I SA/Po 546/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Wolna-Kubicka Sędziowie Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont Sędzia WSA Katarzyna Nikodem (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Joanna Świdłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 września 2012 r. sprawy ze skargi X.Y. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry. I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia [...] r. nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w [...] na rzecz skarżącego kwotę [...] zł [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Naczelnik Urzędu Celnego w [...] postanowieniem z dnia [...] września 2011r. wszczął z urzędu postępowanie w zakresie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gry na dwóch automatach o nazwie [...]: nr [...] i nr [...] oraz jednym automacie [...] poza kasynem gry w [...] należącym do J. Ł. w miejscowości P. przy ul. R. [...]. W dniu [...] listopada 2011 r. strona działając poprzez pełnomocnika złożyła do Naczelnika Urzędu Celnego w [...] wniosek na podstawie art. 201 § 1 pkt 2 ustawy Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, póz. 60 ze zm.) dalej powoływana jako O.p., o zawieszenie toczącego się postępowania podatkowego. W ocenie strony, przedmiotowe postępowanie powinno zostać zawieszone do czasu prawomocnego i ostatecznego rozstrzygnięcia przez Ministra Finansów w drodze decyzji, czy gry urządzane na automatach [...] są grami na automatach w rozumieniu art. 2 ust. 3 lub art. 2 ust. 5 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540 ze zm.) - dalej jako u.g.h. Wnioskodawcą pisma do Ministra Finansów był właściciel przedmiotowych automatów do gier tj. Spółka z o.o. "[...] " z siedzibą w[...]. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego w [...] nie uznał argumentacji strony i odmówił zawieszenia przedmiotowego postępowania. Organ celny uznał, że przytoczona przez wnioskującego przesłanka do zawieszenia postępowania w przedmiotowej sprawie nie zachodzi, ponieważ decyzja ministra właściwego do spraw finansów publicznych nie stanowi zagadnienia wstępnego, o którym mowa w przepisów art. 201 § 1 pkt 2 O.p. Uzasadniając swoje rozstrzygniecie organ wskazał, że nie istnieje bezpośrednia zależność między rozstrzygnięciem sprawy dotyczącej określenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na ww. automacie poza kasynem gry a decyzją wydaną przez Ministra Finansów, ponieważ przeprowadzone postępowanie dowodowe w przedmiotowej sprawie pozwala na jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego. W dniu[...]grudnia 2011 r. strona, działając przez pełnomocnika, złożyła do Dyrektora Izby Celnej w [...] zażalenie na ww. postanowienie organu pierwszej instancji, zarzucając mu: - naruszenie art. 201 § 1 pkt 2 O.p., przez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy w sprawie występuje wstępne zagadnienie prawne, które podlega rozstrzygnięciu innego organu; - naruszenie art. 2 ust. 5 w zw. z art. 2 ust. 6 u.g.h. poprzez ich błędną wykładnię w sytuacji, gdy rozpatrzenie przedmiotowej sprawy uzależnione jest od prawomocnego i ostatecznego rozstrzygnięcia przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych charakteru gier urządzanych na przedmiotowych urządzeniach do gry. Wskazując na powyższe zarzuty strona wniosła jednocześnie o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i orzeczenie co do istoty poprzez uwzględnienie wniosku strony o zawieszenie postępowania. W uzasadnieniu zażalenia skarżący wyraził stanowisko, że w sprawie istnieje zagadnienie wstępne, którym jest prawomocne rozstrzygnięcie w drodze decyzji, czy gry urządzane na automatach [...] o numerach [...] i [...] są grami na automatach w rozumieniu art. 2 ust. 3 lub art. 2 ust. 5. W jego ocenie, jedynym organem uprawnionym do rozstrzygnięcia, czy gry na tych urządzeniach są grami na automatach w rozumieniu ustawy o grach hazardowych jest Minister Finansów, zaś wydane przez niego rozstrzygnięcie w drodze decyzji będzie miało bezpośredni wpływ na zakończenie przedmiotowego postępowania. W ocenie strony, w przypadku nieuznania przez Ministra Finansów ww. automatów do gry za automaty w rozumieniu przepisów ww. ustawy, jednoznacznym będzie, że postępowanie w sprawie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry stanie się bezprzedmiotowe. Dyrektor Izby Celnej w [....] postanowieniem z dnia[...]kwietnia 2012 r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji, nie znajdując podstaw do zakwestionowania jego prawidłowości. W ocenie organu odwoławczego w niniejszej sprawie nie wystąpiło zagadnienie wstępne, od którego rozstrzygnięcia przez inny organ uzależnione byłoby wydanie decyzji w przedmiotowej sprawie. Organ wskazał, że zgodnie z art. 2 ust. 6 ww. ustawy Minister właściwy do spraw finansów publicznych rozstrzyga, w drodze decyzji, czy gra lub zakład posiadające cechy wymienione w ust. 1-5 są grą losową, zakładem wzajemnym albo grą na automacie w rozumieniu ustawy. Jednak, że zgodnie z treścią art. 32 ust. 1 pkt 13 ustawy o Służbie Celnej (Dz.U. Nr 168, poz. 1323 z późn. zm.) funkcjonariusze wykonujący kontrolę są uprawnieni do przeprowadzania w uzasadnionych przypadkach, w drodze eksperymentu, doświadczenia lub odtworzenia możliwości gry na automacie, gry na automacie o niskich wygranych lub gry na innym urządzeniu. Podczas kontroli w [...] funkcjonariusze celni przeprowadzili gry kontrolne na kontrolowanych urządzeniach o nazwie [...] nr[...] , oraz [...] nr [...] uznając, że kontrolowane automaty są automatami do gier w świetle art. 2 ust. 5 u.g.h. i naruszają warunki urządzania gier ponieważ prowadzone gry organizowane były w celach komercyjnych, a prowadzona gra miała charakter losowy. Biorąc powyższe pod uwagę organ odwoławczy uznał, że nie jest zobligowany do oczekiwania na rozstrzygnięcie Ministra Finansów tym bardziej, że wniosek do Ministra Finansów strona złożyła po upływie prawie ośmiu miesięcy od dnia przeprowadzenia przez funkcjonariuszy celnych kontroli. Dyrektor Izby Celnej wskazał, że rozstrzygnięcia Ministra Finansów w przedmiocie określonym we wniosku z dnia [...] lipca 2011 r. w przypadku, kiedy funkcjonariusze celni na podstawie przeprowadzonego eksperymentu oraz w oparciu o obowiązujące przepisy prawa ustalili, że gry urządzane na ww. urządzeniach są grami na automatach w świetle ustawy o grach hazardowych, nie stanowi przesłanki do zawieszenia postępowania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu strona zarzuciła Dyrektorowi Izby Celnej: - naruszenie art. 201 § 1 pkt 2 O.p.- przez wadliwe zastosowanie norm zawartych w tym przepisie, tj. odmowę zawieszenia postępowania, pomimo wystąpienia w sprawie wstępnego zagadnienia prawnego, które podlega rozstrzygnięciu innego organu, a od którego zależy rozstrzygnięcie niniejszej sprawy; - naruszenia art. 2 ust. 5 w związku z art. 2 ust. 6 u.g.h. poprze błędną ich wykładnię i w konsekwencji wadliwe przyjęcie, że decyzja Ministra Finansów rozstrzygająca o charakterze gier na spornych urządzeniach nie będzie miała wpływu na niniejszą sprawę, podczas gdy decyzja ta - w razie podzielenia przez Ministra Finansów przekonania skarżącego o zręcznościowym charakterze gier na wskazanych urządzeniach, w oparciu o zaoferowane przez skarżącego dowody - będzie uzasadniać brak zastosowania przepisu art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., w związku ze spornymi okolicznościami, stanowiącymi przyczynę wszczęcia niniejszego postępowania; Wobec tak sformułowanych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, ewentualnie o stwierdzenie w całości jego nieważności oraz zasądzenia kosztów wg norm prawem przepisanych. W uzasadnieniu skargi podnosząc argumenty przytoczone już wcześniej w uzasadnieniu zażalenia, skarżący wskazał, że niedopuszczalnym jest przyjęcie, że organ odwoławczy, w postępowaniu w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automacie poza kasynem gry, może samodzielnie rozstrzygać, czy gry te są grami na automatach w rozumieniu ustawy. Jest to bowiem kompetencja zastrzeżona w ustawie wyłącznie dla ministra właściwego ds. finansów publicznych. Skarżący nie podziela stanowiska, że skoro ustawa o Służbie Celnej nadała funkcjonariuszom szereg uprawnień kontrolnych, to znaczy, że posiadają oni również uprawnienie, aby móc stwierdzić, czy na danym urządzeniu urządza się gry, które podlegają przepisom ustawy o grach hazardowych. Skarżący podważył również posiadanie przez funkcjonariuszy celnych kompetencji oraz wiedzy specjalnej do badania symulatorów gry oraz automatów do gier hazardowych pod względem ewentualnego spełniania przez nie warunków określonych w ustawie o grach hazardowych. W ocenie strony, dopiero prawomocne i ostateczne orzeczenie Ministra Finansów, w przedmiocie rozstrzygnięcia w drodze decyzji charakteru gier urządzanych na spornym automacie jednoznacznie przesądzi o tym, czy zasadne jest kontynuowanie postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej przez Naczelnika Urzędu Celnego, czy też będzie należało je umorzyć, gdyż stanie się ono bezprzedmiotowe. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o oddalenie skargi, jako nieuzasadnionej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniesiona skarga zasługuje na uwzględnienie. W niniejszej sprawie rozbieżność stanowisk stron sprowadza się ustalenia, czy postępowanie z wniosku Spółki z o.o. "[...] " z dnia [...] lipca 2011 r. toczące się przed ministrem właściwym do spraw finansów publicznych w kwestii rozstrzygnięcia w drodze decyzji, czy gry urządzane na przedmiotowych urządzeniach do gier są grami na automatach w rozumieniu art. 2 ust. 3 lub art. 2 ust. 5 u.g.h., stanowi zagadnienie wstępne w myśl przepisów art. 201 § 1 pkt 2 O.p. Zgodnie z art. 201 § 1 pkt 2 Op. organ podatkowy zawiesza postępowanie gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Przepis art. 2 ust. 3 u.g.h. stanowi, że grami na automatach są gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których gra zawiera element losowości. Z kolei zgodnie z art. 3 ust. 5 u.g.h. grami na automatach są także gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, organizowane w celach komercyjnych, w których grający nie ma możliwości uzyskania wygranej pieniężnej lub rzeczowej, ale gra ma charakter losowy. Art. 2 ust. 6 u.g.h. stanowi, że minister właściwy do spraw finansów publicznych rozstrzyga, w drodze decyzji, czy gra lub zakład posiadające cechy wymienione w ust. 1-5 są grą losową, zakładem wzajemnym albo grą na automacie w rozumieniu ustawy. Wykładnia systemowa wewnętrzna art. 2 ust. 6 u.g.h. prowadzi do wniosku, że jeżeli istnieją gry lub zakłady posiadające cechy wymienione w art. 2 ust. 1 – 5 u.g.h., to Minister Finansów jest organem właściwym do rozstrzygnięcia, czy taka gra lub zakład są grą losową, zakładem wzajemnym albo grą na automacie w rozumieniu ustawy. Ustawodawca nie wprowadził żadnych dodatkowych przesłanek takiego rozstrzygnięcia, tym bardziej, że jest ono uzależnione od wystąpienia wątpliwości co do charakteru gry. Ustawa o grach hazardowych nie zawiera postanowień, które kompetencję Ministra Finansów zawartą w art. 2 ust. 6 modyfikowałyby w ten sposób, że takie uprawnienie przyznawałyby innym organom, choćby organom celnym, które prowadzą postępowanie na podstawie ustawy o grach hazardowych. Jeżeli zgodnie z art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. przesłanką nałożenia kary pieniężnej jest urządzanie gry na automatach poza kasynem gry, to w pierwszej kolejności zasadniczą kwestią do rozstrzygnięcia jest, czy gra posiada cechy wymienione w art. 2 ust. 5. Strona złożyła wniosek o zawieszenie postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, wskazując, że toczy się postępowanie przed Ministrem Finansów zainicjowane wnioskiem z dnia [...] lipca 2011 r. [....] sp. z o.o. o rozstrzygnięcie w drodze decyzji, czy symulatory do gier zręcznościowych [....] o numerach [...] i [...] są grami na automatach w rozumieniu art. 2 ust. 5 u.g.h. Postępowanie w sprawie nałożenie kary pieniężnej na skarżącego wiąże się z urządzeniem gry na automatach [...] i [...] w lokalu gastronomicznym skarżącego. Skoro ustawodawca uprawnienie do rozstrzygnięcia, w drodze decyzji, czy gra jest grą na automacie przyznał Ministrowi Finansów, to wniosek skarżącego o zawieszenie postępowania jest w pełni uzasadniony. Ponownie prowadząc postępowanie organy celne powinny wziąć pod uwagę ocenę prawną wyrażoną w uzasadnieniu wyroku oraz rozważyć zasadność zawieszenia postępowania na podstawie art. 201 § 1 pkt 2 O.p. do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia zagadnienie wstępnego przez Ministra Finansów. Z tych powodów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. zaskarżone postanowienie należało uchylić.