I SA/Po 535/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Waldemar Inerowicz Sędziowie Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz Sędzia WSA Barbara Rennert (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 listopada 2020 r. sprawy ze skargi J.G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] maja 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia zwrotu kosztów postępowania I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Burmistrza [...] z dnia [...] lutego 2020 r., nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. na rzecz skarżącego kwotę [...] zł (słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych. W dniu [...] września 2020 r. J. G. wniósł skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] maja 2020 r. nr [...]., utrzymujące w mocy postanowienie Burmistrza O. z [...] lutego 2020 r. nr [...] o odmowie ustalenia na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania. Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w stanie faktycznym sprawy, w której skarżący pismem z [...] lutego 2020 r. wezwał Burmistrz do zapłaty w terminie 14 dni za wystawioną fakturę nr [...] z [...] lutego 2020 r. w kwocie [...]zł jako Re-fakturę faktury nr [...] za wykonanie dokumentacji za wezwanie Burmistrza z [...] stycznia 2020 r. W żądaniu zapłaty skarżący wyjaśnił, że wezwanie z [...] stycznia 2020 r. nie miało jakichkolwiek podstaw prawnych, ponieważ decyzja z [...] lutego 2015 r. wystawiona była osobie fizycznej, zaś nieruchomość przy ul. [...] nie jest środkiem trwałym. Zaznaczył, że nie uchylał się od okazania ksiąg rachunkowych oraz całości dokumentacji, dostarczając ją na wezwanie Burmistrza, co było skomplikowaną operacją logistyczną, zaś organ nie posiadał upoważnienia do kontaktowania się z Biurem Rachunkowym "[...]". Wezwanie z dnia [...] stycznia 2020 r. jest dublowaniem dokumentacji, gdyż informacje w nim wymagane Burmistrz posiadał z urzędu skarbowego, czy korespondencji Biurem. Do powyższego wezwania skarżący dołączył wystawioną przez P.H.U. J. G. Gminie O. fakturę VAT nr [...] z [...] lutego 2020 r. z kwotą do zapłaty [...] zł; fakturę nr [...] z [...] lutego 29020 r., wystawioną przez Biuro Rachunkowe "[...]" M. W. na rzecz Przedsiębiorstwa Handlowego G. J. na kwotę [...]zł oraz potwierdzenie dokonania przelewu tej kwoty wraz z kwotą za przelew ([...] zł) na rzecz Biura w dniu [...] lutego 2020 r. Postanowieniem z [...] lutego 2020 r. Burmistrz odmówił ustalenia na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu ww. postanowienia Burmistrz, powołując się na treść art. 266 ust. 1 w zw. z art. 265 § 1 pkt 1-2b ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900 ze zm.; dalej: "Ordynacja podatkowa"), wyjaśnił że [...] stycznia 2020 r. wezwał Biuro Rachunkowe "[...]" m.in. do złożenia pisemnych wyjaśnień dotyczących spraw majątkowych skarżącego oraz do przedłożenia potwierdzonych za zgodność z oryginałem kopii faktur z [...] i [...] listopada 2015 r. o wskazanych numerach, a także innych faktur z tytułu najmu, wystawionych w 2015 r., kopii książki przychodów i rozchodów, ewidencji sprzedaży i zakupów za 2015 r. oraz kopii ewidencji środków trwałych za 2015 r. Organ zaznaczył, że był uprawniony do żądania ww. dokumentów na podstawie przepisów działu IV rozdziału 11 Ordynacji podatkowej, które jako dowód w postępowaniu podatkowym określa jej art. 181. Stwierdził, że dostarczenie ww. dokumentów było niezbędne w związku z prowadzonym wobec skarżącego postępowaniem w przedmiocie zmiany ostatecznej decyzji z [...] lutego 2015 r. w sprawie podatku od nieruchomości za 2015 r. Przekazanie przez podatnika (lub podmiot przez niego wskazany) dokumentów pozostawało więc w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa. Burmistrz stwierdził, że w niniejszej sprawie koszty dostarczenia ksiąg podatkowych oraz innych informacji niezbędnych do ustalenia istnienia oraz wysokości zobowiązania podatkowego podatnika nie mieszczą się w katalogu wymienionych w art. 265 § 1 pkt 1-2b Ordynacji podatkowej kosztów, które podlegają zwrotowi na żądanie strony. W zażaleniu na powyższe postanowienie, skarżący wskazał że wezwanie dotyczy zwrotu kosztów, do wygenerowania których zmusił organ podatkowy bezzasadnym i bez podstawy prawnej wezwaniem z [...] stycznia 2020 r. Skarżący zaznaczył, że cała kompletna dokumentacja została dostarczona [...] maja 2018 r., więc wezwanie pozbawione było sensu, gdyż od początku organ miał wiedzę, że nieruchomość skarżącego, położona w O. przy ul. [...] jest jego majątkiem prywatnym i nie było to kwestionowane. Postanowieniem z [...] maja 2020 r. SKO utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, wskazując że, jak wynika z zestawienia przepisów art. art. 265 § 1 i art. 266 § 1 Ordynacji podatkowej oraz elementów stanu faktycznego, żądanie wnioskodawcy nie znajduje uzasadnienia w obowiązujących przepisach Ordynacji podatkowej, wobec czego postanowienie organu pierwszej instancji jest zgodne z prawem i należało je utrzymać w mocy. W skardze na powyższe postanowienie strona wskazała, że podstawą zażalenia kierowanego do organu odwoławczego było bezpodstawne i bezprawne wezwanie Burmistrza, kierowane do Biura Rachunkowego, które wygenerowało pracę a w efekcie koszty. Błędy formalne zostały opisane w wezwaniu skierowanym do Burmistrza. W uzasadnieniu skargi strona podniosła, że pozornie organ miał prawo wymagać takiej dokumentacji, ale zbierał ją poza zakresem niezbędnym, dublując ją, bez opłaconego upoważnienia i z naruszeniem prawa. Za prowadzenie dokumentacji księgowej skarżący jest zobowiązany do opłat za wszystkie dodatkowe ponadnormatywne czynności, a za taką uznano wezwanie organu skierowane do Biura Rachunkowego. Organ odwoławczy rozpatrując zażalenie powinien rozważyć czyim kosztem jest wykonana praca na zlecenie (wezwanie) Burmistrza, natomiast on nie przeanalizował chronologii zdarzeń. Czynnością pierwotną było wezwanie Biura Rachunkowego przez Burmistrza do wykonania zestawień czyli pracy. Biuro na podstawie zapisów ogólnych było zobowiązane do sporządzenia dokumentacji i przekazania jej organowi. Ponieważ wykonało pracę dodatkową, dlatego skarżący był zobowiązany do zapłaty. Uważając, że Burmistrz nie miał prawa wzywać Biura Rachunkowego do sporządzenia tej dokumentacji, skarżący wezwał organ do zapłaty. SKO oparło swoją argumentację na ostatnim oderwanym od sprawy dokumencie, czyli postanowieniu z [...] lutego 2020 r., a także skopiowało zapisy Ordynacji podatkowej, bez analizy wcześniejszych czynności, które wygenerowały zbędne koszty. W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Sąd zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. Organy obu instancji, powołując się na przepisy art. 266 § 1 w zw. z art. 265 § 1 pkt 1-2b Ordynacji podatkowej odmówiły ustalenia na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, uzasadniając tę odmowę tym, że żądane koszty nie mieszczą się w katalogu kosztów, które podlegają zwrotowi na żądanie strony. Istotnie, koszty sporządzenia na żądanie organu podatkowego przez Biuro Rachunkowe dokumentacji księgowej skarżącego nie mieszczą się w wyszczególnionym w przepisie art. 265 § 1 w punktach 1-2b Ordynacji podatkowej katalogu. Jednakże powołanie się przez organy na ww. przepisy jest całkowicie chybione. Do tego kontrolę zaskarżonych rozstrzygnięć utrudniało przedstawienie Sądowi jedynie fragmentarycznych akt administracyjnych. Należy zauważyć, że postanowienia wydane w sprawie kosztów postępowania rozstrzygają kwestię incydentalną w stosunku do głównego, zasadniczego postępowania, jakim jest – tak jak w kontrolowanej sprawie – postępowanie podatkowe. W tej sytuacji niezbędnym jest, aby w przypadku skargi na postanowienie wydane w przedmiocie kosztów postępowania w aktach sprawy, przedkładanych Sądowi wraz ze skargą, znajdowały się również dokumenty z samego postępowania podatkowego, takie jak choćby postanowienie o wszczęciu tego postępowania, wezwanie organu zobowiązujące stronę czy jakikolwiek inny podmiot (np. biuro rachunkowe) do dokonania określonej czynności, odpowiedź na to wezwanie udzielona przez podmiot zobowiązany. Natomiast w kontrolowanej sprawie organ podatkowy powinien był przedłożyć akta prowadzonego wobec skarżącego postępowania w przedmiocie zmiany ostatecznej decyzji z [...] lutego 2015 r. w sprawie podatku od nieruchomości za 2015 r., gdyż z postanowienia Burmistrza wynika, że to właśnie w trakcie tego postępowania zażądał on od Biura Rachunkowego "[...]" przedłożenia stosownej dokumentacji. Z wezwania do zapłaty, zażalenia na to postanowienie, jak i z rozpoznawanej skargi, wynika że żądana dokumentacja została udostępniona Burmistrzowi już wcześniej przez skarżącego czy urząd skarbowy. Okoliczności tej Sąd nie mógł zweryfikować właśnie z uwagi na brak akt postępowania dotyczącego zmiany ww. decyzji. Jednakże nie brak tych akt dał podstawę do uchylenia postanowień organów obu instancji, ale przede wszystkim naruszenie przez te organy przepisów art. 266 § 1 w zw. z art. 265 § 1 pkt 1-2b Ordynacji podatkowej art. 265 § 2 Ordynacji podatkowej przez ich niewłaściwe zastosowanie. Z treści art. 264 Ordynacji podatkowej wynika ogólna zasada ponoszenia kosztów postępowania podatkowego przez Skarb Państwa, województwo, powiat lub gmin - w zależności od tego jaki organ prowadzi dane postępowanie podatkowe. W art. 265 § 1 Ordynacji podatkowej ustawodawca wskazał jakie koszty zalicza się do kosztów postępowania, jednak ich wyliczenie ma jedynie charakter przykładowy, ponieważ § 2 ww. artykułu stanowi, że organ podatkowy może zaliczyć do kosztów postępowania także inne wydatki bezpośrednio związane z rozstrzygnięciem sprawy. Warunkiem takiego zaliczenia jest ich bezpośredni związek z rozstrzygnięciem sprawy i pod tym kątem należy badać określony wydatek. O tym, jakie to są wydatki i czy mają bezpośredni związek z rozstrzygnięciem sprawy, decyduje organ podatkowy. Bez znaczenia jest to, z czyjej inicjatywy, na wniosek czy z urzędu, koszty te powstały (np. mogą to być koszty związane z uzyskaniem odpisów z dokumentów). Zaliczenie wydatków do kosztów postępowania powinno mieć formę postanowienia, na które przysługuje zażalenie. Zawarta w art. 265 § 2 Ordynacji podatkowej formuła jest bardzo szeroka i daje organom podatkowym podstawę prawną do rozpoznania każdego wniosku podmiotu uprawnionego, którego zdaniem poniesione przez niego wydatki mieszczą się w kategorii kosztów wymienionych w tym przepisie (zob.: "Ordynacja podatkowa. Komentarz." Wydanie 9, Wolters Kluwer, Warszawa 2015, str. 1086-188, B. Dauter). Skoro jedynym kryterium wskazanym w art. 265 § 2 Ordynacji podatkowej jest bezpośredni związek wydatku z rozstrzygnięciem sprawy, to nie ma znaczenia ani rodzaj tego wydatku, ani sposób w jaki można obliczyć jego wysokość. Omówiony wyżej przepis został naruszony przez organy podatkowe, które całkowicie go pominęły przy rozstrzyganiu żądania skarżącego, wadliwie kwalifikując wezwanie z 7 lutego 2020 r., jako żądanie zwrotu kosztów określonych w art. 265 § 1 pkt 1-2b Ordynacji podatkowej. Skarżący, w skierowanym do Burmistrza wezwaniu do zapłaty, zażądał uregulowania należności objętej wystawioną przez niego fakturą nr [...] z [...] lutego 2020 r., wyjaśniając że refakturował należność za wykonanie dokumentacji na żądanie organu. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ pierwszej instancji będzie zobowiązany rozstrzygnąć, czy poniesiony przez skarżącego na rzecz Biura Rachunkowego "[...]" koszt sporządzenia żądanej przez organ dokumentacji, którym skarżący obciążył Burmistrza (fakturą nr [...]) można zaliczyć do kosztów postępowania prowadzonego w przedmiocie zmiany decyzji ostatecznej w sprawie podatku od nieruchomości za 2015 r. jako innego wydatku – w rozumieniu art. 265 § 2 Ordynacji podatkowej - bezpośrednio związanego z rozstrzygnięciem sprawy zmiany ww. decyzji. Zważywszy powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: "P.p.s.a.") uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji. O kosztach sądowych Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a.