I SA/Po 592/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Nikodem Sędziowie Sędzia WSA Waldemar Inerowicz (spr.) Sędzia WSA Barbara Rennert po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 listopada 2019 r. sprawy ze skargi [...] na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec K. P. (dalej jako: "zobowiązany" lub "skarżący") na podstawie 8 tytułów wykonawczych wystawionych przez Burmistrza Miasta i Gminy [...]. Zawiadomieniem z dnia [...] listopada 2018 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej zobowiązanego w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych w [...] Zobowiązany, pismem z dnia [...] listopada 2018 r., działając za pośrednictwem zawodowego pełnomocnika (adwokata), wniósł zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne na podstawie art. 33 § 1 pkt 1, 2, 3, 7 i 8 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm. - w skrócie: "u.p.e.a.") w zw. z art. 70 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. Z 2019 r., poz. 900 ze zm. - w skrócie: "O.p."). Odpowiadając na wezwanie organu z dnia [...] grudnia 2018 r., zobowiązany, w piśmie z dnia [...] grudnia 2018 r., sprecyzował podanie z dnia [...] listopada 2018 r. i jednocześnie wniósł o przywrócenie terminu do złożenia zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne. We wniosku zobowiązany wskazał, że przekroczenie terminu nastąpiło z przyczyn od niego niezależnych, gdyż było spowodowane jego złym stanem zdrowia. W piśmie z dnia [...] stycznia 2019 r., stanowiącym odpowiedź na kolejne wezwanie organu, zobowiązany oświadczył, że w okresie, w którym był wyznaczony termin na odwołanie, chorował na grypę. W kolejnym piśmie pełnomocnik zobowiązanego wyjaśnił, że K. P. nie dysponuje zwolnieniem lekarskim, jest osobą w podeszłym wieku ([...] lata), a grypa spowodowała u niego wysoką gorączkę. Nie miał on więc możliwości wyjścia z domu w celu wysłania pisma lub udzielenia pełnomocnictwa. Synowie zobowiązanego byli w tym czasie nieobecni w [...] i nie mogli pomóc ojcu. Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] postanowieniem z dnia [...] lutego 2019 r., nr [...], odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzonego wobec zobowiązanego postępowania egzekucyjnego. W motywach rozstrzygnięcia organ I instancji stwierdził, że zobowiązany nie wypełnił przesłanek pozwalających na przywrócenie terminu do zgłoszenia zarzutów, ponieważ prośbę o przywrócenie terminu wniósł po upływie siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu (ewentualna przeszkoda ustąpiła z dniem wysłania pisma zawierającego zarzuty, tj. z dniem [...] listopada 2018 r., a prośbę o przywrócenie terminu złożono w dniu [...] grudnia 2018 r.). Ponadto, prośbę o przywrócenie terminu zobowiązany złożył po wniesieniu zarzutów, a nie jednocześnie. Tym samym, zdaniem organu, zobowiązany nie spełnił wymogów określonych w art. 58 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm. - w skrócie: "K.p.a."). W zażaleniu z dnia [...] marca 2019 r. zobowiązany zakwestionował powyższe rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu żalący się stwierdził, iż organ I instancji w wydanym postanowieniu stwierdził, że uchybienie do wniesienia zarzutów nastąpiło bez winy zobowiązanego. Ponadto podniósł, że o charakterze danej czynności procesowej nie decyduje nazwa czy forma podania, lecz wyłącznie jego treść oraz intencja wnioskodawcy, a zatem w sytuacji uzasadnionych wątpliwości organ jest zobligowany wezwać wnoszącego podanie do sprecyzowania żądania. Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] maja 2019 r., nr [...], utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W motywach rozstrzygnięcia organ II instancji w pierwszej kolejności wskazał, że odpisy tytułów wykonawczych zostały doręczone zobowiązanemu (wraz z zawiadomieniem o zajęciu świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej) w dniu [...] listopada 2018 r. Przesyłkę odebrała B. B. (dorosły domownik), a zatem doręczenie dokumentów nastąpiło zgodnie z art. 43 K.p.a. Uwzględniając powyższe organ uznał, że termin do zgłoszenia zarzutów rozpoczął bieg od dnia [...] listopada 2018 r. i upłynął ostatniego dnia siedmiodniowego terminu, tj. z dniem [...] listopada 2018 r. Pismo zawierające zarzut na prowadzone postępowanie egzekucyjne zostało nadane w Urzędzie Pocztowym w [...] w dniu [...] listopada 2018 r., a zatem z uchybieniem terminu do wniesienia zarzutów. W ocenie organu odwoławczego, zobowiązany nie wypełnił przesłanek pozwalających na przywrócenie terminu do zgłoszenia zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne z uwagi na to, że prośbę o przywrócenie terminu wniósł po upływie siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. W tym zakresie wskazano, że zobowiązany swój brak winy uzasadniał brakiem możliwości wniesienia zarzutów z uwagi na stan zdrowia (grypę), jednakże nie uprawdopodobnił, że taka okoliczność wystąpiła faktyczne. Ponadto organ II instancji zwrócił uwagę, że w prowadzonym postępowaniu zobowiązany jest reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika (adwokata), który został umocowany na podstawie pełnomocnictwa z dnia [...] kwietnia 2017 r. W związku z tym organ stwierdził, że w przypadku choroby zobowiązanego możliwe było wniesienie zarzutów w terminie przez pełnomocnika. W rozpoznawanej sprawie zarzuty zostały wniesione przez adwokata, jednak dopiero po upływie terminu. W skardze z dnia [...] czerwca 2019 r. złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, K. P., reprezentowany przez adwokata, wniósł o zmianę powyższego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] i przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów, względnie o uchylenie powyższych postanowień organów obu instancji. W uzasadnieniu skargi skarżący stwierdził, że nie z własnej winy uchybił terminowi do wniesienia zarzutów. Wskazał, że pismem Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] grudnia 2018 r. został wezwany do sprecyzowania pisma z dnia [...] listopada 2018 r., albowiem organ powziął wątpliwości co do rodzaju i zakresu żądania. W piśmie z dnia [...] grudnia 2018 r. skarżący sprecyzował swoje wcześniejsze pismo, w tym także wniosek o przywrócenie terminu do złożenia zarzutów. Skarżący stwierdził, że w sprawie mamy do czynienia z sytuacją, w której organ uznał, iż wniosek o przywrócenie terminu został złożony w siedmiodniowym terminie. Zdaniem skarżącego, Naczelnik Urzędu Skarbowego przedmiotowy wniosek rozpoznawał merytorycznie, co wynika jednoznacznie z treści "wezwań" z dnia [...] i [...] stycznia 2019 r. Organ wzywał wówczas skarżącego do przedstawienia dokumentów, z których wynika iż w dniach [...] listopada 2018 r. był chory na grypę. Ponadto, w ocenie skarżącego, organ I instancji stwierdził, że wnioskodawca uprawdopodobnił, iż uchybienie terminu do wniesienia zażalenia nastąpiło bez jego winy. A zatem spełnione zostały przesłanki określone w art 58 K.p.a. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał w całości stanowisko i argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonego aktu i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wskazać należy, że niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - w skrócie: "P.p.s.a."). W toku sądowej kontroli zaskarżonego postanowienia, przeprowadzonej na podstawie kryterium zgodności z prawem, w kontekście sformułowanych w skardze twierdzeń, kluczową i najistotniejszą sporną kwestią w niniejszej sprawie, jest ocena zasadności stanowiska Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...], że skarżący, działający w sprawie przez pełnomocnika w osobie adwokata, złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów na postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec niego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Burmistrza Miasta i Gminy [...], po upływie siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia tego terminu. Instytucja przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej w toku postępowania administracyjnego (egzekucyjnego) została uregulowana w art. 58 K.p.a. Zgodnie z § 1 powołanej jednostki redakcyjnej, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Natomiast w myśl art. 58 § 2 K.p.a. prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Wskazana regulacja prawna kreuje trzy przesłanki warunkujące możliwość przywrócenia terminu: wniesienie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu z zachowaniem siedmiodniowego terminu do jego złożenia (od dnia ustania przyczyny jego uchybienia), uprawdopodobnienie przez stronę braku swojej winy w uchybieniu terminowi do dokonania czynności procesowej oraz dokonanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu czynności, dla której ustanowiony był przywracany termin. Przesłanki te muszą być spełnione łącznie. Podkreślenia wymaga, że instytucja przywrócenia terminu nie jest przedmiotem uznania organów. Omawiany przepis stanowi bowiem expressis verbis, że w razie uchybienia terminu należy go przywrócić na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, iż uchybienie nastąpiło bez jego winy. Organ zatem, w razie wystąpienia pozytywnych przesłanek objętych tym przepisem, zobligowany jest do przywrócenia terminu. Ponadto zauważyć należy, że warunkiem przywrócenia terminu, na podstawie art. 58 § 1 K.p.a., jest jedynie uprawdopodobnienie (a nie udowodnienie) przez stronę braku winy w uchybieniu terminowi. Uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, niedającym pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Jest to środek zwolniony od ścisłych formalności dowodowych. Z treści art. 58 § 1 K.p.a. wynika, że to strona powinna uwiarygodnić swoją staranność przy dokonywaniu czynności procesowych i że przeszkoda w dokonaniu czynności była od niej niezależna. Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności jakiej można wymagać od strony dbającej o swoje interesy. Nie budzi zatem żadnych wątpliwości, że ocena, czy zachodzą przesłanki do zastosowania art. 58 K.p.a. musi odbywać się z odwołaniem do okoliczności konkretnego przypadku. W realiach rozpoznawanej sprawy bezsporna jest okoliczność, że skarżący uchybił terminowi do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzonego wobec niego postępowania egzekucyjnego. Z akt administracyjnych wynika jednoznacznie, że odpisy tytułów wykonawczych zostały doręczone zobowiązanemu (wraz z zawiadomieniem o zajęciu świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej) w dniu [...] listopada 2018 r. za pośrednictwem dorosłego domownika - B. B. (k. 11 akt admin.). W związku z tym, siedmiodniowy termin do wniesienia zarzutów, o którym mowa w art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a., upływał z dniem [...] listopada 2018 r. Tymczasem skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika w osobie adwokata, wniósł zarzuty dopiero w dniu [...] listopada 2018 r. (data nadania, k. 12 akt admin.), a zatem z uchybieniem terminu. Wraz z zarzutami pełnomocnik skarżącego przedłożył pełnomocnictwo z dnia [...] kwietnia 2017 r., z treści którego wynika, że skarżący ustanowił adwokata M. W. swoim pełnomocnikiem do dokonania wszelkich czynności i reprezentowania go w sprawach przed sądami powszechnymi I i II instancji, administracyjnymi oraz w postępowaniu egzekucyjnym oraz zabezpieczającym (k. 13 akt admin.). Sąd zaznacza, że przesłanką, która musi obligatoryjnie zaistnieć w pierwszej kolejności, aby w ogóle możliwe było badanie okoliczności podniesionych we wniosku i ewentualne przywrócenie uchybionego terminu, jest złożenie żądania (prośby) w terminie siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Ustanie przyczyny uchybienia terminu to ustanie przeszkody do dokonania danej czynności procesowej, niemożliwej do przezwyciężenia przez zainteresowanego, który dołożył należytej staranności w tym zakresie. Ocena, czy strona dochowała terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu należy do organu administracji publicznej. Dokonując oceny powyższej przesłanki przywrócenia terminu, Sąd stwierdza, że organy egzekucyjne zasadnie uznały, iż skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów po upływie siedmiu dni od daty ustania przyczyny uchybienia temu terminowi. W tym kontekście za prawidłowe należy uznać stwierdzenie organów, że ewentualna przeszkoda do wniesienia zarzutów w terminie ustąpiła z dniem [...] listopada 2018 r., tj. z dniem nadania przez pełnomocnika skarżącego pisma zawierającego zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne (data stempla pocztowego, koperta, k. 12 akt admin.). W tej sytuacji, siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie uchybionego terminu upływał z dniem [...] grudnia 2018 r. Pełnomocnik skarżącego złożył natomiast wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów dopiero w dniu [...] grudnia 2018 r. (data stempla pocztowego, koperta, k. 20 akt admin.), w piśmie procesowym opatrzonym datą [...] grudnia 2018 r., stanowiącym odpowiedź na wezwanie organu z dnia [...] grudnia 2018 r. W związku z tym należy stwierdzić, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów został złożony po upływie siedmiodniowego terminu od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, a zatem z uchybieniem art. 58 § 2 K.p.a. Uwzględniając powyższe uchybienie procesowe skarżącego, stwierdzić zatem należy, że organy powinny odstąpić od merytorycznej oceny wniosku o przywrócenie terminu i analizowania, czy skarżący uprawdopodobnił (bądź nie), że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. W ocenie Sądu, nie zasługuje na uwzględnienie argumentacja skargi, że organ I instancji uznał, iż wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów został złożony w terminie siedmiu dni od daty ustania przyczyny uchybienia terminu z uwagi na fakt, że przystąpił do jego merytorycznego rozpoznania. Nie budzi najmniejszych wątpliwości Sądu, że organ I instancji zbadał przesłankę uprawdopodobnienia przez skarżącego braku winy w uchybieniu terminu, co wynika wprost z uzasadnienia wydanego rozstrzygnięcia. Niemniej okoliczność ta w żaden sposób, wbrew temu co twierdzi autor skargi, nie oznaczała, że organ I instancji uznał, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów został złożony w siedmiodniowym terminie, o którym mowa w art. 58 § 2 K.p.a. Zarówno organ I instancji, jak i organ odwoławczy, jednoznacznie i - co już wyżej wskazano - prawidłowo uznały, że wniosek o przywrócenie terminu został złożony po upływie siedmiodniowego terminu od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, a zatem z uchybieniem art. 58 § 2 K.p.a. Podsumowując poczynione wyżej rozważania Sąd stwierdza, że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] zasadnie uznał, że skarżący, reprezentowany przez adwokata, złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 58 § 2 K.p.a., a tym samym słusznie odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do dokonania tej czynności procesowej. W tym stanie rzeczy, działając na podstawie art. 151 w zw. z art. 119 pkt 3 i art. 120, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.