I SA/Po 521/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 20 września 2010r. na posiedzeniu niejawnym wniosku DS o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji i udzielenia dalszych rat na spłatę zaległości w podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do czerwca 2009r. oraz zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008r. postanawia: oddalić wniosek. /-/V.Mielcarek Wpis od skargi wynosi [...]. DS pismem z dnia [...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej. Następnie złożył sporządzony w dniu [...] na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku podał, że obecnie znajduje się w szczególnie trudnej sytuacji finansowej ze względu na konieczność udzielania pomocy rodzicom w podeszłym wieku ([...] lat) oraz koszty procesowe, które ponosi w celu odzyskania należności za pracę w sądzie [...]. Oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z dziećmi: M lat [...], M lat [...], J lat [...] i N lat [...]. Posiada dom o powierzchni [...] m2 i działkę o powierzchni [...] m2, nie posiada oszczędności, papierów wartościowych i wartościowych przedmiotów. Z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej uzyskuje dochód brutto w wysokości [...]. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zatem obowiązującą zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że strony ponoszą koszty tego postępowania, w tym również uiszczają wpis od skargi. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek – możliwość przydzielenia stronie skarżącej prawa pomocy. Przepis art. 245 § 1 cyt. ustawy stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (por. art. 245 § 2, § 3 i § 4 ustawy). Zgodnie z art. 246 § 1 przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: - w zakresie całkowitym gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, - w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć jednak należy, że mający zastosowanie w sprawie wyżej cyt. art. 246 § 1 ustawy nakłada na ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy obowiązek uprawdopodobnienia przesłanek w tym przepisie określonych. Z omawianej regulacji wynika bowiem wprost, że prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane osobie fizycznej, "gdy osoba ta wykaże", że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym "gdy osoba ta wykaże", iż w jej przypadku partycypowanie w kosztach procesu wiązałoby się z ryzykiem wystąpienia negatywnych konsekwencji, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy (por. post. NSA z dnia 21 kwietnia 2006r., sygn. akt II FZ 240/06). Z uwagi na to, że w.w przepis formułuje nieostre kryteria ocenne, szczególnie istotne jest możliwie najbardziej dokładne ustalenie rzeczywistej kondycji finansowej wnioskodawcy (por. post. NSA z dnia 14 września 2006r., sygn. akt II FZ 574/06). Przyznanie prawa pomocy stanowi bowiem w istocie odstępstwo od generalnej zasady wynikającej z przepisu art. 199 ustawy, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W tym stanie rzeczy argumentacja służąca uprawdopodobnieniu, że poniesienie kosztów postępowania, nie byłoby możliwe bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla skarżącego, musi być dokładna i wyczerpująca. Skoro podstawą ustaleń faktycznych, pozwalających na podjęcie rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy są zawsze okoliczności wskazane przez wnioskodawcę, to powinna być to informacja kompletna, pozwalająca na zobrazowanie realnej sytuacji majątkowej strony. Pismem z dnia [...] (karta nr [...] akt sądowych) na podstawie art. 255 p.p.s.a. wezwano skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: 1. złożenie odpisów zeznań rocznych podatkowych za [...] złożonych przez skarżącego, 2. złożenie odpisów z kont bankowych, lokat bankowych i rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące należących do skarżącego, 3. podanie czy skarżący lub osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym uzyskują dodatkowe dochody (np. z pracy dorywczej, sezonowej stypendium, alimentów, renty rodzinnej itp.), 4. podanie czy skarżący lub osoby, z którymi pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym korzystają z pomocy opieki społecznej, jeżeli tak to w jakiej formie (odpis decyzji), 5. podanie kosztów miesięcznego utrzymania skarżącego i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym z rozbiciem na poszczególne wydatki (ogrzewanie, woda, gaz, energia elektryczna, koszty leczenia i zakupu lekarstw, wyżywienie, telefon stacjonarny i telefony komórkowe, abonament RTV, kablówka, cyfra +, środki czystości, raty kredytów - z podaniem na co kredyty zostały zaciągnięte, kiedy, jaki jest harmonogram spłat rat itp.), 6. podanie czy skarżący lub osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym posiadają samochody osobowe, jeżeli tak należy podać markę, typ, rok produkcji i wartość rynkową. Pismo doręczono skarżącemu w dniu [...]. Skarżący w odpowiedzi wskazał, cyt. "Niniejszym na wezwanie Sądu z dnia [...] przesyłam wszystkie załączniki od nr 1 do nr 6". Pismo nadano w Urzędzie Pocztowym w dniu [...], wpłynęło do Kancelarii Sądu w dniu [...] i w Kancelarii stwierdzono brak załączników. Wobec tego pismem z dnia [...] referendarz sądowy wezwał ponownie skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie w.w załączników. Pismo doręczono skarżącemu w dniu [...], zatem termin do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy minął w dniu [...]. Tymczasem skarżący, mimo upływu wyznaczonego terminu, wniosku nie uzupełnił. W tych okolicznościach należy stwierdzić, że skarżący nie uprawdopodobnił wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca bowiem pomimo wezwania nie przedłożył odpisów zeznań rocznych podatkowych za [...], nie przedłożył odpisów z kont, lokat i rachunków bankowych, nie wyjaśnił również, czy takie rachunki posiada. Skarżący nie podał także czy uzyskuje dodatkowe dochody oraz czy korzysta z pomocy opieki społecznej, nie podał czy otrzymuje na dzieci alimenty lub jakieś inne środki pieniężne. Nie wskazał w jakiej wysokości ponosi koszty miesięcznego utrzymania. Nie podał również czy posiada samochód osobowy. Zatem skarżący nie wykazał w sposób wystarczający, że jego sytuacja materialna i bytowa nie pozwala na poniesienie kosztów sądowych. W przedmiotowej sprawie skarżący nie dostarczył dokumentów i nie udzielił dodatkowych wyjaśnień, które pozwoliłyby na dokonanie rzetelnej oceny jego stanu majątkowo-finansowego. Tymczasem przyznanie prawa pomocy jest dopuszczalne tylko wtedy, jeżeli strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy przedstawi w sposób wyczerpujący informacje dotyczące jej sytuacji materialnej i finansowej. To właśnie na stronie skarżącej ciąży obowiązek wykazania zasadności złożonego przez niego wniosku w kontekście ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § , art. 246 § 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji. /-/V.Mielcarek