie tej jest mowa o uprawnieniu sądu do obniżenia wynagrodzenia fachowego pełnomocnika, to w rzeczywistości kompetencję w tym zakresie posiada w pierwszej kolejności referendarz sądowy (M. Jagielska (w:) R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2015 r., s. 994). Mając powyższe na uwadze, działaniem podjętym przez pełnomocnika w imieniu skarżącego, za które przysługuje wynagrodzenie, było reprezentowanie skarżącego przed sądem pierwszej instancji. Pełnomocnik zapoznał się z aktami sprawy, sfotografował akta i stawił się na rozprawie w dniu [...]. Pełnomocnik skarżącego nie złożył natomiast do akt sprawy żadnego pisma procesowego. W tym miejscu zwrócić należy uwagę na aspekt "fiskalny", gdyż przy ustalaniu wynagrodzenia pełnomocnika, nie można pomijać finansowego interesu Państwa. Państwo bowiem występuje jako gwarant praworządności, zasad poszanowania prawa wszystkich swoich obywateli – także tych ubogich. Musi więc dysponować posiadanymi środkami, z jednej strony w ramach obrony wspomnianych wartości, ale z drugiej powinno czuwać, aby wydatki na te cele były współmierne i adekwatne do cen tego rodzaju usług w ujęciu obiektywnym. Skarb Państwa występuje bowiem najpierw w przypadku wyznaczenia, a później wypłaty wynagrodzenia pełnomocnikowi wyznaczonemu z urzędu, jako "zleceniodawca". Umocowany jest do tego zasadą m.in. opiekuńczości, realizującą się poprzez zapewnienie stronie prawa do sądu, ale i koniecznością działania dla dobra obywateli. Stąd też wysokość zapłaty za to zlecenie powinna odzwierciedlać zarówno wkład pracy, jak i wartość rzeczywiście wykonanej pracy, ocenianej oczywiście wieloaspektowo, ale przy pomocy obiektywnego miernika staranności. Biorąc pod uwagę nakład pracy pełnomocnika, który polegał na przeanalizowaniu akt sprawy oraz udział na rozprawie w dniu [...] należy uznać za zasadne zastosowanie art. 250 § 2 P.p.s.a. i obniżenie należnego wynagrodzenia ustalonego w oparciu o rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2017 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu o 50 % do kwoty [...], powiększonego na podstawie § 4 ust. 3 rozporządzenia o kwotę podatku od towarów i usług, liczoną według stawki 23 %, tj. o [...]. W tych okolicznościach należało przyznać adwokatowi MO tytułem nieopłaconej pomocy prawnej wynagrodzenie za udzieloną pomoc prawną przed sądem administracyjnym pierwszej instancji powiększone o stawkę podatku od towarów i usług w łącznej wysokości [...] ([...]), które wynika z następującego rozliczenia: wynagrodzenie w wysokości [...] ([...]) + [...] ([...]) podatek VAT. Wobec powyższego, na podstawie art. 250 § 1, § 2 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 8 P.p.s.a. oraz § 21 ust. 1 pkt 1) lit. a) w zw. z § 4 ust. 1 i ust. 3 rozporządzenia należało postanowić, jak w sentencji.