I SA/Po 577/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku [...] s.c. [...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi [...] s.c. [...] na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za marzec 2007 r. postanawia: oddalić wniosek. Skarżąca spółka wniosła skargę na wskazaną w sentencji decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia [...] marca 2013 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za marzec 2007 r. We wniosku z dnia [...] października 2013 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata skarżąca podała, że znajduje się w bardzo ciężkiej sytuacji. Z uzasadnienia wynika, że pobrane zostały kredyty na prowadzenie działalności gospodarczej. Na rachunkach bakowych dokonano zajęć komorniczych. Pismem z dnia [...] października 2013 r. skarżąca została wezwana do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy w terminie 7 dni od daty doręczenia pisma, pod rygorem rozpoznania sprawy w oparciu o dotychczas zgromadzony materiał (k. 35 - 36 akt sąd.). W odpowiedzi z dnia [...] października 2013 r. skarżąca podała, że firma jest zarejestrowana, ale nic się w niej nie dzieje i deklaracje VAT-7 nie są składane (w najbliższym czasie wpłyną VAT-7 0). Podała, że nie ma rocznego zestawienia, gdyż spółka nic nie wykonywała. Wskazała, że rachunki bankowe zostały zajęte przez komorników, od dwóch lat wpływy wynoszą zero. Spółka nie posiada środków trwałych. Wspólnicy mieszkają sami. Nie mają lokat bankowych itp. Jeden ze wspólników [...] kupił dom na kredyt. Bank wypowiedział umowę kredytu i prowadzona jest licytacja z nieruchomości. Zadłużenie łącznie z wypowiedzianym kredytem z odsetkami wynosi około [...] mln zł. Wspólnicy spółki nie mają żadnych udziałów w spółkach, radach itp. Nie korzystają z pomocy opieki społecznej. W odpowiedzi podano również, że jest prowadzone postępowanie egzekucyjne przez komornika na ok. [...] mln zł. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2013 r. referendarz sądowy oddalił prawo pomocy we wnioskowanym zakresie. W ustawowym terminie skarżąca złożyła sprzeciw, w którym wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu sprzeciwu wskazano, że udziały poszczególnych wspólników wynoszą: [...] [...] %, zaś [...] [...] % w zyskach jak i stratach spółki cywilnej. [...] zamieszkuje jeszcze w budynku jednorodzinnym położonym w [...]. Nieruchomość ta jest zajęta przez Komornika Sądowego. [...] zamieszkuje w [...] - mieszkanie kwaterunkowe i również co do tego mieszkania jest wyrok eksmisyjny. Wspólnicy nie posiadają samochodów, ani składników majątkowych powyżej kwoty 3.000,00 euro. [...] określa, że jest od [...] kwietnia 2012 r. po rozwodzie. Ma zasądzone alimenty z których płatnościami zalega od lipca 2013 r. [...] jest kawalerem i [...] listopada 2013 r. urodziła się jemu córka. Jedynym źródłem utrzymania jest pomoc matki [...] zam. w [...], która ma dochód w wysokości [...] zł miesięcznie. Ojciec [...] jest chory na raka płuc. Koszty utrzymania wszystkich określono miesięcznie w następujący sposób: jedzenie ca [...] zł, na energia elektryczna ca [...] zł, leki ca [...] zł , środki utrzymania czystości ca [...] zł. Jednocześnie skarżąca wniosła o zakreślenie terminu uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy do dnia [...] grudnia 2013 r. Pismem z dnia [...] grudnia 2013 r. Sąd ponownie wezwał skarżącą Spółkę do przedstawienia dokumentacji, oświadczeń uzupełniających wniosek o przyznanie prawa pomocy zgodnie z zawartym w sprzeciwie z dnia [...] listopada 2013 r. wnioskiem o przedłużenie terminu do złożenia dokumentów, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa pomocy w oparciu o dotychczasowy materiał zebrany w aktach sądowych. Wezwanie doręczono w dniu [...] grudnia 2013 r. Odbiór pokwitował [...]. Do dnia rozpatrywania niniejszej sprawy wniosek o prawo pomocy nie został uzupełniony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega oddaleniu, bowiem skarżąca Spółka nie wykazała, że przysługuje jej prawo pomocy we wnioskowanym zakresie. W pierwszej kolejności wyjaśnienia wymaga kwestia, że skarżąca spółka cywilna stosownie do treści art. 25 § 3 w związku z art. 32 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") jest stroną postępowania w niniejszej sprawie. Zgodnie z powołanymi przepisami zdolność sądową mają także inne jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, jeżeli przepisy prawa dopuszczają możliwość nałożenia na te jednostki obowiązków lub przyznania uprawnień lub skierowania do nich nakazów i zakazów, a także stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. W postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej stronami są skarżący oraz organ, którego działalnie lub bezczynność jest przedmiotem skargi. Z akt administracyjnych wynika, że Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2013 r., po rozpatrzeniu odwołania spółki cywilnej [...] utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w [...] z dnia [...] listopada 2012 r. określającą zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za marzec 2007 r. Spółka wniosła od decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu skargę do Sądu. To natomiast oznacza, że spółka cywilna jest stroną postępowania w niniejszej sprawie. Skoro adresatem zaskarżonej decyzji, więc podmiotem określonych w niej praw i obowiązków i zarazem wnoszącym skargę jest w niniejszej sprawie spółka cywilna, to ona występuje w tym sporze jako strona. Zatem tylko spółka cywilna może składać wniosek o przyznanie prawa pomocy, który powinien być oceniany w świetle przesłanek wskazanych w jednym z punktów art. 246 § 2 P.p.s.a. (dotyczących poza osobami prawnymi także innych jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej) - por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 02 lipca 2007 r. o sygn. akt II FZ 309/07, publ. na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl. Do oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym, gdy stroną postępowania sądowoadministracyjnego jest spółka cywilna zastosowanie będzie miał przepis art. 246 § 2 pkt 1 i 2 P.p.s.a. Zgodnie z art. 246 § 2 P.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane: 1) w zakresie całkowitym – gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Podkreślenia wymaga, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Z uwagi na to, że art. 246 § 2 pkt 1 i 2 P.p.s.a. formułuje nieostre kryteria ocenne, szczególnie istotne jest możliwie najbardziej dokładne ustalenie rzeczywistej kondycji finansowej i majątkowej wnioskodawcy (por. post. NSA z dnia 14 września 2006r., sygn. akt II FZ 574/06). Dla oceny zasadności przyznania prawa pomocy spółce cywilnej istotne jest także, że wspólnicy spółki cywilnej w myśl art. 864 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93 ze zm.) za zobowiązania spółki są odpowiedzialni solidarnie. W sytuacji zatem gdy spółka cywilna nie ma dostatecznych środków na pokrycie kosztów postępowania, to ze względu na odpowiedzialność wspólników tej spółki należy przy ocenie zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy wziąć również pod uwagę sytuację majątkową jej wspólników. W ocenie Sądu skarżąca Spółka, pomimo wezwania, nie wykazała, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, ani że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. We wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak i w piśmie uzupełniającym ten wniosek skarżąca twierdzi, że znajduje się w bardzo ciężkiej sytuacji, gdyż zostały pobrane kredyty na prowadzenie działalności gospodarczej, natomiast rachunki bankowe zostały zajęte. Ponadto spółka nie wykonuje żadnych czynności i wobec tego nie uzyskuje żadnych przychodów, nie ponosi również wydatków i nie składa deklaracji VAT-7. Spółka nie posiada środków trwałych. Pomimo wezwania sądowego nie przedłożono zeznań rocznych podatkowych za 2011 i 2012 r. złożonych przez wspólników spółki cywilnej, nie wyjaśniono nawet czy wspólnicy takie zeznania składali. Wiadomym jest, że wspólnicy nie mają żadnych udziałów w spółkach z o.o. i nie uzyskują dochodów z tytułu pełnienia funkcji w radach. Z udzielonych informacji wynika, że wspólnicy spółki cywilnej, pomimo iż w odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy podano, że ich sytuacja materialno – bytowo - zdrowotna jest ciężka, nie korzystają z pomocy opieki społecznej. Skarżąca spółka, mimo wezwania, nie przedłożyła również odpisów dokumentów z prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Zdaniem Sądu rozpoznającego wniosek o przyznanie prawa pomocy nie budzi wątpliwości okoliczność, że brak nadesłania przez skarżącą odpisów dokumentów, o które została wezwana, nie pozwala na dokonanie miarodajnej oceny i rzeczywistych możliwości płatniczych strony. Obowiązek wykazania, że strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, jak również, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, a tym samym przedstawienia i wykazania wszelkich okoliczności potwierdzających ten fakt obciąża stronę wnioskującą o przyznanie prawa pomocy. Sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek prawa pomocy. Zgodnie z orzecznictwem sądowym uchylanie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest przeszkodą wyłączającą możliwość przyznania prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 05 września 2005 r. sygn. akt II FZ 418/05, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Skoro skarżąca spółka, pomimo wezwania, nie dostarczyła wszystkich żądanych dokumentów i nie udzieliła pełnych wyjaśnień, o które została wezwana, to nie jest możliwe dokonanie rzetelnej i obiektywnej oceny stanu majątkowo-finansowego strony, a zatem wniosek należało oddalić. Przyznanie prawa pomocy jest dopuszczalne bowiem tylko wtedy, jeżeli strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy przedstawi w sposób wyczerpujący informacje dotyczące sytuacji materialnej i finansowej jej i jej wspólników. To właśnie na spółce ciążył obowiązek wykazania zasadności złożonego przez nią wniosku w kontekście ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Negatywne skutki niewykonania wezwania obciążają w całości stronę, do której wezwanie zostało skierowane. Opłaty sądowe są rodzajem daniny publicznej i dlatego zasadą jest obowiązek ich ponoszenia. Przyznanie prawa pomocy jest zatem rodzajem szczególnej formy dofinansowania ze strony budżetu państwa, które winno mieć wyjątkowe zastosowanie w sytuacjach, w których strona nie może obiektywnie uzyskać środków finansowych w postępowaniu sądowym. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 260, art. 245 § 1, 2 i 3 oraz art. 246 § 2 pkt 1 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.