I SA/Po 550/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 3 sierpnia 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku ZM o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie przeniesienia odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki na członka zarządu z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące marzec i kwiecień 2006r. postanawia: 1. udzielić skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od - wpisu od skargi, 2. oddalić wniosek w przedmiocie przyznania prawa pomocy w pozostałej części. /-/V.Mielcarek Wpis od skargi wynosi [...]. Skarżący ZM złożył sporządzony w dniu [...] na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podał, że nie posiada żadnego majątku ruchomego i nieruchomego, nie ma stałej pracy. Utrzymuje się z prac dorywczych, z których uzyskuje przeciętny dochód w wysokości około [...] miesięcznie. Skarżący wynajmuje mieszkanie, z tego tytułu ponosi koszt w wysokości [...] miesięcznie. Oświadczył, że nie pozostaje z innymi osobami we wspólnym gospodarstwie domowym, nie posiada nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i wartościowych przedmiotów. Skarżący wskazał, że do pisma z dnia załączył umowę najmu mieszkania oraz postanowienie Komornika Sądowego z dnia [...], z którego wynika m.in., że egzekucja okazała się bezskuteczna, ponieważ po przeszukaniu pomieszczeń i schowków zajmowanych przez dłużnika nie stwierdzono żadnych ruchomości posiadających wartość handlową i podlegających zajęciu. Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy ZM w odpowiedzi z dnia [...] podał, że nie składał zeznań rocznych podatkowych, gdyż nigdzie nie jest zatrudniony i nie posiada udokumentowanych dochodów. Nie posiada również konta bankowego, samochodu, utrzymuje się z prac dorywczych, z których uzyskuje około [...] miesięcznie. Nie korzysta z pomocy opieki społecznej. Za wynajem mieszkania ponosi koszty w wysokości [...], na koszty eksploatacyjne przeznacza około [...]. Skarżący nie jest zarejestrowany w Urzędzie Pracy jako bezrobotny. Podał, że nie ma pieniędzy na dodatkowe koszty takie jak opłata sądowa. Sytuacja jego spowodowana jest tym, że w latach 90-tych prowadził działalność gospodarczą, stracił cały majątek i zadłużył się na sumy, których nie jest w stanie spłacić. Ma [...] lata, nie może się nigdzie zatrudnić, gdyż wszystko zajmie komornik. Wniosek o udzielenie prawa pomocy zasługuje na uwzględnienie tylko w części przez zwolnienie od - wpisu od skargi. W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 cyt. ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 ustawy). Art. 246 § 1 wyżej powołanej ustawy stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje : 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć należy, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Instytucja prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie są w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że argumentacja skarżącego odnosząca się co do braku środków finansowych na pokrycie kosztów postępowania, w rozpatrywanej sprawie nie jest wiarygodna. Wprawdzie skarżący nie jest nigdzie na stałe zatrudniony, jednakże z tytułu prac dorywczych, jak oświadczył, uzyskuje około [...] miesięcznie. Z przedstawionej przez wnioskodawcę argumentacji wynika, że nie stara się o stałą pracę z uwagi na fakt, że jest zadłużony i wobec tego komornik mógłby zająć wynagrodzenie za pracę. Nadto skarżący podał, że wynajmuje mieszkanie o powierzchni [...]m2 za kwotę [...] miesięcznie. Pomimo wezwania nie wyszczególnił w jakiej wysokości ponosi opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę, telefon, RTV, kablówkę, nie podał w jakiej kwocie przeznacza środki pieniężne na zakup żywności, lekarstwa i na koszty leczenia. Zatem, jak już wyżej wskazano, prawa pomocy nie można traktować jako formy kredytu Państwa dla skarżącego, a do czego sprowadzałoby się uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Redukcja wysokości wpisu od kwoty [...] do kwoty [...] stanowi przyznanie prawa pomocy adekwatne do sytuacji majątkowej, finansowej i rodzinnej skarżącego. Na obecnym etapie postępowania nie zwolniono skarżącego od ewentualnych przyszłych kosztów sądowych. W sytuacji gdyby skarżący nie był w stanie ich ponieść będzie mógł ponownie zwrócić się z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji. /-/V.Mielcarek