I SA/Po 554/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Gabriela Gorzan As.sąd. WSA Karol Pawlicki Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Ratajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi G. i J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2005 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących kwotę 100,00 zł ( sto złotych 00/100 ) tytułem zwrotu kosztów sądowych; III. stwierdza, że decyzja wymieniona w punkcie pierwszym nie może być wykonana do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku /-/K. Pawlicki /-/W. Zygmont /-/ G. Gorzan Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] 2005r. Nr [...] ustalił skarżącym wysokość zobowiązania pieniężnego z tytułu podatku od nieruchomości za rok 2005 w kwocie [...] zł. Z decyzji wynika, że na terenie nieruchomości znajduje się budynek, którego część była związana z prowadzeniem działalności gospodarczej, a cześć służyła do zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych. Z tego też względu budynek ten opodatkowano - stosownie do zajmowanej powierzchni - zarówno stawkami dotyczące budynków mieszkalnych, jak i stawkami dotyczącymi powierzchni użytkowej zajętej na działalność gospodarczą. Opodatkowano także tzw. grunty pozostałe. W odwołaniu podatnicy wnieśli "o całkowite zaniechanie poboru podatku na ten rok". Przypomnieli, że działka położona jest na [...], a drogi dojazdowe tzn. ul. [...] i [...] są drogami polnymi, bez trwałej nawierzchni i bez oświetlenia. Poza tym firma , którą prowadzą zakończyła poprzedni rok gospodarczy ze stratą. W tym roku chcą wprowadzić nowy produkt na rynek na rynek. Jednak procedura jego wprowadzenia jest kosztowna i długotrwała ze względu na wymogi Unii Europejskiej. Sytuacja finansowa podatników jest bardzo trudna. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] 2006r. nr [...] na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 O.p. utrzymało w mocy powyższą decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że wysokość zobowiązania podatkowego została prawidłowo ustalona w oparciu o deklarację skarżących i stawki wynikające z uchwały podatkowej Rady Miasta z dnia [...] 2004r. Nr [...]. Łączna kwota podatku od nieruchomości stanowi iloczyn podstawy opodatkowania tj. powierzchni użytkowej budynków i powierzchni gruntów oraz odpowiedniej stawki procentowej wynikającej z uchwały rady gminy. Stawki podatkowe wynikające z uchwały Rady Miasta są stawkami sztywnymi i wiążącymi dla organu podatkowego przy ustalaniu wymiaru podatku od nieruchomości. Na wysokość podatku nie ma wpływu położenie nieruchomości, stan dróg dojazdowych prowadzących do tej nieruchomości oraz jej walory użytkowe. W skardze podatnicy zakwestionowali wysokość zobowiązań z uwagi na jednolite stawki podatku gruntowego za m2 dla całego P., bez względu na położenie gruntów, ich uzbrojenie techniczne, jakość dróg, stan oświetlenia, itd. Nakładanie identycznych obciążeń podatkowych za różny poziom dostępnej infrastruktury to łamanie zasady sprawiedliwości społecznej. Najpierw Rada Miasta ignoruje zasady sprawiedliwości społecznej, a potem cały aparat administracyjny opiera swoje działanie na tej podstawie. Ulica [...] dochodząca do ul. [...] to polne, wyboiste drogi, bez oświetlenia. I za to wszystko należy podatek w tej samej wysokości, ile płaci użytkownik gruntów z drogą asfaltową, czyli opłacać komfort innych mieszkańców. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o uchylenie powyższej decyzji wskazując na fakt, że podatnicy nie negowali okoliczności faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia lecz wysokość zobowiązania podatkowego. Przepisy ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych przewidują, co prawda prawo do różnicowania stawek podatkowych, ale prawo to przynależy do organów stanowiących prawo miejscowe, a nie do organów stosujących przepisy tego prawa w postaci stawek podatkowych. Organ odwoławczy obecnie dostrzegł błąd w decyzji w określeniu wielkości zobowiązania: powierzchnia pomieszczeń mieszalnych winna wynosić [...] m2, a tymczasem w decyzji wymiarowej przyjęto [...] m2. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. – dalej ppsa), sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Sąd nie może wkraczać w uprawnienia organów administracji orzekając bezpośrednio o prawach i obowiązkach stron postępowania administracyjnego, nie może także oprzeć kontroli o kryterium słuszności czy sprawiedliwości społecznej. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ppsa), a także gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 ppsa). WSA nie jest także związany granicami skargi, co oznacza, iż ma on obowiązek rozpoznać rozstrzygniętą sprawę z punktu widzenia zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i zastosowania prawa materialnego. Zobowiązany jest do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa - nawet tych nie podnoszonych w skardze, a związanych z materią zaskarżonych postanowień. Zatem w postępowaniu przed sądem administracyjnym I instancji obowiązuje zasada oficjalności określona w postanowieniach art. 134 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Granice rozpoznania skargi przez sąd administracyjny wyznaczone są z jednej strony przez kryterium legalności zaskarżonego postanowienia, z drugiej natomiast strony przez zasadę nie pogarszania sytuacji prawnej skarżącego na skutek wydania wyroku (zasada reformationis in peius). Oceniając zasadność zaskarżonej decyzji w zakresie, w jakim sąd władny jest to uczynić, a więc z punktu widzenia jej legalności, stwierdzić należy, iż zaskarżona decyzja nie jest zgodna z prawem i podlegała wyeliminowaniu z obrotu prawnego. Do dokonania takiej oceny zbędne było rozpatrywanie wszystkich kwestii, jakie można dostrzec w obszernie sporządzonym opisie dotychczasowego przebiegu postępowania. Nie budzi wątpliwości sądu, że w toku postępowania doszło do naruszenia przepisu postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na rozstrzygnięcie. W szczególności w sprawie został naruszony przepis art. 187§1 O.p. w ten sposób, że w toku postępowania organy obu instancji nie ustaliły rzeczywistej podstawy określenia wielkości zobowiązania. W informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych z 23 listopada 2004r. podatnicy podali , że powierzchnia użytkowa budynku mieszkalnego wynosi [...] m2, a w tym [...] m2 powierzchni tego budynku zajęta jest na działalność gospodarczą. Według tych informacji powierzchnia pomieszczeń mieszalnych winna wynosić [...] m2 ([...] m2-[...] m2), a tymczasem organy podatkowe (co przyznał organ odwoławczy) w decyzji wymiarowej przyjęły powierzchnię [...] m2. Łączna kwota podatku od nieruchomości stanowi iloczyn podstawy opodatkowania tj. powierzchni użytkowej budynków i powierzchni gruntów oraz odpowiedniej stawki procentowej wynikającej z uchwały rady gminy. Zatem w zaskarżonej decyzji w sposób wadliwy została określona wielkość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2005r. Sąd wyjaśnia, że przepisy ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych przewidują, co prawda prawo do różnicowania stawek podatkowych, ale prawo to przynależy do organów stanowiących prawo miejscowe, a nie do organów stosujących przepisy tego prawa w postaci stawek podatkowych. Podatek od nieruchomości można zaliczyć do kategorii podatków majątkowych, w tym znaczeniu, że obowiązek podatkowy powstaje przez sam fakt posiadania nieruchomości, bez względu na to, czy przynosi ona zysk posiadaczowi, czy też na tę nieruchomość należy ponieść nakłady w celu utrzymania jej w stanie zdatnym do użytku, a także na pewnym poziomie estetycznym (wyrok NSA z 9 marca 1994 r., SA/Gd 1200/93, Wspólnota 1994/35, str. 18). Podatek od nieruchomości nie nawiązuje więc w swojej konstrukcji do efektów ekonomicznych uzyskiwanych przy jej wykorzystywaniu. Decydujące znaczenie ma to, że podstawę opodatkowania budynków stanowi ich powierzchnia użytkowa, a nie jest ważne jak intensywnie są wykorzystywane te nieruchomości i jakie przynosi to efekty gospodarcze. Na wysokość tego podatku nie ma wpływu położenie nieruchomości, stan dróg dojazdowych prowadzących do nieruchomości oraz jej walory użytkowe. Dlatego w osądzanej sprawie organy podatkowe zastosowały wiążące je stawki wynikające z obowiązującej uchwały podatkowej Rady Miasta z dnia [...] 2004r. Nr [...] w sprawie określenia wysokości stawek w podatku od nieruchomości na 2005r. (Dz. Urz. Województwa Wielkopolskiego nr 193, poz. 4101). Z tych powodów na podstawie art. 145§1 pkt 1 lit. c, art. 200 i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd orzekł jak w sentencji wyroku. /-/ K. Pawlicki /-/ W. Zygmont /-/ G. Gorzan