I SA/Po 515/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Wolna – Kubicka Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Nikodem Sędzia WSA Karol Pawlicki (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Szydłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2012r. sprawy ze skargi K. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości za 2010r. oddala skargę Decyzją z dnia [...] lutego 2012r. Burmistrz Miasta i Gminy [...] odmówił [...] umorzenia zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości za 2010 rok w kwocie [...]zł. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że rozpatrując wniosek podatnika o umorzenie zaległości ustalono, iż wraz z podatnikiem w posiadanej przez niego nieruchomości są zameldowani: żona oraz syn. W dniu [...] września 2011r. wysłano wniosek do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we [...] z prośbą o informację, czy wymienieni wyżej korzystają z pomocy finansowej Ośrodka. Z uzyskanej odpowiedzi wynika, że rodzina [...] nie jest objęta pomocą finansową Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we [...]. Według oświadczenia podatnika dochód miesięczny w rodzinie wynosi [...]zł oraz posiada nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] o powierzchni [...]m2, zabudowaną budynkiem mieszkalnym o powierzchni [...]m2 oraz budynkiem gospodarczym o powierzchni [...]m2. Wydatki związane z utrzymaniem domu (gaz, prąd, telefon, woda itp.) wynoszą [...]zł miesięcznie. Zdaniem organu wykazane źródło dochodu nie kwalifikuje podatnika do uzyskania świadczenia z pomocy społecznej, bowiem kryterium uprawniające do otrzymania wsparcia finansowego z pomocy społecznej to [...]zł na jedną osobę. Wyniki przeprowadzonego postępowania podatkowego nie skłaniają do pozytywnego rozpatrzenia wniosku. Sytuacja majątkowa strony jest na tyle dobra, że podatnik może uregulować zaległości podatkowe. W odwołaniu z dnia [...] marca 2012r. podatnik zarzucił decyzji błędne ustalenia w zakresie stanu faktycznego oraz nieustalenie, czy w sprawie zachodzą przesłanki do umorzenia zaległości podatkowych. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2012r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ stwierdził, że zgodnie z art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Z treści tego przepisu wynika, że umorzenie zaległości może mieć miejsce z uwagi na uzasadniony ważny interes podatnika. Ważny interes podatnika występuje w przypadku trudności finansowych spowodowanych nadzwyczajnymi okolicznościami tj. m.in. klęskami żywiołowymi, a więc z przyczyn niezależnych od podatnika. Następstwem umorzenia ma być sytuacja, która pozwoli na bieżące opłacenie podatków. Jak wynika z akt sprawy, odwołujący na terenie gminy [...] wraz z małżonką jest właścicielem nieruchomości zabudowanej i usytuowanej przy ul. [...]. Jak wynika z dokumentacji w skład w/w nieruchomości wchodzą: grunty pozostałe o pow. [...]m2, pomieszczenia mieszkalne: o wys. pow. [...]m2 – [...]0m2, o wys. od [...]m do [...]m – [...]m2 oraz budynki pozostałe (garaż) o pow. [...]m2. W oparciu o złożoną przez zainteresowanego informację w sprawie nieruchomości organ podatkowy ustalił wymiar podatku od nieruchomości za rok 2010 w kwocie [...]zł. W trakcie postępowania dowodowego przeprowadzone przez organ I instancji ustalono, iż dochód miesięczny w rodzinie zainteresowanego stanowi kwotę [...]zł. Wydatki związane z utrzymaniem w/w nieruchomości zostały przez zainteresowanego określone na kwotę [...]zł. Podatnik do odwołania załączył postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie nałożenia na zainteresowanego obowiązku przedłożenia ekspertyzy technicznej w związku ze złym stanem technicznym budynku mieszkalnego znajdującego się na przedmiotowej nieruchomości. Organ wskazał, iż decyzje dotyczące umorzenia zaległości podatkowych podejmowane są w ramach tzw. uznania administracyjnego, a uwzględnienie wniosku podatnika i umorzenie zaległości podatkowej stanowi wyjątek od obowiązującej w polskim prawie zasady obowiązkowego płacenia podatków. Tym samym nawet jeśli w wyniku analizy sytuacji wnioskodawcy okaże się, że zaistnieją przesłanki do umorzenia, organ może, ale nie musi, dokonać umorzenia istniejących zaległości. O istnieniu ważnego interesu podatnika nie decyduje jego subiektywne przekonanie. Decydować powinny kryteria zobiektywizowane zgodnie z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości, w której wysoką rangę mają zdrowie i życie, a także możliwości zarobkowe w celu zdobycia środków utrzymania dla siebie i rodziny. Natomiast przez interes publiczny rozumie się dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa jak bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego, sprawiedliwość. W tych okolicznościach organ odwoławczy uznał, że decyzja Burmistrza Miasta i Gminy [...] jest zgodna z przepisami prawa, a organ podatkowy nie przekroczył granic uznania administracyjnego oraz w sposób dostateczny uzasadnił rozstrzygnięcie niniejszej sprawy w odniesieniu do zindywidualizowanych przesłanek. W skardze z dnia [...] maja 2012r. skarżący nie zgodził się z decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] i zwrócił uwagę na swoją aktualną sytuację życiową w związku z pobytem w szpitalu. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności trzeba wyjaśnić, że sąd administracyjny został wyposażony w funkcje kontrolne działalności administracji publicznej. Oznacza to, że w przypadku zaskarżenia decyzji, sąd bada jej zgodność z przepisami prawa (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz. U. Nr 153, poz. 1269 oraz art. 3 i art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr z 2012 r. Nr 270 ze zm., skrócie: P.p.s.a.). Podstawowym celem i efektem kontroli sądowej jest eliminowanie z obrotu prawnego aktów i czynności organów administracji publicznych niezgodnych z prawem i przywrócenie stanu zgodnego z prawem poprzez wydanie orzeczenia odpowiedniej treści. Zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie prawidłowości zastosowania przez organy administracji przepisów obowiązującego prawa, zarówno prawa materialnego, jak też przepisów postępowania. W rozpatrywanej sprawie Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa przez organy podatkowe. Podstawą materialnoprawną rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowi przepis zawarty w art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm., w skrócie: O.p.). Stosownie do tej regulacji, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Analiza tego przepisu wskazuje, że decyzje organów w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych oparte są na tzw. uznaniu administracyjnym. Ustawodawca pozostawiając organom uznanie w omawianej kwestii, wprowadza do systemu prawa podatkowego swego rodzaju luz decyzyjny, przejawiający się w możliwości (nie zaś konieczności) zwolnienia podatnika z obowiązku zapłaty podatku w przypadku zaistnienia jednej z przesłanek zawartych w art. 67a § 1 pkt 3 O. p. Sądowa kontrola tego rodzaju decyzji jest ograniczona i sprowadza się do zbadania, czy organ rozstrzygający badał sprawę pod kątem wymienionych w cytowanym przepisie przesłanek (tj. przypadków uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym). Sąd administracyjny bada również, czy materiał dowodowy został zebrany i oceniony w zgodzie z zasadami prawidłowego przeprowadzenia postępowania podatkowego wynikającymi z ustawy – Ordynacja podatkowa oraz czy nie naruszono wymogów dotyczących prawidłowego uzasadnienia decyzji. Sądową kontrolą nie jest natomiast w takiej sytuacji objęte rozstrzygnięcie; sądy administracyjne zostały bowiem powołane do kontroli działalności administracji publicznej, a zatem nie są one uprawnione do badania merytorycznej zasadności (celowości) decyzji uznaniowej. W przedmiotowej sprawie organy zbadały sytuację majątkową podatnika i osiągane przez niego i jego rodzinę dochody (oświadczenie o stanie majątkowym – k. 12 akt administracyjnych) oraz stan zdrowia (orzeczenie o stopniu niepełnosprawności – k. 13 i 14). Uzyskały też informację czy skarżący lub jego rodzina korzysta z pomocy społecznej (k. 29). Otrzymały też oświadczenie syna skarżącego, który podał, że od 2009r. nie prowadzi wspólnego gospodarstwa z rodzicami (k. 33). Ponadto sam skarżący w piśmie z dnia [...] listopada 2011r. (k. 35) wyjaśnił, że przedmiotowa nieruchomość, znajdująca się w [...], nie jest przez nikogo zamieszkana (skarżący mieszka we [...]). W tych okolicznościach organy uznały, iż posiadany majątek i uzyskiwane dochody nie uniemożliwiają podatnikowi uiszczenie piątej raty podatku od nieruchomości za rok 2010 w wysokości [...]zł. Ubocznie należy zauważyć, iż rozstrzygnięć w zakresie odmowy umorzenia zaległości podatkowych nie dotyczy zasada powagi rzeczy osądzonej (tzw. res iudicata). Oznacza to, że brak przeszkód do złożenia nowego wniosku o umorzenie, w sytuacji gdy wystąpią nowe okoliczności (np. długotrwała i ciężka choroba). Wobec powyższego Sąd, nie dopatrując się uchybień ze strony organów podatkowych w zakresie postępowania oraz zastosowanych przepisów prawa materialnego, orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 P.p.s.a. kk