I SA/Po 54/98

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w Poznaniu Jolanty Werle-Binas sprawy ze skargi Eugeniusza F. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł w Warszawie z dnia 8 grudnia 1997 r. (...) w przedmiocie wymiaru cła - stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w Rz. z dnia 6 sierpnia 1997 r. (...); (...). 15.04.1996 r. Eugeniusz F. zgłosił do odprawy celnej przywozowej silnik ze skrzynią biegów, zawieszenie przednie, tylne i układ kierowniczy samochodu Opel Kadett. Rzeczy te zostały dopuszczone do obrotu na polskim obszarze celnym decyzją Dyrektora Urzędu Celnego w Rz. (...). 12.04.1996 roku Dyrektor Urzędu Celnego w L. decyzją (...) na nazwisko Eugeniusz F. dopuścił do obrotu na polskim obszarze celnym nadwozie samochodu Opel Kadett. Następnie w Urzędzie Miejskim w L. skarżący zarejestrował samochód Opel Kadett na podstawie wyżej wymienionych decyzji Urzędów celnych. Postanowieniem z 11.07.1997 r. (...) Dyrektor Urzędu Celnego w Rz. wznowił postępowanie w sprawie na podstawie przepisu art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa. Następnie decyzją (...) z 6.08.1997 r. uchylił swoją decyzję z 15.04.1996 r. zawartą w dowodzie odprawy celnej przywozowej (...). Od tej decyzji odwołał się Eugeniusz F. Domagając się jej uchylenia zarzucał, że została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzją z 8.12.1997 r. (...) uchylił zaskarżoną decyzję w części i orzekł o przekazaniu sprawy do rozpatrzenia przez Dyrektora Urzędu Celnego w L. Eugeniusz F. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnosząc o jej uchylenie jak też o uchylenie poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w Rz. Skarżący zarzucał organom celnym naruszenie przepisów art. 6-7, art. 10, art. 75, art. 77, art. 80-81, art. 107, art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa i 151 par. 1 Kpa a także przepisów art. 2 pkt 2, 3 i art. 23 prawa celnego. W odpowiedzi na skargę Prezes Głównego Urzędu Ceł wniósł o oddalenie skargi podnosząc, że w wyniku postępowania "wznowieniowego" ustalono, iż przedmiotem obrotu towarowego z zagranicą był niezmontowany /rozmontowany/ pojazd samochodowy Opel Kadett. Istniały podstawy do wznowienia postępowania w myśl przepisu art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa. Zgodnie z regułą 2a Ogólnych Reguł Interpretacji Nomenklatury Scalonej wyroby niekompletne jak również kompletne oraz wyroby w stanie niezmontowanym lub zdemontowanym klasyfikuje się do pozycji obejmującej wyrób kompletny. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Niezależnie od podniesionych zarzutów i zakresu żądań zawartych w skardze Eugeniusza F. należy stwierdzić nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w Rz. Zgodnie bowiem z treścią przepisu art. 51 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ Sąd nie jest związany granicami skargi. Przyjmując nawet, iż zaistniały przesłanki do wznowienia postępowania przewidziane treścią art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa, to należy uznać, iż organ celny I instancji nie postąpił zgodnie z przepisem art. 151 par. 1 pkt 2 Kpa. Mianowicie, w myśl tego przepisu, organ administracji państwowej, o którym mowa w art. 150 Kpa, po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 par. 2 Kpa wydaje decyzję, w której : uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 par. 1 lub 145a Kpa, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. Jak już wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 września 1983 r. I SA 634/83 /ONSA 1983 nr 2 poz. 76/ "z art. 149 par. 2 i art. 151 par. 1 Kpa wynika, że decyzja zapadła w wyniku wznowienia postępowania musi rozstrzygać istotę sprawy, nie może natomiast orzekać o przekazaniu sprawy organowi niższej instancji do ponownego rozpatrzenia". Także Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 19 maja 1993 r. III ARN 24/93 /nie publ./ zajął stanowisko, iż stosownie do treści art. 151 par. 1 pkt 2 Kpa organ administracyjny nie może poprzestać na uchyleniu decyzji dotychczasowej, lecz od razu musi rozstrzygnąć sprawę co do jej istoty nową decyzją; jest to więc kompetencja typowo reformatoryjna. Tak samo stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 31 maja 1995 r. III SA 430/94 /Monitor Podatkowy 1996 nr 1 str. 26/, podnosząc, iż logiczną konsekwencją poszczególnych etapów postępowania wznowieniowego, którego celem jest ponowne rozpoznanie sprawy, jest w przypadku istnienia podstaw wznowienia uchylenie decyzji dotychczasowej i wydanie w tym samym postępowaniu nowej decyzji merytorycznej /art. 151 par. 1 pkt 2 Kpa/. W rozpatrywanej sprawie, organ celny I instancji po wznowieniu sprawy, jedynie uchylił dotychczasową decyzję, a nie orzekł jednocześnie merytorycznie o istocie sprawy. W uzasadnieniu stwierdził, iż decyzję dotyczącą należności celnych od samochodu osobowego w stanie rozmontowanym podejmie Dyrektor Urzędu Celnego w L., do którego w tym celu przesyła kopię decyzji w trybie art. 45 Prawa celnego. Natomiast organ odwoławczy zajął stanowisko w tym zakresie w ten sposób, że orzekł o przekazaniu sprawy do rozpatrzenia przez Dyrektora Urzędu Celnego w L. Zaś przepis art. 45 ust. 5 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /t.j. Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312 ze zm./ wskazuje, iż dyrektor urzędu celnego może na wniosek strony lub z urzędu przekazać sprawę do rozpatrzenia dyrektorowi innego urzędu celnego, jeżeli wymaga tego interes strony lub ważne względy służbowe; przekazanie sprawy jest wiążące. W takiej sytuacji Sąd przyjął, iż w tej sprawie nastąpiło istotne uchybienie, które narusza przepisy postępowania administracyjnego, a mianowicie art. 151 par. 1 pkt 2 Kpa. Przy czym, uchylenie ostatecznej decyzji administracyjnej przez organ I instancji bez zachowania odpowiedniego trybu stanowi rażące naruszenie prawa /art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa/. Brak reakcji w tym zakresie organu odwoławczego, a nadto uchylenie w części i przekazanie sprawy do rozpatrzenia przez inny organ I instancji również stanowi rażące naruszenie prawa. Z tych względów, Sąd na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzekł jak w sentencji. Orzeczenie o kosztach jest zgodne z art. 55 ust. 1 powyższej ustawy.