I SA/Po 561/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Waldemar Inerowicz po rozpoznaniu w dniu 6 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu P. B. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 13 czerwca 2016 r. o sygn. akt I SA/Po 561/16 o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie niewyrażenia zgody na zwolnienie zajętej wierzytelności postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Starszy referendarz sądowy WSA w Poznaniu postanowieniem z dnia 13 czerwca 2016 r., o sygn. akt I SA/Po 561/16, oddalił wniosek P. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W motywach rozstrzygnięcia wskazano, że na podstawie wniosku o przyznanie prawa pomocy sporządzonego w dniu 29 kwietnia 2016 r. oraz uzyskanych od skarżącego informacji ustalono, że wnioskodawca prowadzi działalność gospodarczą, otrzymuje rentę inwalidzką oraz że prowadzi gospodarstwo rolne, natomiast jego żona nie pracuje, uzyskuje jedynie rentę wypłacaną kwartalnie, w 2015 r. uzyskała z tego tytułu dochód w wysokości [...] zł. Małżonkowie prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Skarżący podał, że posiada nieruchomość rolną o łącznej pow. [...] ha i las o pow. [...] ha, a także nieruchomość w A.: grunt o pow. [...] m2, budynki o pow. [...] m2, budynki stacji paliw - nieruchomość nieużywana, pozostałe budynki dzierżawione przez "X." Sp. z o.o., oraz nieruchomość w B. przy ul. C., która w 1/5 jest jego własnością, a pozostała część należy do rodzeństwa wnioskodawcy. Skarżący oświadczył także, że w 2015 r. poniósł koszty prowadzenia działalności rolniczej w wysokości [...] zł i uzyskał przychód w wysokości [...] zł. Skarżący, mimo wezwania, nie podał czy w 2016 r. poniósł koszty prowadzenia działalności rolniczej, jeżeli tak to w jakiej wysokości i czy uzyskał w tym czasie z tego tytułu jakieś przychody. Wnioskodawca nie wyjaśnił również, czy otrzymał dopłaty do nieruchomości rolnej, nie złożył również oświadczenia o posiadanych urządzeniach i pojazdach, które są wykorzystywane do prowadzenia działalności rolniczej. Z przedłożonych przez skarżącego dokumentów i oświadczeń odnośnie prowadzonej działalności gospodarczej wynika, że w 2013 r., 2014 r., w 2015 r. oraz w okresie od 1 stycznia do 30 kwietnia 2016 r. poniósł stratę z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. Skarżący określił koszty miesięcznego utrzymania na kwotę [...] zł, natomiast wynagrodzenie brutto skarżącego wynosi [...] zł, wnioskodawca otrzymuje również rentę, która po zajęciu komorniczym wynosi [...] zł. Skarżący oświadczył, że spółka "X." prowadzi działalność gospodarczą w części budynków, w których w przeszłości wykonywał działalność gospodarczą. Z tego tytułu skarżący uzyskuje przychód w wysokości [...] zł brutto miesięcznie. Ponadto wnioskodawca wskazał, że posiada następujące pojazdy mechaniczne: - samochód [...], rok prod. 1997 r., wartość rynkowa [...] zł, - samochód [...], rok prod. 1994, wartość rynkowa [...] zł, - samochód [...], rok prod. 2009, wartość rynkowa [...] zł, - ciągnik [...], - naczepa cysterna [...], rok prod. 1999, wartość rynkowa [...] zł. Skarżący wskazał także, że na dzień 30 kwietnia 2016 r. zatrudniał jedną osobę, która od dłuższego czasu przebywa na urlopie wychowawczym oraz jedną osobę na umowę zlecenie. W ocenie referendarza sądowego zgromadzony przez skarżącego majątek oraz osiągane przez niego przychody z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w sposób jednoznaczny wykluczają go z grona osób uprawnionych do uzyskania wsparcia w formie prawa pomocy. Ponadto stwierdzono, że sytuacja rodzinna i majątkowa wnioskodawcy nie uzasadnia stanowiska, że poniesienie przez niego kosztów sądowych spowoduje zachwianie jego sytuacji materialnej i bytowej. W sprzeciwie z dnia 24 czerwca 2016 r. skarżący wniósł o uchylenie postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że jego obecna sytuacja finansowa znacznie odbiega od przedstawionej w postanowieniu referendarza. Autor sprzeciwu stwierdził, że nie ma możliwości sądowego dochodzenia praw w sytuacji, w której nie stać go na opłacenie kosztów sądowych. Ponadto wskazał, że jego sytuacja finansowa uległa znacznemu pogorszeniu z powodu wypadku, a obecnie przebywa na rencie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 - dalej w skrócie: "P.p.s.a."), w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z dnia 14 maja 2015 r., poz. 658), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia należy wyjaśnić, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 P.p.s.a. zgodnie, z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Stosownie do treści art. 245 § 1 i § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czyli w zakresie częściowym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z powołanych wyżej przepisów wynika, że prawo pomocy ma służyć osobom najuboższym, a więc takim, dla których konieczność poniesienia kosztów postępowania oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie dostępu do sądu. Oznacza to, że przyznanie prawa pomocy ma bardzo wąski zakres stosowania i może mieć miejsce tylko w wyjątkowych sytuacjach i tylko wówczas, gdy spełnienie przez stronę przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy nie budzi wątpliwości. W rozpatrywanej sprawie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Zdaniem Sądu zaskarżone postanowienie jest prawidłowe, ponieważ skarżący nie wykazał przesłanek do zwolnienia od kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania wynoszą [...] zł wpisu od skargi. Utrzymując w mocy postanowienie referendarza Sąd podkreśla, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że skarżący posiada liczne źródła dochodu. Prowadzi działalność gospodarczą w zakresie najmu pomieszczeń (osiąga dochód w wysokości [...] zł brutto), prowadzi gospodarstwo rolne (z tego tytułu wykazuje stratę), ponadto jest zatrudniony na umowę o pracę (osiąga dochód w wysokości [...] zł brutto), a także otrzymuje świadczenie rentowe (po potrąceniach komorniczych otrzymuje z tego tytułu kwotę [...] zł). Ponadto wnioskodawca posiada liczny majątek ruchomy w postaci maszyn rolniczych i samochodów. Skarżący posiada także znaczny majątek w postaci nieruchomości (nieruchomość rolną o łącznej pow. [...] ha i las o pow. [...] ha; nieruchomość w A. - grunt o pow. [...] m2, budynki o pow. [...] m2, budynki stacji paliw - nieruchomość nieużywana, pozostałe budynki dzierżawione przez "X." Sp. z o.o.; nieruchomość w B. przy ul. C., która w 1/5 jest jego własnością). Jednocześnie skarżący określił koszt utrzymania rodziny na kwotę [...] zł miesięcznie. Co prawda w sprzeciwie skarżący podniósł, że jego sytuacja finansowa się pogorszyła, jednakże twierdzenie to należy uznać za gołosłowne, albowiem poza wskazaniem, że przebywa na rencie, która to okoliczność została uwzględniona przez referendarza w zaskarżonym postanowieniu, skarżący nie powołał się na żadne nowe fakty i okoliczności, ani nie przedłożył dokumentów, które by jego twierdzenia potwierdziły. W ocenie Sądu pomimo, że skarżący na wezwanie nie złożył wyczerpujących wyjaśnień w zakresie sytuacji materialnej małżonków, to ustalenia poczynione w tej materii na tym etapie są wystarczające, aby stwierdzić, że stanowisko zawarte w postanowieniu starszego referendarza sądowego z dnia 13 czerwca 2016 r. jest prawidłowe. W związku z powyższym Sąd stwierdza, że wywiedziony przez skarżącego sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Zdaniem Sądu, sytuacja finansowa skarżącego nie wskazuje, że nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów prowadzonego postępowania sądowego, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 260 § 1 w zw. z art. 245 § 1 i § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 i art. 16 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.