I SA/Po 552/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 2 listopada 2011r. na posiedzeniu niejawnym wniosku MS o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego za 2003r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów postanawia: oddalić wniosek. Pismem z dnia [...] MS, reprezentowana przez doradcę podatkowego B D wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego za 2003r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów. Skarżąca złożyła sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podała, że jest osobą bez wykształcenia, zawodu i nie posiada żadnych dochodów. Od kilku lat jest osobą rozwiedzioną. Były małżonek płaci za dom, jedzenie i inne rzeczy. Wnioskodawczyni nie ma środków na uiszczenie wpisu od skargi i nie otrzyma pieniędzy na ten cel od byłego męża. Oświadczyła, że nie pozostaje z innymi osobami we wspólnym gospodarstwie domowym. Nie posiada nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i wartościowych przedmiotów. Nie uzyskuje również żadnych dochodów. Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca w odpowiedzi z dnia [...] podała, że nie posiada razem z byłym mężem wspólnego majątku, wskazała, że z tego co pomięta nie było podziału majątku wspólnego. Oświadczyła, że nie szuka pracy i nie jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna, nie otrzymuje zasiłku dla osób bezrobotnych. Wyjaśniła, że nie uzyskuje żadnych dodatkowych dochodów ani alimentów. Nie składała zeznań podatkowych za [...]. Nie posiada rachunków bankowych. Nie ponosi wydatków na utrzymanie mieszkania, gdyż mieszka z synem M S, który jest właścicielem domu w W. Syn ponosi wydatki na utrzymanie domu, w tym na wyżywienie oraz na leczenie skarżącej. Wnioskodawczyni, poza środkami na bieżące zakupy związane z prowadzeniem kuchni, nie otrzymuje żadnych środków pieniężnych. Wskazała, że nie posiada samochodu osobowego ani innego pojazdu. Na wezwanie z dnia [...] skarżąca w odpowiedzi z dnia [...] oświadczyła, że jest osobą rozwiedzioną od [...]. Wnioskodawczyni od [...] jest leczona w Poradni Zdrowia Psychicznego i jest niezdolna do pracy. Podała, że nie jest gotowa na udzielenie odpowiedzi dotyczących jej syna, jednakże, jej zdaniem, syn uzyskuje dochody miesięczne w wysokości około [...]. Skarżąca nie wie czy syn składał roczne zeznania podatkowe za [...]. Wskazała, że syn w ostatnich dniach nie przebywał w domu w W. Skarżąca nie wie czy syn posiada rachunki i lokaty bankowe. Wnioskodawczyni nie wie w jakiej wysokości syn ponosi koszty utrzymania domu. Skarżąca oświadczyła, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z synem M S, synową A R, wnuczkiem V S i ze S S. Skarżąca i S S nie podarowali synowi domu w W. Syn posiada samochód osobowy marki M, którego ceny rynkowej skarżąca nie zna. Do pisma załączyła zaświadczenie lekarskie z dnia [...]. Na kolejne wezwanie z dnia [...] skarżąca w odpowiedzi z dnia [...] podała, że nie posiada informacji o miesięcznych dochodach i źródłach ich pochodzenia uzyskiwanych przez M S, A R i S S. Wnioskodawczyni nie wie czy w.w osoby składały zeznania podatkowe za [...]. Nie posiada również wiedzy czy osoby te posiadają rachunki i lokaty bankowe. Skarżąca nie wie w jakiej wysokości ponoszone są koszty miesięcznego utrzymania [...] rodziny. Skarżąca nie wie również czy synowa i S S posiadają majątek. Wyjaśniła, że pieniądze na wpis sądowy w sprawie [...] wyłożył (podarował) S S (jej były mąż). Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., dalej jako p.p.s.a.) strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zatem obowiązującą zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że strony ponoszą koszty tego postępowania. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek – możliwość przydzielenia stronie skarżącej prawa pomocy. Przepis art. 245 § 1 cyt. ustawy stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (por. art. 245 § 3 i § 4 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2) p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć należy, że mający zastosowanie w sprawie wyżej cyt. art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. nakłada na stronę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy obowiązek uprawdopodobnienia przesłanek w tym przepisie określonych. W tym stanie rzeczy argumentacja służąca uprawdopodobnieniu, że uiszczenie kosztów sądowych, nie byłoby możliwe bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla skarżącej i jej rodziny, musi być dokładna i wyczerpująca. Skoro podstawą ustaleń faktycznych, pozwalających na podjęcie rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy są zawsze okoliczności wskazane przez wnioskodawcę, to powinna być to informacja rzetelna, kompletna, pozwalająca na zobrazowanie realnej sytuacji majątkowej i finansowej strony. Ponadto zauważyć należy, że zgodnie z art. 252 § 1 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać m.in. oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym. Zatem art. 252 p.p.s.a. nie można interpretować wąsko, gdyż pojęcie "stanu majątkowego strony" nie jest tożsame z pojęciem "jej majątku". Jest ono zakresem zbliżone do pojęcia "sytuacji majątkowej", która obejmuje również dochody i majątek osób prowadzących z wnioskodawcą wspólne gospodarstwo domowe, czy też w inny sposób wpływających na jego możliwości finansowe (por. postanowienie NSA z dnia 17 maja 2006r., sygn. akt I OZ 657/06). Prawidłowa ocena przesłanek z art. 246 p.p.s.a. powinna uwzględniać zatem także stan rodzinny wnioskodawcy ubiegającego się o prawo pomocy, a co za tym idzie, również wykaz i sytuację zarobkową (dochody) oraz majątek osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym ze stroną wnioskującą o prawo pomocy. Strona we wniosku lub w uzupełnieniu wniosku powinna sprecyzować również wysokość wydatków swoich oraz osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym. Tylko bowiem w ten sposób można dokonać prawidłowej oceny – uwzględniając wartość dochodu oraz majątku – czy i w jakim zakresie może ona ponieść koszty postępowania, co jest niezbędne do prawidłowego zastosowania przesłanek z art. 246 p.p.s.a. Wartość dochodów osób pozostających ze stroną skarżącą we wspólnym gospodarstwie domowym ma istotne znaczenie dla oceny wniosku o prawo pomocy. Brak określenia dokładnych dochodów uniemożliwia dokonanie pełnej oceny sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych skarżącej. Biorąc pod uwagę powyższe rozważania należy stwierdzić, że M S nie uprawdopodobniła wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z oświadczenia skarżącej złożonego na urzędowym formularzu wynika, że nie pozostaje z innymi osobami we wspólnym gospodarstwie domowym. Natomiast z pisma uzupełniającego wniosek o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z synem, synową, wnuczkiem i ze S S. Wnioskodawczyni nie posiada dochodów i majątku. Jej syn posiada dom i samochód osobowy marki M, przy czym – pomimo wezwania - nie podała jaki jest rok produkcji i jaka jest wartość rynkowa tego samochodu. Wnioskodawczyni nie podała w jakiej wysokości syn uzyskuje miesięczne dochody. Skarżąca, pomimo wezwania, nie podała również w jakiej wysokości i z jakiego tytułu uzyskują miesięczne dochody pozostałe osoby, z którymi pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym. Nie wyjaśniła czy osoby te posiadają jakieś nieruchomości, oszczędności, papiery wartościowe i wartościowe przedmioty. Z informacji skarżącej wynika, że środki pieniężne na uiszczenie kosztów sądowych w sprawie o sygn. akt [...] otrzymała od S S. Jak już wyżej wskazano ciężar wykazania (uprawdopodobnienia) okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. W przedmiotowej sprawie stwierdzić należy, że składane przez skarżącą oświadczenia są sprzeczne, niepełne i niespójne co do jej i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym sytuacji majątkowej i finansowej. Postępowanie wnioskodawczyni, polegające na selektywnym podawaniu informacji, skutkuje niewyjaśnieniem istotnych okoliczności dotyczących jej rzeczywistej sytuacji i możliwości płatniczych. Wobec powyższego stwierdzić należy, że skarżąca nie uprawdopodobniła wniosku o przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. W tych okolicznościach na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji postanowienia.