I SA/Po 541/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku JD o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi JD na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego obejmującego zaległość z nieuiszczonej grzywny postanawia: zwolnić skarżącego od kosztów sądowych. Skarżący JD pismem z dnia [...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego obejmującego zaległość z nieuiszczonej grzywny. Równocześnie złożył sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podał, że na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego prowadzona jest egzekucja należności z tytułu nieuiszczonej grzywny celem przymuszenia do rozebrania samowoli budowlanej. Wnioskodawca podał, że sytuacja majątkowa nie daje możliwości ściągnięcia egzekwowanej kwoty należności głównej w wysokości [...]. Skarżący oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną. Wnioskodawca posiada część budynku mieszkalnego o pow. [...] m2 oraz [...] udziału we współwłasności gospodarstwa rolnego o pow. [...]. Skarżący nie posiada mieszkania, innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i przedmiotów o wartości pow. 3.000 euro. Małżonka nie posiada odrębnego majątku. Skarżący podał, że otrzymuje emeryturę w wysokości [...] brutto, zasiłek pielęgnacyjny w wysokości [...], z gospodarstwa rolnego i z dopłat z ARiMR uzyskuje [...] brutto, małżonka otrzymuje emeryturę w wysokości [...] brutto. Skarżący podał, że jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym wymagającą stałej opieki lub pomocy ze strony osoby trzeciej w związku z ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, wnioskodawca ponadto choruje. Również stan zdrowia jego żony wymaga stałego leczenia. Skarżący podał, że wydatki gospodarstwa domowego związane ze stanem zdrowia (zakup leków, opatrunków, rehabilitacji, wizyt lekarskich i kosztów przejazdu) stanowią znaczną pozycję. W [...] wydatki jedynie na zakup leków zamknęły się w kwocie [...]. Do wniosku załączył kserokopie: orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia [...], karty leczenia szpitalnego, zaświadczenia o demontażu pojazdu z dnia [...], decyzji z dnia [...] o wyrejestrowaniu pojazdu. Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący w odpowiedzi z dnia [...] oświadczył, że on i małżonka utrzymują się z emerytury wnioskodawcy w wysokości [...] netto oraz z emerytury żony w wysokości [...] netto, wnioskodawca otrzymuje zasiłek pielęgnacyjny w kwocie [...]. Skarżący podał, że dokonano na jego emeryturze zajęcia komorniczego z tytułu nie wpłacenia w terminie grzywny i w miesiącu [...] dokonano [...] potrącenia w wysokości [...]. Skarżący oświadczył, że nie posiada rachunku bankowego ani lokat terminowych. Małżonka posiada rachunek bankowy. Skarżący oświadczył, że on i jego żona nie posiadają zobowiązań z tytułu kredytów czy pożyczek. Wnioskodawca posiada motorower marki B, data pierwszej rejestracji [...], wartość rynkowa ok. [...]. Skarżący podał, że w [...] otrzymał dopłaty z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w kwocie łącznej [...]. Skarżący wyjaśnił, że hoduje jedną krowę mleczną na własne potrzeby. Uprawa gospodarstwa rolnego nastawiona jest na produkcję roślinną (zboże i siano) na potrzeby utrzymania krowy. Skarżący nie sprzedaje żadnych produktów rolnych osobom trzecim. Dochód z użytkowanego gospodarstwa rolnego uzyskiwany wg danych statystycznych wynosi rocznie [...]. Skarżący podał, że ponosi rocznie następujące koszty związane z utrzymaniem gospodarstwa rolnego: [...]. Skarżący przedłożył szczegółowy spis kosztów bieżącego utrzymania, z którego wynika, że [...]. Skarżący podał, że w [...] ponosił również wydatki związane z użytkowaniem samochodu osobowego, który został skasowany na skutek spalenia. Do pisma załączył kserokopie: zeznania rocznego podatkowego za [...], rocznych obliczeń podatku przez organ rentowy za [...], zawiadomienia ZUS z dnia [...] o potrąceniach ze świadczenia emerytalnego skarżącego począwszy od [...], rata [...], wyciągu z rachunku bankowego żony. W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 P.p.s.a.). Art. 246 § 1 P.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje : 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć należy, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że ze złożonych przez skarżącego oświadczeń wynika, iż zasadnym jest zwolnienie go od kosztów sądowych, gdyż wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżący jest osobą schorowaną, jest emerytem i z tego tytułu otrzymuje kwotę netto w wysokości [...], przy czym od [...] zajęto część świadczenia w wysokości [...]. Wnioskodawca z uwagi na stan zdrowia otrzymuje zasiłek pielęgnacyjny w wysokości [...]. Skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, która jest emerytką i otrzymuje [...] netto. Skarżący i jego żona posiadają dom o pow. [...] m2 oraz [...] udziału w nieruchomości rolnej o pow. [...] ha. Wnioskodawca i jego żona nie posiadają oszczędności oraz wartościowych przedmiotów. Uzyskiwane dochody w całości przeznaczają na miesięczne utrzymanie, w tym na lekarstwa, koszty leczenia i koszty dojazdu do lekarzy. Skarżący wykazał zatem, że z dochodów uzyskiwanych przez niego i małżonkę nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych. Wnioskodawca nie posiada również majątku, który mógłby stanowić źródło finansowania tych kosztów. W tych okolicznościach na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.