I SA/Po 541/18

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 19 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku RN o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi RN na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązani podatkowego w podatku od środków transportowych za 2014 r. oraz orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności postanawia: zwolnić skarżącego od kosztów sądowych. Skarżący RN, pismem z dnia [...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na wskazaną w sentencji decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Następnie skarżący złożył sporządzony w dniu [...] na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że prowadzona przez niego działalność gospodarcza pod firmą A przynosi straty. Z kolei jego wydatki – z tytułu samych tylko mediów – wynoszą miesięcznie ok. [...]. W związku z powyższym stwierdził, że nie posiada dochodów pozwalających na poniesienie kosztów sądowych. Skarżący oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i z [...]-letnią córką. Skarżący nie posiada domu, mieszkania, nieruchomości rolnej, innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych, innych praw majątkowych, wierzytelności, przedmiotów o wartości powyżej 5.000,- zł. Wnioskodawca oświadczył, że z tytułu umowy o pracę uzyskuje dochód netto w wysokości [...], małżonka z tytułu umowy o pracę w wysokości [...]. Skarżący podał, że opłaty za media wynoszą ok. [...] i że ciąży na nim ewentualna solidarna i subsydiarna odpowiedzialność za zobowiązania A. Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący w odpowiedzi z dnia [...] oświadczył, że Spółka, w której jest wspólnikiem, uzyskuje przychód w wysokości [...] miesięcznie z tytułu wynajmu, koszty uzyskania przychodu wynoszą [...]. Wnioskodawca wskazał, że wobec Spółki prowadzone są liczne postępowania egzekucyjne z tytułu zaległości w podatkach oraz wobec ZUS. Ponadto wobec Spółki prowadzone są postępowania komornicze. Komornik Sądowy w sprawie o sygn. akt [...], dokonał zajęcia wierzytelności przysługujących m.in. od: 1. B, 2. C. do kwoty ok. [...] – na podstawie Bankowego Tytułu Egzekucyjnego z dnia [...] w sprawie o sygn. [...]. Skarżący podał, że dla Spółki prowadzone są rachunki bankowe w D, E, F, G. Rachunki bankowe zostały zajęte w toku prowadzonych wobec Spółki postępowań egzekucyjnych i nie wykazują obrotów. Wnioskodawca podał, że z w.w powodów nie uzyskuje środków pieniężnych z tytułu udziałów posiadanych w Spółce. Wskazał, że Spółka nie zatrudnia pracowników. Spółka posiada nieruchomości zlokalizowane w S (działka ewidencyjna nr [...]), w S (działki nr [...] o pow. [...] m2) – Spółce przysługuje prawo użytkowania wieczystego. Wnioskodawca podał, że na w.w nieruchomościach ustanowione zostały liczne hipoteki umowne oraz hipoteki przymusowe. Spółka nie posiada innych środków trwałych. Skarżący oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i małoletnią córką. Wnioskodawca, jak i jego żona, są jedynymi osobami w gospodarstwie domowym, które uzyskują dochody. Skarżący oświadczył, że on i jego żona nie posiadają aktywnych kont bankowych, lokat bankowych, jak również nie korzystają z kart kredytowych zarówno obecnie, jak i w okresie [...]. Skarżący podał, że osiąga dochody ze stosunku pracy (zatrudnienie w wymiarze [...]), uzyskując z tego tytułu wynagrodzenie w wysokości brutto [...] miesięcznie, poza tym nie ma innych źródeł przychodów. Małżonka uzyskuje dochody ze stosunku pracy w wysokości [...] brutto miesięcznie, zatrudniona jest na [...] etatu, poza tym nie uzyskuje żadnych innych przychodów. Skarżący oświadczył, że on, jak i jego żona nie posiadają oszczędności, papierów wartościowych, wierzytelności oraz przedmiotów o wartości powyżej 5.000,- zł, nie posiadają także pojazdów mechanicznych podlegających obowiązkowi rejestracji. Małżonka wnioskodawcy jest użytkownikiem wieczystym [...] nieruchomości (działki nr [...], na których znajduje się dom, w którym mieszka skarżący wraz z żoną i córką). Skarżący wskazał, że nieruchomości te zostały zajęte w toku prowadzonego przez Komornika Sądowego postępowania egzekucyjnego o sygn. akt [...], a nadto są one obciążone hipotekami. Nie jest zatem możliwe dokonanie sprzedaży tych składników majątku. Koszty miesięcznego utrzymania prowadzonego przez skarżącego wspólnie z małżonką gospodarstwa domowego wynoszą: [...]. Wnioskodawca podał, że koszty te ponoszone są z dochodów osiąganych ze stosunku pracy oraz przy pomocy znajomych i rodziny. Skarżący wyjaśnił, że pomoc ta nie wynika z obowiązku nałożonego przez przepisy prawa, lecz jest całkowicie dobrowolna. Skarżący oświadczył, że on i jego żona nie posiadają udziałów w innych podmiotach, jak również nie pełnią funkcji w zarządach, czy też radach nadzorczych. Skarżący do pisma załączył kserokopie: zeznania rocznego podatkowego za [...], z którego wynika, że z tytułu wynagrodzenia za pracę uzyskał dochód w wysokości [...], z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej w [...] uzyskał przychód i dochód w wysokości [...], w [...] skarżący z tytułu wynagrodzenia za pracę uzyskał dochód w wysokości [...], z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej w [...] uzyskał przychód i dochód w wysokości [...], żona skarżącego w [...] z tytułu wynagrodzenia za pracę uzyskała dochód w wysokości [...], w [...] w wysokości [...]. Do pisma załączył kserokopie zaświadczenia o zatrudnieniu i wysokości wynagrodzenia za pracę jakie otrzymał on i małżonka w okresie [...]. Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący w odpowiedzi z dnia [...] podał, że korzysta z pomocy finansowej, jak i rzeczowej najbliższej rodziny oraz znajomych. Wskazał, że trudno jest mu określić jakiego rzędu kwoty otrzymuje tytułem tego wsparcia. Nie posiada też szczegółowej wiedzy w zakresie cen po jakich została zakupiona żywność, środki czystości, które mu przekazują. Skarżący wskazał, że wsparcie, które otrzymuje polega przede wszystkim na przekazywaniu mu żywności – wnioskodawca oszacował tę pomoc na kwotę ok. [...] miesięcznie. Skarżący podał, że stałe wydatki związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego (np. opłaty za media itp.) pokrywa z żoną z pieniędzy uzyskiwanych ze stosunku pracy. Skarżący podał, że nie posiada wiedzy na temat sytuacji finansowej osób, które udzielały lub udzielają jemu przedmiotowego wsparcia. Wyjaśnił, że osoby te pomagają jemu dlatego, że wykazują zrozumienie dla jego trudnej sytuacji, a nie dlatego, że są do tego zobowiązane. Skarżący podał, że nie wie w jakiej wysokości osoby, które udzielają jemu pomocy, ponoszą koszty swojego utrzymania, czy posiadają nieruchomości, oszczędności, przedmioty o wartości powyżej 5.000,- zł, w jakiej wysokości uzyskują dochody. Skarżący wyjaśnił, że wobec Spółki prowadzone są liczne postępowania egzekucyjne i wszelkie wierzytelności przysługujące Spółce są od razu zajmowane, stąd też brak jest możliwości, aby w ogóle stał się beneficjentem jakichkolwiek środków finansowych z tytułu posiadanych udziałów. W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej jako "P.p.s.a.") zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 P.p.s.a.). Art. 246 § 1 P.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje : 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć należy, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że z argumentacji skarżącego i z przedłożonych przez niego kserokopii dokumentów wynika, iż zasadnym jest zwolnienie jego od kosztów sądowych, gdyż wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wnioskodawca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i z [...]-letnią córką. Skarżący i jego żona uzyskują dochody z wynagrodzenia za pracę, które wynoszą po [...] brutto. Wnioskodawca korzysta z pomocy materialnej, którą otrzymuje od rodziny i znajomych, pomoc ta dotyczy głównie zakupu żywności, pomoc tę wnioskodawca oszacował na kwotę ok. [...]. Skarżący jest wspólnikiem spółki jawnej. Wobec skarżącego, jego żony i spółki jawnej prowadzone są postępowania egzekucyjne, zajęciu podlegają rachunki bankowe spółki i wszystkie wierzytelności spółki. Skarżący wykazał zatem, że nie ma środków pieniężnych na opłacenie kosztów sądowych w niniejszej sprawie, które na obecnym etapie postępowania wynoszą [...] wpis stosunkowy, [...] wpis stały. Skarżący nie ma również żadnego majątku, który mógłby stanowić źródło finansowania tych kosztów. Referendarz sądowy zauważa, że rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy w przedmiotowej sprawie wzięto również pod uwagę okoliczność, że w tym samym czasie skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie o sygn. akt I SA/Po 543/18, gdzie wpis stosunkowy wynosi [...] i wpis stały [...]. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.