I SA/Po 593/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sylwester Marciniak Sędziowie NSA Jerzy Małecki(spr) Sylwia Zapalska Protokolant st.sekr.sąd. Urszula Kosowska po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2004 r. sprawy ze skargi T. W. na decyzję Izby Skarbowej [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie o umorzenie odsetek od zaległości podatkowych o d d a l a s k a r g ę /-/J.Małecki /-/S.Zapalska /-/S.Marciniak LF Pismem z dnia 20 grudnia 2000 r. skarżący złożył pismo, którym wnosił o umorzenie odsetek za zwłokę. Skarżący wskazał, iż w toku przeprowadzonej w spółce cywilnej [...] kontroli decyzją z dnia [...]nr [...] (k. 21 akt administracyjnych) określono skarżącemu zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1994 rok w wysokości [...] zaległość podatkową w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1994 r. w wysokości [...] oraz odsetki za zwłokę naliczone na dzień wydania decyzji, liczone od następnego dnia po dokonaniu przez urząd zwrotu nadpłaty z zeznania podatkowego PIT - 30 w kwocie [...]. Decyzją z dnia [...] nr [...] (k. 3 akt administracyjnych) Drugi Urząd Skarbowy [...] umorzył postępowanie w sprawie wniosku skarżącego T. W. dotyczącego umorzenia odsetek od zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych. Uzasadniając decyzję organ podał, iż na dzień wydania decyzji brak było zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych. Postępowanie w sprawie uznano więc za bezprzedmiotowe. Pismem z dnia 19 stycznia 2001 r. skarżący złożył odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji. Skarżący podał, iż w dniu 20 grudnia 2000 r. dokonał wpłaty zaległości podatkowej wraz z odsetkami stosownie do decyzji z dnia 18 grudnia 2000 r. Skarżący wskazuje, że wobec konieczności uregulowania kwoty głównej wraz z odsetkami, dokonał wpłaty całego zobowiązania. Skarżący wniósł o zwrot nadpłaconych odsetek za niezawinioną zwłokę w uiszczaniu zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1994 r. Decyzją z dnia [...] nr [...] (k. 26 akt administracyjnych) Izba Skarbowa [...] utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję urzędu skarbowego. Uzasadniając organ wskazał, iż skarżący złożył odwołanie w którym domaga się zwrotu wpłaconych odsetek za zwłokę. Powołując się na art. 208 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) gdy postępowanie stało się z jakiejkolwiek przyczyny bezprzedmiotowe, organ podatkowy wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Postępowanie stało się bezprzedmiotowe w związku z zapłatą kwoty zaległości wraz z odsetkami. Zobowiązanie podatkowe wygasło przez zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami, więc nie mogła być przedmiotem rozpoznania sprawa umorzenia odsetek za zwłokę, gdyż nie istniały one w momencie złożenia wniosku i wydania decyzji przez organ podatkowy. Na decyzję organu drugiej instancji wniesiono skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzucając rażące naruszenie prawa poprzez przyjęcie, iż zapłata zobowiązania powoduje bezprzedmiotowość postępowania o umorzenie odsetek za zwłokę. W odpowiedzi na skargę izba podtrzymała stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniosła o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po zapoznaniu się ze stanem faktycznym i prawnym sprawy zważył co następuje: Zgodnie z postanowieniami art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) - sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy administracyjne na podstawie przepisów z dnia 30 sierpnia 2002 r. - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270). Jedynie w przypadku wpisu i innych kosztów sądowych mają zastosowanie w takich sprawach przepisy poprzednio obowiązujące, a mianowicie odpowiednie postanowienia ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym ( Dz.U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm.). W postępowaniu sądowo-administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności, mająca tetyczne umocowanie i określone granice w postanowieniach art. 134 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z zasadą oficjalności, sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną w skardze podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa - nawet tych nie podnoszonych w skardze - a związanych z materią zaskarżonych decyzji. Granice rozpoznania skargi przez sąd są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów podatkowych, z drugiej natomiast strony przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącego (zakaz reformationis in peius). Zasadniczym przedmiotem sporu między stronami jest to, czy w świetle przepisu art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej - organy podatkowe władne były obligatoryjnie umorzyć postępowanie o umorzenie odsetek od zaległości podatkowej w kwocie [...] wszczęte na skutek złożenia pisma w tej sprawie u Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w [...] w dniu [...] (data nadania listu poleconego). Niesporne natomiast między stronami jest to, iż T. W. powstałą zaległość w podatku dochodowym od osób fizycznych w kwocie [...] oraz odsetki za zwłokę w kwocie [...] uregulował w dniu 20 grudnia 2000 r. Strona skarżąca przed wszczęciem postępowania o umorzenie jej zaległych odsetek - uregulowała zarówno zaległość podatkową, jak i związane z nią odsetki za zwłokę w całości. Sąd administracyjny rozstrzygając powyższy spór między stronami wskazuje przede wszystkim na treść art. 59 § 1 pkt. 1 Ordynacji podatkowy stwierdzający, iż zobowiązanie podatkowe wygasa wskutek jego zapłaty. Oznacza to w niniejszej sprawie, iż w dniu 20 grudnia 2000 r. zaległość podatkowa wraz z odsetkami na skutek zapłaty przez T. W. wygasła. W doktrynie prawa podatkowego ugruntowane jest stanowisko ( por. np. C.Kosikowski, H.Dzwonkowski, A.Huchla, Ustawa Ordynacja podatkowa, Komentarz, Warszawa 2004, s. 222 czy B.Adamiak, J.Borkowski, R.Mastyalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa, Komentarz, Wrocław 2003, s.253-254), iż późniejsze postępowanie podatkowe w sprawie zobowiązania podatkowego, które wygasło w całości, podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe (art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej). Także w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie wyjaśniano, że zapłata zaległości podatkowej stwierdzonej decyzjami wymiarowymi, powoduje, na skutek wygaśnięcia zobowiązania, że podatnik nie ma uprawnienia do żądania umorzenia nieistniejącej zaległości podatkowej ( por. np. wyroki NSA z dnia 29 września 1999 r, sygn. akt S.A./SZ 1291/98 czy z dnia 2 grudnia 1999 r, sygn. akt III S.A. 7973/98). W niniejszej sprawie nie nastąpiło wykonanie zobowiązania podatkowego w czasie toczącego się postępowania o umorzenie odsetek od zaległości podatkowych. Tylko w takiej sytuacji nie czyni to postępowania o umorzenie odsetek od zaległości bezprzedmiotowym i nie uzasadnia umorzenie takiego postępowania (por. np. wyrok NSA z dnia 27 sierpnia 1997, sygn. akt III S.A. 1972/95, Prawo \Gospodarcze 1998, Nr 8, s. 28). Z tych zatem powodów, organy podatkowe obu instancji nie naruszyły obowiązującego prawa podatkowego - orzekając zgodnie z art. 165 §3 w związku z art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej o umorzeniu postępowania wszczętego na wniosek strony w dniu 21 grudnia 2000r. jako bezprzedmiotowego. Dlatego na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji wyroku. J.Małecki /-/S.Marciniak /-/S.Zapalska LF