I SA/Po 565/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Małgorzata Bejgerowska po rozpoznaniu w dniu 2 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi M. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości wraz z odsetkami za lata 2012-2013 oraz I raty 2014 r. postanawia oddalić wniosek. Skarżąca M. C., reprezentowana przez ojca A. C., pismem z dnia 25 lutego 2015 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...], nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza Miasta A. z dnia [...], nr [...], odmawiającą umorzenia zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości wraz z należnymi odsetkami za zwłokę za lata 2012 - 2013 oraz I raty 2014 r. Następnie strona złożyła sporządzony na urzędowym formularzu w dniu 12 czerwca 2015 r. wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego. W uzasadnieniu wniosku podała, że nie stać jej na pokrycie kosztów postępowania oraz kosztów pełnomocnika z urzędu z uwagi na to, że nie zawsze ma pracę. Skarżąca oświadczyła, że jest panną, nie posiada domu, mieszkania, nieruchomości rolnej, innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych oraz przedmiotów o wartości pow. 3.000 euro. Mieszka w Z. i posiada rzeczy codziennego użytku. Z tytułu pracy osiąga dochód w wysokości [...] funtów. Pismem z dnia 31 lipca 2015 r. skarżąca została wezwana do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o dotychczas zgromadzony materiał, poprzez złożenie stosownych dokumentów i oświadczeń obrazujących jej sytuację finansową i majątkową. Wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy doręczono pełnomocnikowi skarżącej w dniu 18 sierpnia 2015 r., a zatem termin do uzupełnienia wniosku upływał z dniem 25 sierpnia 2015 r. Skarżąca nie odpowiedziała na powyższe wezwanie. Starszy referendarz sądowy postanowieniem z dnia 9 października 2015 r. oddalił wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W motywach rozstrzygnięcia stwierdzono, że złożone przez skarżącą oświadczenie na urzędowym formularzu jest niewystarczające do stwierdzenia, iż jej wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego jest zasadny, a tym samym skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W ustawowym terminie pełnomocnik skarżącej złożył sprzeciw, w którym wniósł o przywrócenie terminu do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jednocześnie wskazał, że nie odpowiedział na wezwanie referendarza, gdyż korespondencję z wezwaniem do uzupełnienia braków wniosku odebrał jego syn. Pełnomocnik w tym czasie przebywał w sanatorium. Do sprzeciwu załączono pismo "Informację dla kuracjusza". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej w skrócie: "P.p.s.a."), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Z powołanego przepisu wynika, że zaskarżenie postanowienia referendarza sądowego w sprawie prawa pomocy skutkuje tym, że Sąd rozpoznaje ponownie wniosek o przyznanie prawa pomocy. W analizowanej sprawie rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy należy dokonać w oparciu o przepisy art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. W świetle powołanych przepisów, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Powyższe regulacje stanowią odstępstwo od wyrażonej w art. 199 P.p.s.a. ogólnej zasady obowiązującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, że strony ponoszą koszty tego postępowania. Prawo pomocy ma zatem służyć najuboższym, a więc osobom, dla których konieczność poniesienia kosztów postępowania oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie dostępu do sądu. Oznacza to, że przyznanie prawa pomocy ma bardzo wąski zakres stosowania i może mieć miejsce tylko w wyjątkowych sytuacjach i tylko wówczas, gdy spełnienie przez stronę przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy nie budzi wątpliwości. Rozstrzygnięcie wniosku zależy więc od tego, co zostało udowodnione przez stronę. Jak już wyżej wskazano, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W założeniu zatem strona winna wykazać się aktywnością w dostarczaniu sądowi stosownych informacji i dokumentów na ich poparcie. Stosownie do art. 255 P.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Przenosząc powyższe rozważania na grunt badanej sprawy stwierdzić należy, iż skarżąca nie wykazała w sposób jednoznaczny, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów niniejszego postępowania. W ocenie Sądu rozpoznającego sprawę, treść złożonego przez skarżącą oświadczenia na urzędowym formularzu z dnia 12 czerwca 2015 r. jest niewystarczająca do obiektywnej oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącej. Wezwanie referendarza z dnia 31 lipca 2015 r. do uzupełnienia wniosku, zmierzało więc do umożliwienia skarżącej należytego udokumentowania wniosku o przyznanie prawa pomocy i rozwianie wszelkich wątpliwości Sądu, co do aktualnej sytuacji finansowej, majątkowej i rodzinnej skarżącej. Zaznaczyć należy, że zakres żądanych dokumentów i informacji miał istotne znaczenie dla oceny zasadności złożonego wniosku. Mając na względzie, że skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika, nie udzieliła odpowiedzi na pytania dotyczące jej sytuacji finansowej, majątkowej i rodzinnej, nie przedłożyła dokumentów, o które została wezwana oraz nie wyjaśniła, podając przyczynę, że takimi dokumentami nie dysponuje, stwierdzić należy, że Sąd nie miał możliwości dokonania rzetelnej oceny jej sytuacji majątkowej, finansowej i rodzinnej. Ze złożonego przez skarżącą wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika wyłącznie, że nie stać jej na pokrycie kosztów postępowania oraz kosztów pełnomocnika z urzędu z uwagi na to, że nie zawsze ma pracę. Ponadto skarżąca oświadczyła, że jest panną, nie posiada domu, mieszkania, nieruchomości rolnej, innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych oraz przedmiotów o wartości pow. 3.000 euro. Mieszka w Z., z tytułu pracy osiąga dochód w wysokości [...] funtów i posiada rzeczy codziennego użytku. Sąd stwierdza, że wobec tak lakonicznych, nie popartych żadnymi dowodami twierdzeń, starszy referendarz sądowy nie miał obiektywnych możliwości dokonania rzetelnej oceny stanu majątkowego i finansowego skarżącej. W związku z powyższym wezwano pełnomocnika skarżącej do uzupełnienia wniosku poprzez złożenie, w terminie 7 dni, stosownych dokumentów i udzielenie precyzyjnie wskazanych w wezwaniu informacji. Wezwanie to, jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącej w dniu 18 sierpnia 2015 r. (k. 37 akt sąd.). Mimo to skarżąca nie udzieliła żadnej odpowiedzi na powyższe wezwanie. Dodatkowo składając sprzeciw od postanowienia starszego referendarza sądowego, skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika, również uchyliła się od przestawienia wymaganych dokumentów i oświadczeń. Wprawdzie pełnomocnik skarżącej wniósł o przywrócenie terminu do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, jednakże Sąd stwierdza, że w świetle art. 86 § 2 P.p.s.a. przywrócenie terminu do dokonania tej czynności nie jest dopuszczalne, albowiem uchybienie tego terminu nie spowodowało dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego. Z treści powołanego wyżej art. 260 P.p.s.a., wynika jednoznacznie, iż zaskarżenie postanowienia referendarza sądowego w sprawie prawa pomocy skutkuje tym, że traci ono moc, a Sąd rozpoznaje niejako "od nowa" wniosek o przyznanie prawa pomocy. W świetle przedstawionych powyżej okoliczności Sąd uznał, że złożony przez skarżącą wniosek o przyznanie prawa pomocy jest niepełny i uniemożliwia dokonanie rzetelnej oceny stanu majątkowego i finansowego wnioskodawczyni. Tym samym, w ocenie Sądu, niemożliwe jest obiektywne stwierdzenie, że skarżąca rzeczywiście spełnia przesłanki przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Fakt uchylenia się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie (por. postanowienie NSA z dnia 5 września 2005 r., o sygn. akt II FZ 414/05, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Postępowanie wnioskodawczyni, polegające na lakonicznym przedstawieniu swojej sytuacji majątkowej i finansowej oraz nieprzedłożenie dokumentów, które mogły mieć istotny wpływ na przyznanie wnioskowanej pomocy, w wyniku wyżej wskazanych uchybień, skutkowało niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących rzeczywistych możliwości płatniczych strony. W tych okolicznościach stwierdzić należy, że to sama wnioskodawczyni, swoją bierną postawą, uniemożliwiła Sądowi dokonanie pełnej oceny swojej sytuacji materialnej z punktu widzenia oceny zdolności ponoszenia kosztów sądowych. Ubocznie Sąd informuje, że skarżąca może w każdym czasie złożyć kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, uzupełniony o dokumenty, wskazywane przez starszego referendarza sądowego w wezwaniu z dnia 31 lipca 2015 r. W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 254 § 1 i art. 260 oraz art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 16 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.