I SA/Po 518/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Nikodem Sędziowie Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont (spr.) Sędzia WSA Waldemar Inerowicz Protokolant: st. sekr. sąd. Joanna Świdłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi [...] na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia spod egzekucji I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] r. Nr [...]; II. stwierdza, że postanowienia wymienione w punkcie pierwszym nie podlegają wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w [...] na rzecz skarżącego kwotę [...],- zł (słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych. Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] na wniosek - Poczty Polskiej S.A (dalej: "wierzyciel") prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec A.X. (dalej: "zobowiązany", "skarżący") na podstawie wystawionych przez wierzyciela tytułów wykonawczych nr [...] do [...] obejmujących zaległości z tytułu opłat abonamentowych RTV za okres od stycznia 2009 r. do listopada 2013 r. Zawiadomieniem z dnia [...] marca 2014 r., nr [...] dokonał zajęcia nadpłaty zobowiązanego w podatku dochodowym w kwocie [...] zł, które to zawiadomienie wraz z odpisami tytułów wykonawczych zostało doręczone zobowiązanemu w dniu [...] marca 2014 r. Zobowiązany w związku z powyższym, w piśmie z dnia [...] marca 2014 r. skierowanym do Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] oświadczył, że nie ma żadnych zaległości wobec wierzyciela, ponieważ odbiornik telewizyjny wyrejestrował w 1998 r. Ponadto sprawa się przedawniła w 2004 r. Wyraził nadzieję, że zajęta nadpłata zostanie zwolniona przez organ egzekucyjny. Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...], na podstawie art. 17 § 1 w związku z art. 13 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm.) - dalej: "u.p.e.a.", odmówił zwolnienia spod egzekucji nadpłaty w podatku dochodowym w kwocie [...] zł, zajętej zawiadomieniem z dnia [...] marca 2014 r., nr [...]. Działając na podstawie art. 50 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.) - dalej: "k.p.a.", Urzędu Skarbowego wezwał zobowiązanego do złożenia dowodów potwierdzających jego ważny interes, tj. potwierdzenia wyrejestrowania odbiornika radiowo - telewizyjnego, korespondencji z wierzycielem w sprawie nieopłaconego abonamentu RTV, zaświadczenia o stanie zdrowia małżonki oraz oświadczenia o stanie majątkowym. W odpowiedzi z dnia [...] kwietnia 2014 r., zobowiązany nie przedstawił żadnego dowodu potwierdzającego fakt wyrejestrowania odbiornika radiowo-telewizyjnego. Do pisma dołączył oświadczenie o stanie majątkowym i zaświadczenia o jego stanie zdrowia oraz małżonki. Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] stwierdził między innymi, że osiągany miesięczny dochód na osobę w rodzinie wynoszący [...] zł, mimo wydatków ponoszonych na ochronę zdrowia zobowiązanego i jego małżonki, pozwala na uregulowanie dochodzonych należności z tytułu opłat abonamentowych RTV. W tych okolicznościach organ odmówił zwolnienia z egzekucji nadpłaty w podatku dochodowym. Zobowiązany wniósł zażalenie na powyższe postanowienie. Kwestionując rozstrzygnięcie podtrzymał wcześniejsze stanowisko, że nie posiada odbiornika radiowo i telewizyjnego, ponieważ wyrejestrował je w 1998 r. Zajęcie nadpłaty w podatku dochodowym uważa za bezprawne, gdyż obowiązek uregulowania zaległych opłat nie został mu udokumentowany. Ponadto podniósł, że z uwagi na problemy zdrowotne małżonki zaciągnął kredyt bankowy w wysokości [...] zł. Dyrektor Izby Skarbowej w [...] postanowieniem z dnia [...] maja 2014 r., nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a. oraz art. 13 i art. 18 u.p.e.a., postanowienie utrzymał w mocy. Uzasadniając je stwierdził, że brak jest przesłanek uzasadniających zwolnienie z egzekucji zajętej nadpłaty w podatku dochodowym w kwocie [...] zł. Wyjaśnił, że w myśl art. 13 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny, na wniosek zobowiązanego i ze względu na ważny jego interes, może zwolnić, na czas oznaczony lub nieoznaczony, z egzekucji w całości lub części określone składniki majątkowe zobowiązanego. W wyniku zmiany tego przepisu obowiązującej od dnia [...] listopada 2013 r., dokonanej przepisem art. 111 pkt 6 ustawy z dnia 11 października 2013 r. o wzajemnej pomocy przy dochodzeniu podatków, należności celnych i innych należności pieniężnych (Dz. U z 2013 r., poz. 1289 ), nie jest wymagana zgoda wierzyciela na zwolnienie z egzekucji określonych składników majątkowych zobowiązanego. Podkreślił, że przepis art. 13 § 1 u.p.e.a. nawiązuje do tzw. uznania administracyjnego, który uzależnia zwolnienie z egzekucji administracyjnej określonych składników majątkowych, od powołania się przez zobowiązanego na jego ważny interes. Ze złożonego przez zobowiązanego oświadczenia majątkowego wynika, że miesięczny dochód na osobę w rodzinie na dzień [...] marca 2014 r. wynosił [...] zł. Pomimo wydatków ponoszonych w związku z chorobą zobowiązanego i jego małżonki, osiągany miesięczny dochód pozwala na uregulowanie egzekwowanych należności z tytułu opłat abonamentowych RTV. Niekorzystna sytuacja życiowa zobowiązanego może stanowić przesłankę "ważnego interesu", ale w takiej sytuacji zobowiązany powinien równocześnie wskazać, że możliwe jest prowadzenie egzekucji i uzyskanie egzekwowanych należności z jego innych składników majątkowych. Wobec braku innych składników majątku zobowiązanego, do których można by było skierować egzekucję, zwolnienie prawa majątkowego stanowiącego nadpłatę w podatku dochodowym, w praktyce oznaczałoby całkowite udaremnienie egzekucji. Takie postępowanie należałoby uznać za sprzeczne z ustawowymi obowiązkami organu egzekucyjnego i wierzyciela. Na koniec Dyrektor Izby Skarbowej w [...] stwierdził, że w związku z pismem Poczty Polskiej S.A. z dnia [...] marca 2104 r., nr [...], Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...], umorzył z uwagi na ich przedawnienie postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec zobowiązanego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez wierzyciela od numeru [...] do numeru [...], obejmujących zaległości z tytułu opłat abonamentowych za okres od stycznia 2008 r. do grudnia 2008 r. Postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych od numeru [...] do numeru [...] jest nadal prowadzone. W skardze zobowiązany ponownie podważył istnienie obowiązku z tytułu opłat abonamentowych oraz uznał za bezprawne działania wierzyciela zmierzające do wyegzekwowania od niego zaległych opłat abonamentowych. Odpowiadając na zarzut nieprzedstawienia żadnego dowodu na wyrejestrowanie odbiornika radiowo-telewizyjnego podtrzymał twierdzenie, że odbiornik wyrejestrował w 1998 r., a nie ma obowiązku przechowywania dokumentów przez 15 lat. Podkreślił, że należności z tytułu opłat abonamentowych przedawniły się w 2003 r. Dyrektor Izby Skarbowej w [...], po zapoznaniu się z argumentami przedstawionymi w skardze, podtrzymał swoje stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna, aczkolwiek z innych powodów niż wskazane w skardze. Organ pismo skarżącego z dnia [...] marca 2014 r. zakwalifikował, jako wniosek o zwolnienie nadpłaty od egzekucji , pomimo, że skarżący w piśmie tym oświadczył, że nie ma żadnych zaległości wobec wierzyciela. Przy czym wyraził nadzieję, że zajęta nadpłata zostanie zwolniona przez organ egzekucyjny. Zdaniem sądu nie powinno budzić wątpliwości stwierdzenie, że omawiane pismo jest złożonym w terminie zarzutem na prowadzone postępowanie egzekucyjne, a nie wnioskiem o zwolnienie z egzekucji. Skarżący zawiadomienie o dokonaniu zajęcia nadpłaty w podatku dochodowym odebrał w dniu [...] marca 2014 r. wraz z odpisami tytułów wykonawczych. Skarżący został pouczony, że w terminie 7 dni, przysługuje mu prawo zgłoszenia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. W piśmie skarżącego, złożonym w dniu [...] marca 2014 r., tj. w terminie otwartym do złożenia zarzutów, podstawowy zarzut, jaki został zawarty, to nieistnienie zobowiązania. Skarżący stanowczo podtrzymuje, że nic nie jest winien z tytułu abonamentu RTV. Natomiast słowa o nadziei na "zwolnienie" zamieszczone na końcu pisma nie uprawniały do kwalifikacji pisma jako wniosku o zwolnienie nadpłaty z egzekucji. W opinii sądu postępowanie w sprawie zwolnienia prowadzone było niekonsekwentnie, nosi bowiem cechy badania istnienia zobowiązania i badania dopuszczalności zwolnienia z egzekucji. Tymczasem postępowania te nie mogą być łączone: zarzuty i zwolnienie z egzekucji to dwie niezależne instytucje prawne postępowania egzekucyjnego. Powyższe dostrzegł organ odwoławczy, co wynika z zawiadomienia z dnia [...] maja 2014 r., nr [...], w którym Dyrektor Izby Skarbowej w [...] wyraźnie zaznaczył, że z uwagi na podnoszone przez zobowiązanego kwestie dotyczące nieistnienia obowiązku z tytułu opłat abonamentowych, które zgodnie z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. stanowić mogą zarzuty na postępowanie egzekucyjne, zobowiązany powinien wystąpić z odrębnym wnioskiem do Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...], organu właściwego do załatwienia zarzutów (art. 34 § 1 u.p.e.a.). Zawiadomienie to doręczone zostało zobowiązanemu w dniu [...] maja 2014 r. Jednakże mnożenie procedur w niniejszej sprawie nie ma uzasadnienia. T Zdaniem sądu organ II instancji powinien był wyeliminować postanowienie I instancji i spowodować rozpatrzenie pisma zobowiązanego jako zarzutu na prowadzone postępowanie egzekucyjne. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ podatkowy uwzględni ocenę prawną i wskazania przedstawione powyżej przez sąd. Dlatego sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.