I SA/Po 594/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 18 października 2010r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku A sp. z o.o. w P o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiąc luty 2004r. postanawia: oddalić wniosek. /-/V. Mielcarek Wpis od skargi wynosi [...]. Skarżąca A sp. z o.o., reprezentowana przez radcę prawnego P J pismem z dnia [...] wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej . Jednocześnie złożyła sporządzony w dniu [...] na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazała, że nie posiada jakichkolwiek środków pozwalających na poniesienie kosztów postępowania. Prowadzone są przeciwko skarżącej liczne postępowania egzekucyjne, w tym m.in. w sprawie, której dotyczy skarga. Środki, które spółka posiadała na swoich rachunkach i które mogłaby przeznaczyć na uiszczenie kosztów sądowych zostały zajęte w toku postępowań egzekucyjnych (ok. [...]), a tym samym strona nie jest w stanie w chwili obecnej uiścić wpisu sądowego. Wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi [...], wartość środków trwałych według bilansu na ostatni rok [...] zł, wysokość straty za ostatni rok obrotowy według bilansu [...]. Stan rachunków bankowych na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku w B [...], w C [...], w D [...]. Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca w odpowiedzi z dnia [...] oświadczyła, że zatrudnia [...] pracowników, wysokość miesięcznych wynagrodzeń wynosi łącznie [...]. Do pisma załączono odpisy zeznań rocznych podatkowych za [...], odpisy bilansów, rachunków zysków i strat oraz sprawozdań finansowych za [...], zestawienia wyciągów z rachunków bankowych oraz odpisy deklaracji VAT-7. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej powoływana jako p.p.s.a.) strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zatem obowiązującą zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że strony ponoszą koszty tego postępowania. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek – możliwość przydzielenia skarżącemu prawa pomocy. Przepis art. 245 § 1 w.w ustawy stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Przez pojęcie "środki" należy rozumieć zarówno środki finansowe gromadzone na rachunkach bankowych, jak i wartość środków trwałych oraz wysokość kapitału zakładowego (B.Dauter, "Metodyka pracy sędziego sadu administracyjnego", W-wa 2009r., Wydanie II, str. 672) . Skarżąca Spółka posiada majątek (budynki, kotły i maszyny energetyczne, urządzenia techniczne, środki transportu, środki trwałe w budowie), który może być źródłem finansowania kosztów postępowania sądowego. Należy podzielić stanowisko, że posiadanie majątku, w szczególności nieruchomości, wyklucza w zasadzie możliwość zwolnienia od kosztów sądowych (J.P.Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", W-wa 2010r., Wydanie IV, str. 571). To, że strona korzysta z majątku nieruchomego w sposób nieprzynoszący dochodu, nie zmienia faktu, że może on być wykorzystany jako zabezpieczenie pożyczki, czy kredytu, jeśli właścicielowi brakuje pieniędzy na koszty postępowania. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zwolnienie od kosztów stanowi bowiem wyjątek od zasady ich ponoszenia przez stronę skarżącą i dlatego może znaleźć zastosowanie jedynie w szczególnie uzasadnionych wypadkach. Jak już wyżej wskazano, to na skarżącym spoczywa ciężar dowodzenia, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zauważyć nadto należy, że z informacji udzielonych przez Spółkę nie wynika, czy wszczęła postępowanie upadłościowe czy naprawcze. Skoro w odniesieniu do strony skarżącej nie zainicjowano w.w postępowań, nie można mówić o występowaniu przesłanki niewypłacalności. Aktualne również na gruncie przedmiotowej sprawy pozostaje orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 13 września 1937r. II C 618/37 OSN (C) 1938/6/293, Lex 4328, w którym wyrażono pogląd, że "Spółka z o.o., ubiegająca się o prawo ubogich, (...) nawet w razie przeciążenia majątku swego ponad wartość nie może się powołać na swe zupełne ubóstwo, gdyż może pokryć opłaty sądowe przez zażądanie dopłat od wspólników". Wobec powyższego na podstawie art. 245 i art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 cyt. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji. /-/ V.Mielcarek