I SA/Po 562/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Bejgerowska Sędziowie NSA Stanisław Małek (spr.) NSA Maria Skwierzyńska Protokolant: st. sekr. sąd. Ewa Szydłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 06 października 2009 r. sprawy ze skargi J. D. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania kontrolnego oddala skargę /-/ M. Skwierzyńska /-/ M. Bejgerowska /-/ St. Małek Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w P. postanowieniem z dnia 26 lipca 2006r., na podstawie przepisu art. 8 ust. 1 pkt 3, art. 13 ust. 1 ustawy z 28 września 1991r. o kontroli skarbowej (Dz. U. 2004, Nr 8, poz. 65, z późn. zm.), wszczął postępowanie kontrolne w firmie [...] J. D.. J. D. wniósł w dniu 28 stycznia 2009r. o zawieszenie postępowania kontrolnego do czasu prawomocnego zakończenia postępowania karnego prowadzonego przez Prokuraturę Okręgową w K. (sygn. [...]). Argumentował, iż wynik tego postępowania będzie miał bezpośredni wpływ na ocenę materiału dowodowego w sprawie podatkowej. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej postanowieniem z dnia 30 stycznia 2009r., na podstawie art. 201 § 1 pkt 2 oraz art. 216 ordynacji podatkowej w zw. z art. 31 ustawy o kontroli skarbowej, odmówił zawieszenia postępowania kontrolnego. Wskazał, iż zgodnie z przepisem art. 201 § 1 pkt 2 o.p. organ podatkowy zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zagadnienie to dotyczy sytuacji, kiedy rozstrzygnięcie merytoryczne sprawy będącej przedmiotem postępowania uzależnione jest od wcześniejszego rozstrzygnięcia zagadnienia materialno - prawnego, które ze swej istoty należy do kompetencji innego organu lub sądu i nie było prawomocnie przesądzone. W toku postępowania dokonano oceny okoliczności wprowadzenia do obrotu prawnego nierzetelnych faktur, które nie odzwierciedlały faktycznego przebiegu transakcji sprzedaży oraz faktur stwierdzających czynności, które nie zostały dokonane. Organ kontroli skarbowej podkreślił przy tym, iż ustalenia dowodowe postępowania karnego nie są wiążące w innych postępowaniach. Organy administracji oraz sądy są jedynie związane ustaleniami wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa. Zgromadzony materiał dowodowy jest natomiast niezależny od dowodów zebranych w postępowaniu karnym. Pozwala bowiem samodzielnie określić wysokość zobowiązania podatkowego. Tym samym brak było podstaw do zawieszenia postępowania kontrolnego. W zażaleniu J. D. wniósł o zmianę powyższego postanowienia i zawieszenie postępowania ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Zdaniem odwołującego wynik postępowania karnego będzie miał znaczący wpływ na wynik postępowania podatkowego. Materiały zgromadzone w ramach tego pierwszego postępowania stanowiły bowiem podstawę do ustalenia, iż wystawione faktury nie dokumentowały rzeczywistych zdarzeń. Dyrektor Izby Skarbowej w P. postanowieniem z [...] utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Wskazał, iż zarówno postępowanie karne prowadzone przez Prokuraturę Okręgową w K., jak i jego wynik nie stanowią zagadnienia wstępnego, o którym mowa w art. 201 § 1 pkt 2 o.p. Zwrócono również uwagę, iż organ podatkowy zawiesza postępowanie administracyjne jedynie wówczas, gdy bez uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd wydanie decyzji nie będzie możliwe. Jednak taka zależność pomiędzy postępowaniem karnym a podatkowym nie zachodzi. Podkreślono ponadto, iż prowadzenie postępowania karnego oraz jego wynik nie przesądza o braku obowiązku zapłaty podatku. Organ I instancji przeprowadził bowiem odrębne, samodzielne postępowanie oraz zebrał materiał dowodowy stanowiący podstawę do wydania decyzji. W skardze J. D. wniósł o zmianę postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej i zawieszenie postępowania ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżący wyjaśnił, iż od 10 kwietnia do 10 grudnia 2008r. przebywał w areszcie tymczasowym. W tym czasie dokonano ustaleń dotyczących jego odpowiedzialności podatkowej. Naruszono więc zasadę czynnego udziału w postępowaniu. Podkreślił, iż wbrew twierdzeniu organów podatkowych, pomiędzy postępowaniem karnym a podatkowym istnieje oczywista zależność. Współoskarżeni w sprawie prowadzonej przez Prokuraturę Okręgową w K. dokonywali zakupu złomu z nieustalonego źródła, a następnie sprzedawali go do firmy skarżącego. Jednocześnie, próbując uniknąć odpowiedzialności karnej, przedstawiali przebieg zdarzeń niezgodnie z prawdą. Zdaniem skarżącego tylko w toku postępowania karnego będzie więc można jednoznacznie ustalić, czyje zeznania są prawdziwe a czyje nie. Natomiast w razie nieuwzględnienia wniosku o zawieszenie dojdzie do tego, że zeznania, którym odmówiono wiarygodności, będą podstawą do ustalenia odpowiedzialności podatkowej skarżącego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, powołując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zaskarżone postanowienie nie narusza bowiem przepisów postępowania i przepisów prawa materialnego. Stosownie do przepisu art. 31 ust. 1 ustawy z 28 września 1991r. o kontroli skarbowej (Dz. U. 2004, Nr 8, poz. 65, z późn. zm.) w zakresie nieuregulowanym w ustawie do postępowania kontrolnego stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa, z wyłączeniem art. 54 tej ustawy, z zastrzeżeniem art. 14b ust. 1. Z kolei zgodnie z art. 201 § 1 pkt 2 ordynacji podatkowej organ podatkowy zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Przez pojęcie "zagadnienia wstępnego" należy rozumieć sytuację, w której wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego. Ocena zaś tego zagadnienia wstępnego, gdyby samo w sobie mogło być przedmiotem odrębnego postępowania, należy ze względu na jego przedmiot do kompetencji innego organu państwowego niż ten, przed którym się toczy postępowanie w głównej sprawie (por. wyrok NSA z 7 marca 2001r., sygn. III SA 32/00, POP 2002, nr 2, poz. 37). Organ podatkowy zawiesza postępowanie, jeżeli rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd pozostaje w takim związku z postępowaniem podatkowym, że bez jego rozstrzygnięcia nie jest możliwe rozstrzygnięcie sprawy (zob. S. Babiarz i in., Ordynacja podatkowa. Komentarz, LexisNexis 2007, s. 670). Zdaniem Sądu organy podatkowe prawidłowo uznały, iż w niniejszej sprawie taki związek nie zachodzi. Wynik postępowania karnego nie przesądza bowiem o braku bądź istnieniu odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe. Rozstrzygnięcie sprawy podatkowej jest więc możliwe bez rozstrzygnięcia sprawy karnej. Należy zwrócić również uwagę, iż przepis art. 181 in fine o.p. stanowi, że dowodami w postępowaniu podatkowym mogą być w szczególności materiały zgromadzone w toku postępowania karnego. Z kolei według art. 187 § 1 o.p. organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Jednocześnie, zgodnie z art. 191 o.p., przy ocenie wiarygodności zgromadzonych dowodów nie jest skrępowany żadnymi regułami określającymi wartość poszczególnych dowodów i dokonuje tej oceny w sposób swobodny, na podstawie własnego przekonania opartego na zebranym materiale dowodowym. Podkreślenia wymaga, iż postępowanie podatkowe jest postępowaniem odrębnym, samodzielnym od postępowania karnego. Ustalenia dowodowe tego ostatniego nie są wiążące w innych postępowaniach, z wyjątkiem ustaleń wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa. Materiały z prowadzonego postępowania karnego (m. in. zeznania świadków) mogą natomiast zostać włączone do materiału dowodowego w ramach postępowania podatkowego. Podlegają jednakże każdorazowo swobodnej ocenie organów podatkowych. Nie istnieje zatem konieczność oczekiwania na rozstrzygnięcie sądu bądź prokuratury co do wiarygodności zeznań, które są podstawą ustaleń dotyczących odpowiedzialności podatkowej skarżącego. Wobec braku istnienia zagadnienia wstępnego nie było podstaw do zawieszenia postępowania kontrolnego na podstawie przepisu art. 201 § 1 pkt 2 o.p. w zw. z art. 31 ust. 1 ustawy o kontroli skarbowej. Stwierdzić także należy, iż Sąd, z uwagi na granice sprawy (art. 134 p.p.s.a.), nie mógł odnieść się do zarzutu naruszenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu. Dotyczy on bowiem postępowania wymiarowego, natomiast kontrolą Sądu objęte było postępowanie w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania kontrolnego oraz wydane w ramach niego postanowienia. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie przepisu art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. /-/Maria Skwierzyńska /-/Małgorzata Bejgerowska /-/Stanisław Małek