I SA/Po 568/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku JL o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do października oraz grudzień 2005r. postanawia: udzielić skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu od skargi kasacyjnej ponad kwotę [...]. /-/V.Mielcarek Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia [...] oddalił skargę J L na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej. Skarżący, reprezentowany przez doradcę podatkowego K Ł pismem z dnia [...] wniósł skargę kasacyjną od w.w wyroku. Wpis od skargi kasacyjnej wynosi [...]. Wobec tego skarżący J L złożył sporządzony w dniu [...] na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Jak wynika z uzasadnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podał, że w okresie [...] był aresztowany w związku z prowadzonym postępowaniem dochodzeniowym. Spowodowało to praktyczne zaprzestanie działalności zarówno firmy skarżącego jak też i spółki jawnej, którą prowadził razem z żoną. Już przed aresztowaniem praktycznie cały majątek należący do skarżącego, jego żony i firm był przedmiotem zastawu w związku z licznymi kredytami bankowymi. Po aresztowaniu i zaprzestaniu prowadzenia działalności banki wypowiedziały umowy kredytowe. W czasie gdy skarżący był aresztowany Urząd Kontroli Skarbowej prowadził jednocześnie kontrole w firmie A i B i w związku z tymi kontrolami, przed wydaniem decyzji, Urząd Skarbowy oraz Urząd Celny dokonały zabezpieczenia na całym majątku ruchomym i nieruchomym J L oraz jego firm. Formalnie skarżący wraz z żoną są właścicielami kilku nieruchomości, lecz praktycznie nie mogą tym majątkiem dysponować, a w szczególności nie mogą go sprzedać. Skarżący dodał, iż w postępowaniu przed WSA zwrócił się o udzielenie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i częściowe zwolnienie uzyskał. Jego sytuacja majątkowa nie zmieniła się na lepszą od tego czasu. Wnioskodawca oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i z córką. Posiada dom o powierzchni [...] m2 na działce gruntu o powierzchni [...] ha oraz nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha. Nieruchomości te zastawione są w banku oraz zajęte na poczet zobowiązań podatkowych. Skarżący nie posiada natomiast żadnych oszczędności, papierów wartościowych i wartościowych przedmiotów. Wskazał, że ma zasądzone alimenty na rzecz syna w wysokości [...] miesięcznie. Podał, że z tytułu wynagrodzenia za pracę uzyskuje dochód brutto w wysokości [...] oraz z tytułu dzierżawy w wysokości [...], zaś jego żona z tytułu dzierżawy w wysokości [...] oraz z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości [...]. Skarżący wskazał, że wszelkie dochody oraz cały majątek zajęty został na poczet zobowiązań podatkowych, których łączna suma nie jest jeszcze dokładnie określona, jednakże można się spodziewać [...] zł. W odpowiedzi na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy pełnomocnik skarżącego doradca podatkowy K Ł pismem z dnia [...] przedłożył kopie zeznań podatkowych za rok [...] złożonych przez skarżącego i jego małżonkę. Wskazał, że skarżący oraz osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym nie posiadają przedmiotów o wartości powyżej [...] oraz samochodów osobowych. Skarżący i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym ponoszą koszty miesięcznego utrzymania w kwocie około [...], przy czym [...]. Podał, że zarówno skarżący jak i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym nie otrzymują żadnych dodatkowych dochodów poza wskazanymi we wniosku o przyznanie prawa pomocy, jednakże małżonka wnioskodawcy otrzymuje zasiłek rodzinny na dziecko. Wnioskodawca jest zatrudniony w firmie C D L jako specjalista ds. technicznych. Również żona skarżącego zatrudniona jest w w.w firmie, jednakże w ostatnim czasie chorowała. Do pisma załączono kserokopie zeznań podatkowych za [...], decyzję Prezydenta Miasta o przyznaniu zasiłku rodzinnego, kserokopie przekazu pocztowego, kserokopie decyzji o przyznaniu świadczenia rehabilitacyjnego. Wniosek o udzielenie prawa pomocy zasługuje na uwzględnienie tylko w części przez zwolnienie od wpisu od skargi kasacyjnej ponad kwotę [...]. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zatem obowiązującą zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że strony ponoszą koszty tego postępowania, w tym m.in. uiszczają wpis od skargi kasacyjnej. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek – możliwość przydzielenia skarżącemu prawa pomocy. Przepis art. 245 § 1 cyt. ustawy stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (por. art. 245 § 3 i § 4 ustawy). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Określenie "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tego prawa. Należy jednak podkreślić, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł dochodów i bez majątku. Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że argumentacja skarżącego odnosząca się co do braku jakichkolwiek środków finansowych na pokrycie wpisu należnego od skargi kasacyjnej w rozpatrywanej sprawie nie jest wiarygodna. Skarżący osiąga bowiem stały miesięczny dochód z tytułu umowy dzierżawy nieruchomości zawartej z synem DL. Ponadto jest zatrudniony w firmie syna na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony. Również żona skarżącego uzyskuje dochody z tytułu dzierżawy nieruchomości i jest zatrudniona w firmie DL. Skarżący razem z żoną posiada majątek nieruchomy (dom, działka gruntu, nieruchomość rolna). Wprawdzie na nieruchomościach skarżącego ustanowiono hipotekę przymusową to jednak skarżący wydzierżawił w.w nieruchomości synowi i uzyskuje z tego tytułu dochód, przy czym mógł poczynić starania o to, aby wydzierżawić posiadane nieruchomości za wyższą kwotę. Koszty związane z utrzymaniem tych nieruchomości ponosi syn skarżącego. Istotny jest również fakt, że skarżący w swoim wniosku całkowicie pominął okoliczność, która to pozwoliła jemu na zabezpieczenie środków na wynagrodzenie dla swojego pełnomocnika – doradcy podatkowego KŁ, domagając się finansowania w znacznej części ze środków Skarbu Państwa należności publicznoprawnych, do jakich należą koszty sądowe, w przedmiotowej sprawie - wpis od skargi kasacyjnej. Godzi się bowiem zauważyć, że do kosztów postępowania sądowego należą zarówno koszty sądowe, o zwolnienie od których ubiega się, jak również inne wydatki, w tym wynagrodzenie doradcy podatkowego, któremu pismem z dnia [...] udzielił pełnomocnictwa. Zabezpieczając wydatki na koszty postępowania skarżący powinien był w równym stopniu zadbać o możliwość pokrycia wszystkich ich składników, w tym przede wszystkim o charakterze publicznoprawnym. Zatem, jak już wyżej wskazano, prawa pomocy nie można traktować jako formy kredytu Państwa dla skarżącego, a do czego sprowadzałoby się uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Redukcja wysokości wpisu od skargi kasacyjnej do kwoty [...] stanowi przyznanie prawa pomocy adekwatne do sytuacji majątkowej, finansowej i rodzinnej skarżącego. Wobec powyższego na podstawie art. 245 i art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 cyt. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji. /-/V.Mielcarek