I SA/Po 581/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 11 lipca 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosku HC o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2007r. postanawia: zwolnić skarżącego od kosztów sądowych. Skarżący HC pismem z dnia [...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na wskazaną w sentencji decyzję Dyrektora Izby Skarbowej. Równocześnie złożył sporządzony w dniu [...] na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Z wniosku wynika, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną. Skarżący i jego żona nie posiadają domu, mieszkania, nieruchomości rolnej, innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Wnioskodawca razem z żoną utrzymują się z jej dochodów z tytułu prowadzenia działów specjalnych produkcji rolnej oraz korzystają z pomocy dzieci. Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący w odpowiedzi z dnia [...] oświadczył, że w [...] jak i w [...] nie uzyskał żadnych dochodów i w związku z tym nie składał zeznań rocznych podatkowych za w.w okres. Wnioskodawca wskazał, że w [...] zawarł z żoną umowę majątkową małżeńską ustanawiającą rozdzielność majątkową. Skarżący wyjaśnił, że pomimo rozdzielności majątkowej prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Skarżący oświadczył, że on i jego żona nie posiadają kont, rachunków bankowych, lokat oraz pojazdów podlegających obowiązkowi rejestracji. Skarżący wskazał, że ponoszą koszty miesięcznego utrzymania w wysokości ok. [...], przy czym [...]. Wyjaśnił, że nie mają żadnych kredytów. Nie płacą czynszu za mieszkanie, gdyż mają prawo zamieszkiwania w domu przy ul. C [...] w L na podstawie dożywotniej służebności osobistej mieszkania. Oświadczył również, że nie posiadają żadnych dodatkowych dochodów, nie korzystają również z pomocy opieki społecznej. Małżonkowie otrzymują natomiast od swoich dzieci pomoc alimentacyjną średnio w granicach ok. [...] miesięcznie, przy czym od córki w wysokości ok. [...], od syna w wysokości ok. [...]. Wnioskodawca podał, że żona prowadzi hodowlę lisów, ok. [...] sztuk. Hodowla prowadzona jest na terenie nieruchomości jej siostry, która użycza część nieruchomości o pow. [...] m2. Żona nie posiada rachunku bankowego związanego z prowadzoną działalnością. Do pisma załączył umowę sprzedaży nieruchomości sporządzoną w formie aktu notarialnego, z którego wynika, że w dniu [...] córka wnioskodawcy sprzedała pani DP nieruchomość, pani DP ustanowiła na rzecz skarżącego i jego żony służebność osobistą mieszkania, umowę majątkową małżeńską sporządzoną w formie aktu notarialnego, z której wynika, że w dniu [...] skarżący i jego żona ustanowili rozdzielność majątkową, zeznania roczne podatkowe za [...], z których wynika, że dochody małżonki z działów specjalnych produkcji rolnej w [...] wyniosły [...], natomiast w [...]. W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 P.p.s.a.). Art. 246 § 1 P.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje : 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć należy, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że z argumentacji skarżącego wynika, iż zasadnym jest zwolnienie go od kosztów sądowych, gdyż wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny. Skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną. Wnioskodawca nie uzyskuje żadnych dochodów, utrzymuje się z działalności żony i pomocy finansowej dzieci. Skarżący i jego żona nie posiadają domu, mieszkania, nieruchomości rolnej, innych nieruchomości, oszczędności, przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro, pojazdów podlegających obowiązkowi rejestracji. Małżonkowie korzystają z części domu na zasadzie dożywotniej służebności osobistej mieszkania, prawo to zostało ustanowione na ich rzecz w dniu [...]. Skarżący w złożonych oświadczeniach wykazał zatem, że nie posiada żadnych środków pieniężnych oraz majątku, który mógłby stanowić źródło finansowania kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie. Podkreślić w tym miejscu należy, że zgodnie z treścią art. 249 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub w części, jeżeli okaże się, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.