I SA/Po 594/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Ruszyński Sędziowie NSA Sylwia Zapalska As. sąd. WSA Karol Pawlicki(spr.) Protokolant sekr. sąd. Magdalena Rossa- Śliwa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lipca 2008 r. sprawy ze skargi RJ na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych oraz rozłożenia na raty zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług i podatku dochodowym od osób fizycznych oddala skargę /-/K. Pawlicki /-/J. Ruszyński /-/S. Zapalska Sygn. ISA/Po 594/08 UZASADNIENIE Pismem z dnia [...] R J zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego z wnioskiem o umorzenie odsetek od zaległości podatkowych i kosztów postępowań w 100 %, umorzenie 90 % kwoty głównej zaległości podatkowych, a ponadto o rozłożenie na raty pozostałych 10 % zaległości. Pismem z dnia [...] podatnik uzupełnił swój wniosek przedkładając oświadczenie o stanie majątkowym, oświadczenie o posiadanych nieruchomościach i rzeczach ruchomych, informację przedsiębiorcy o nieskorzystaniu z pomocy publicznej, zaświadczenie lekarskie odnośnie sposobu leczenia oraz paragony fiskalne z apteki, potwierdzające zakup przypisanych lekarstw. Z kolei w piśmie z [...] podatnik zmienił swój pierwotny wniosek i wniósł o umorzenie 88 % kwoty głównej zaległości oraz rozłożenie 12 % zaległości na równe raty; zaproponował przy tym, aby wysokość raty wyniosła [....] miesięcznie. Decyzją z dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego, działając w oparciu o art. 67 a § 1 pkt 2 i 3 oraz § 2 , a ponadto o art. 208 § 1 w związku z art. 67 c § 1 Ordynacji podatkowej: - odmówił umorzenia i rozłożenia na raty zaległości w podatku od towarów i usług wraz z odsetkami za zwłokę, zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych (podatnik) wraz z odsetkami za zwłokę oraz odmówił rozłożenia na raty zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych ( płatnik) wraz z odsetkami za zwłokę, - umorzył postępowanie w części dotyczącej wniosku w sprawie umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych ( płatnik) wraz z odsetkami za zwłokę . Uzasadniając umorzenie postępowania organ wskazał, że zgodnie z treścią art. 67 c § 1 Ordynacji w przypadku płatników podatku nie ma możliwości umorzenia zaległości podatkowej. Z kolei umorzenie zaległości i rozłożenie ich na raty w przypadku podatnika może nastąpić w przypadku stwierdzenia ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Organ ustalił, że podatnik nie zapłacił [...] podatku od towarów i usług oraz [...] odsetek od w/w zaległości za okres, poczynając od [...] do [...]. Ponadto nie zapłacił jako płatnik kwoty [...] podatku dochodowego od osób fizycznych i [...] odsetek oraz jako podatnik tego podatku zalega z kwotą [...] i [...] odsetek. Zaległości w podatku dochodowym obejmują okres od [...] do [...]. Z kolei kwoty zadłużenia w części dotyczącej wniosku o rozłożenie na raty wynoszą: - w podatku od towarów i usług - [...] ( od [...] do [...]), - w podatku dochodowym od osób fizycznych ( płatnik) - [...], - w podatku dochodowym od osób fizycznych ( podatnik) - [...]. Analizując sytuację materialną wnioskodawcy organ stwierdził, że ze złożonego przez podatnika oświadczenia majątkowego wynika, że od początku [...] uzyskał dochód z działalności gospodarczej w kwocie [...] przy obrotach [...] ( netto). Obroty mają charakter zwyżkowy - wzrosły z [...] w [...], przez [...] w [...] do [...] w [...] -wszystkie kwoty w wartości netto. Dochody wzrosły odpowiednio z [...] przez [...] do [...]. Wydatki mieszkaniowe ponoszone przez stronę to czynsz: [...], opłata za gaz/prąd [...], ubezpieczenie na życie [...]. Ubezpieczenie mieszkania pochłania kwotę [...]. Wątpliwości organu podatkowego budzi poziom kosztów podatnika. Od [...] lat zajmuje lokal przy ul. J[...]. Jak sam twierdzi uzyskiwane przychody nie pozwalają na zapłatę wszystkich zobowiązań. Trudno wyjaśnić jednak zmianę kosztów w [...] - przy dynamicznie rosnących przychodach, dochód uległ znacznemu obniżeniu. Podatnik nie przedstawił w toku postępowania faktów, które świadczyłyby o działaniach zmierzających do poprawy efektywności firmy. Zdaniem organu podatnik ma wyższą niż przeciętna świadomość obowiązku regulowania należności publicznoprawnych - jest przecież doradcą podatkowym. Od osoby zajmującej się profesjonalnie taką działalnością należałoby oczekiwać wyższych standardów w regulowaniu obowiązków podatkowych. Strona jest świadoma, że w przypadku największych zaległości w podatku od towarów i usług podatnik jest jedynie pośrednikiem, który przekazuje podatek budżetowi państwa, a którego ciężar ponosi ostateczny odbiorca dóbr i usług. Otrzymane od kontrahentów środki - podatek od towarów i usług - nigdy nie należały w istocie do podatnika. Zdaniem organu przyznanie pomocy przedsiębiorcy, nawet tak daleko idącej jak wnioskowana, nie gwarantuje, że podatnik będzie się wywiązywał z tych obowiązków w przyszłości. Ze zgromadzonego materiału wynika, że rentowność działalności drastycznie spadła. Skoro podatnik w przeszłości nie regulował zobowiązań trudno przypuszczać by czynił to w gorszej sytuacji finansowej. Umorzenie zaległości podatkowych oznacza definitywną rezygnację budżetu państwa z należnych mu dochodów. Wobec wskazanych wyżej wątpliwości byłoby to pochopne rozstrzygnięcie. Organ odmówił również rozłożenia części (pozostałej po wnioskowanym umorzeniu) zaległości na raty. Obok wskazanych wyżej przesłanek podatnik nie ma środków na regulowanie nawet niskich rat. Średni miesięczny dochód podatnika wyniósł w [...] ok. [...], co wobec wskazanych w oświadczeniu majątkowym wydatków i konieczności zakupu żywności nie pozwala na regulowanie zobowiązań w ratach W odwołaniu z dnia [...] R J zarzucił decyzji organu podatkowego chybioną ocenę stanu faktycznego i niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla sprawy. W ocenie podatnika decyzja jest wyrazem szczególnego rygoryzmu podatkowego w stosunku do osoby niepełnosprawnej. Odmowa udzielenia ulg w spłacie zadłużenia spowoduje likwidację prowadzonej działalności gospodarczej. Ponadto podatnik wskazał, że wzrasta liczba klientów korzystających z jego usług i tym samym rosną realne możliwości spłaty ratalnej zaległości. W [...] przychód wyniósł [...], a dochód - [...]. Skarżący wyjaśnił również, iż ubiega się o uzyskanie orzeczenia Powiatowej Komisji Orzekania o Niepełnosprawności. Decyzją z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ stwierdził, że w trakcie postępowania odwoławczego ustalono, że podatnik w dniach [...]i[...] zawarł [...] umowy pożyczki. Z kolei organ egzekucyjny wszczął egzekucję i w dniu [...] nastąpiło zajęcie wierzytelności . W wyniku prowadzonej egzekucji uzyskano kwotę [...]. Organ odwoławczy uzyskał również informację, że podatnik wystąpił w [...] z wnioskiem o restrukturyzację zaległości powstałych w latach [...]. Postępowanie zostało umorzone z powodu braku stosownych dokumentów i opłaty restrukturyzacyjnej. Organ stwierdził, że z materiału dowodowego wynika, że zaległości podatkowe powstały w związku z prowadzoną przez podatnika działalnością gospodarczą. Są one skutkiem problemów finansowych, niską dochodowością firmy i recesją na rynku. Nie są to zdarzenia nadzwyczajne i niezależne od podatnika. Przedmiotowe zaległości nie mają również związku ze stanem zdrowia wnioskodawcy, który wskazał, że ma kłopoty ze zdrowiem od dzieciństwa. Nie ma również podstaw do rozłożenia zaległości na raty, skoro w okresie od [...] do [...] miesięczne dochody podatnika wyniosły [...], a były one umniejszone o stałe wydatki mieszkaniowe na kwotę [...]. W skardze z dnia [...] R J zarzucił decyzji organu odwoławczego naruszenie art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej, a ponadto wniósł o jej uchylenie. Zdaniem skarżącego organ nie wziął pod uwagę, że podatnik jest osobą schorowaną, a ponadto nie można tyko zdarzeń nadzwyczajnych ( losowych) uznać jako podstawę do zastosowania ulgi. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Na podstawie art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. Nr 153 , poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Z kolei w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Odnosząc się do zarzutów skargi, dotyczących norm naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej Sąd pragnie zauważyć, że materiał dowodowy zebrany w sprawie obejmował zarówno informacje przedłożone przez podatnika ( oświadczenie o stanie majątkowym - k. [...] i [...] akt administracyjnych, oświadczenie o nieruchomościach - k. [...], oświadczenie o rzeczach ruchomych - k. [...], informacja przedsiębiorcy - k. [...], zaświadczenie lekarskie- k. [...] , recepty i paragony z aptek- k. [...] i [...], audiogram - k. [...], umowa pożyczki pieniężnej i deklaracja w sprawie podatku od czynności cywilnoprawnych - k. [...] i [...], umowa pożyczki - k. [...] ), jak i okoliczności znane organom z urzędu ( listy zaległości wraz z odsetkami - k. [...], k. [...], k.[...], k. [...]; postanowienia o odmowie umorzenia kosztów egzekucyjnych - k. [...], decyzja o odmowie umorzenia kosztów upomnień - k. [...], adnotacja służbowa -k. [...]). Na podstawie tak zebranego materiału dowodowego organy dokonały oceny sytuacji majątkowej podatnika i uznały, że nie ma podstaw do zastosowania ulg przewidzianych w art. 67 a § 1 pkt 2 i 3 Ordynacji podatkowej. Ustalenia organów są przy tym bezsporne: - podatnik prowadzi cały czas działalność gospodarczą - A, zatrudnia [...] osoby, w latach [...] uzyskiwał z prowadzonej działalności dochód; - podatnik jest właścicielem mieszkania o pow. [...] m 2 , - wartość środków w obrocie - średnio ok. [...] miesięcznie, - w [...] uzyskiwał średnio miesięcznie [...] dochodu netto, przy wydatkach na poziomie ok. [...]. W tym miejscu odnotować należy, że - jak na to zwrócił uwagę organ odwoławczy - od [...] podatnik spłaca pożyczkę w wysokości [...] miesięcznie. Niezależnie od powyższego - zdaniem Sądu - należy mieć na uwadze fakt, iż skarżący ponosi wydatki związane z jego stanem zdrowia. Znajdujące się w aktach administracyjnych kserokopie faktur z aptek - z [...] - opiewają na kwotę [...]. Jednocześnie podatnik w swoim piśmie z [...] zaproponował, aby rata miesięczna wyniosła [...]. Już samo zestawienie powyższych liczb pozwoliło organom uznać, że strona nie będzie w stanie sprostać ewentualnemu układowi ratalnemu. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 67 a Ordynacji Sąd pragnie wskazać, że decyzja o umorzeniu zaległości (rozłożeniu na raty) ma charakter uznaniowy. Oznacza to, że do organu należy wybór jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięcia sprawy. Sądowa kontrola tego rodzaju decyzji obejmuje samo postępowanie poprzedzające jej wydanie, ale nie rozstrzygnięcie, będące wynikiem dokonania wyboru. Wybór sposobu załatwienia wniosku podatnika zależy od woli organu podatkowego, nawet wtedy, gdy w sprawie zachodzą przesłanki uzasadniające umorzenie zaległości. W tym zakresie organ ma jedynie obowiązek przeprowadzić w sposób prawidłowy postępowanie w sprawie i wydać decyzję ( por. wyroki NSA - z 26 września 2003 r., sygn. III SA 2457/02, "Lex" nr 145036; z 1 września 2004 r., sygn. III SA 1154/03, "Lex" nr 149171). Jednocześnie należy wskazać, że stan majątkowy dłużnika może stanowić samoistną przesłankę umorzenia zaległości podatkowej, jednakże wybór rozstrzygnięcia należy do organu podatkowego W ocenie Sądu organy przeprowadziły w niniejszej sprawie wnikliwe i wszechstronne postępowanie i właściwie uzasadniły swoje rozstrzygnięcia . W swojej ocenie organy nie przekroczyły granic swobodnego uznania i dokonały wyboru w ramach zakreślonego przez art. 67 Ordynacji podatkowej. Jednocześnie zasadnie umorzono postępowanie w sprawie z wniosku o umorzenie zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych, w tej części, w której skarżącej był płatnikiem w/w zaległości. Wyraźny w tym względzie przepis art. 67 c § 1 Ordynacji ogranicza stosowanie umorzenia zaległości podatkowych tylko wobec podatników. W tych okolicznościach Sąd orzekł jak w sensacji na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. /-/K. Pawlicki /-/J. Ruszyński /-/S. Zapalska M.R.-Ś.