I SA/Po 597/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Bejgerowska Sędziowie NSA Jerzy Małecki /spr./ NSA Włodzimierz Zygmont Protokolant st. sekr. sąd. Laura Szukała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 listopada 2009r. sprawy ze skargi T. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów zobowiązanego oddala skargę /-/ W.Zygmont /-/ M.Bejgerowska /-/ J.Małecki Na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] wystawionego przez Burmistrza zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne przeciwko T P przez Naczelnika Urzędu Skarbowego. W dniu [...] T P złożył zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, dotyczącego [...] tytułów egzekucyjnych, tj. tytułu egzekucyjnego wystawionego przez Burmistrza nr [...] i przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych nr [...], wnosząc o bezzwłoczne wstrzymanie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, a następnie o jego zawieszenie i umorzenie. T P wskazał, że odnośnie tytułu wykonawczego wystawionego przez Burmistrza w dniu [...] Nr [...] toczy się postępowanie odwoławcze dotyczące decyzji z dnia [...]. Powołał się również na trzyletni termin przedawnienia zobowiązań podatkowych. Pismem z dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego przekazał zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej dotyczącej tytułu wykonawczego nr [...] złożone przez zobowiązanego w dniu [...]. Postanowieniem z dnia [...] (znak [...]) Burmistrz uznał w/w zarzuty za nieuzasadnione, wskazując, że TP sprowadził z zagranicy samochód ciężarowy marki V który został pierwszy raz w P zarejestrowany czasowo w dniu [...] pod numerem [...] (pozwolenie czasowe [...]). W dniu natomiast [...] Starosta, na uprzedni wniosek zobowiązanego zarejestrował wskazany samochód na okres od [...] pod numerem [...] (pozwolenie czasowe nr [...]). Burmistrz podkreślił również, że decyzją z dnia [...] Nr [...] Starosta dokonał rejestracji pojazdu wydając dowód rejestracyjny nr [...] i tablice rejestracyjne [...]. W dalszej części zaznaczył też, że TP nie złożył w przepisanym terminie wymaganej deklaracji na podatek od środków transportowych i nie wpłacił należności z tego tytułu na rachunek gminy, dlatego wydano decyzję określającą wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od środków transportowych. Jednocześnie wierzyciel wyjaśnił, że decyzja Burmistrza z dnia [...], od której toczy się postępowanie odwoławcze dotyczy podatku od środków transportowych za [...]. Powyższe postanowienie zawierające stanowisko wierzyciela zaskarżył w przepisanym terminie T P, który wniósł o jego uchylenie oraz umorzenie postępowania egzekucyjnego. Według skarżącego w przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia prawa do rzetelnego i uczciwego postępowania. Ponadto powołał się on na trzyletni termin przedawnienia zobowiązań podatkowych, wskazując, że sprawa dotyczy daty [...], kiedy to wykupiono na jednorazową czynność czasowy dowód rejestracyjny. T P podniósł również, że o fakcie jednodniowego zarejestrowania samochodu powiadomił Urząd Miejski pismem z dnia [...]., na co nie uzyskał przez okres ponad 3 lat jakiejkolwiek odpowiedzi. Wystawiono natomiast od razu i bezpodstawnie, tytuł wykonawczy. Zdaniem T P nadal nie rozpoznano jego zawiadomienia z dnia [...], a także nie uwzględniono trzyletniego okresu przedawnienia zobowiązań podatkowych. Nadto dodał, że stosownie do treści art. 6 k.c. i obowiązującego orzecznictwa, zgłoszony przez niego wniosek o przeprowadzenie postępowania kontrolnego (wizji) odnośnie potwierdzenia, że przedmiotowy pojazd został zarejestrowany tylko czasowo i że go nie posiada był uzasadniony. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] nr [...] uznało zarzuty zobowiązanego dotyczące stanowiska wierzyciela za nieuzasadnione. W uzasadnieniu wyjaśnia, że stosownie do treści przepisu art. 21 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2004 r. Nr 93, poz. 894 z późn. zm.), zwanej dalej Ordynacją podatkową, w stanie prawnym obowiązującym na dzień powstania zobowiązania, zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem: 1) zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania, 2) doręczenia decyzji organu podatkowego, ustalającej wysokość tego zobowiązania. Jeżeli natomiast przepisy prawa podatkowego nakładają na podatnika obowiązek złożenia deklaracji, a zobowiązanie podatkowe powstaje w sposób określony w § 1 pkt 1, podatek wykazany w deklaracji jest podatkiem do zapłaty (art. 21 § 2 Ordynacji podatkowej), przy czym w sytuacji, gdy organ podatkowy stwierdzi, że podatnik, mimo ciążącego na nim obowiązku, nie zapłacił w całości lub w części podatku, nie złożył deklaracji albo że wysokość zobowiązania podatkowego jest inna niż wykazana w deklaracji, organ podatkowy wydaje decyzję, w której określa wysokość zobowiązania podatkowego (art. 21 § 3 Ordynacji podatkowej). Według natomiast przepisu art. 68 § 1 Ordynacji podatkowej zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w art. 21 § 1 pkt 2, tj. powstałe wskutek doręczenia decyzji organu podatkowego, ustalającej wysokość tego zobowiązania, nie powstaje, jeżeli decyzja ustalająca to zobowiązanie została doręczona po upływie 3 lat. licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy. W sytuacji jednak gdy podatnik nie złożył deklaracji w terminie przewidzianym w przepisach prawa podatkowego, bądź w złożonej deklaracji nie ujawnił wszystkich danych niezbędnych do ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego, zobowiązanie podatkowe, nie powstaje, pod warunkiem że decyzja ustalająca wysokość tego zobowiązania została doręczona po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy (art. 68 § 2 Ordynacji podatkowej). Zwraca również uwagę na treść art. 70 § 1 Ordynacji podatkowe, zgodnie z którym zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lal, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny (art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej). Wyjaśnia także, że zobowiązanie w podatku od środków transportowych powstaje w sposób określony w art. 21 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, a więc z dniem zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania. Według bowiem dyspozycji przepisu art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych, zwanej dalej ustawą o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jednolity Dz.U. z 2002 r. Nr 9, poz. 84). w stanie prawnym obowiązującym na dzień powstania zobowiązania, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od środków transportowych powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym środek transportowy został zarejestrowany, a w przypadku nabycia środka transportowego zarejestrowanego – od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym środek transportowy został nabyty. Podatek od środków transportowych płatny jest w dwóch ratach w terminie do dnia 15 lutego i do dnia 15 września każdego roku (art. 11 ust. 1cytowanej ustawy). Podatnicy zobowiązani są również składać w terminie do dnia 15 lutego właściwemu organowi deklaracje na podatek od środków transportowych na dany rok podatkowy, a jeżeli obowiązek podatkowy powstał po tym dniu - w terminie i 14 dni od zaistnienia okoliczności uzasadniających powstanie tego obowiązku oraz uiszczać obliczony w deklaracji podatek - bez wezwania - na rachunek budżetu danej gminy (art. 9 ust. 6 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych). Zobowiązanie podatkowe w tym przypadku przedawnia się zatem, zgodnie z treścią art. 70 Ordynacji podatkowej - z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Według art. 33 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity Dz.U. z 2005 r. Nr 229. poz. 1954 ze zm.). podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji może być wykonanie lub umorzenie w całości lub części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku. Powyższych powodów SKO podkreśla, że wbrew twierdzeniom odwołującego, ciążące na nim zobowiązanie w podatku od środków transportowych na [...], objęte tytułem wykonawczym nr [...] z dnia [...]., przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Zobowiązanie w podatku od środków transportowych powstaje bowiem z mocy prawa, tj. w związku z wystąpieniem określonych przepisami ustawy o podatkach i opłatach lokalnych stanów faktycznych. W tym przypadku obowiązek podatkowy powstał zatem od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym środek transportowy został zarejestrowany. Powstanie zobowiązania podatkowego z mocy prawa jest niezależne od woli, zamiaru i wiedzy jakiegokolwiek podmiotu (podatnika, organu podatkowego czy płatnika itp.) i nie wymaga żadnych czynności proceduralnych, a w szczególności nie wymaga przeprowadzenia postępowania w sprawie powstania lub istnienia takiego zobowiązania. Skarżący zobowiązany był do odprowadzenia podatku bez wezwania organu podatkowego. Skoro więc T P, jako właściciel pojazdu marki V, który następnie zarejestrował, nie dokonał oceny własnej sytuacji prawnopodatkowej (nie złożył deklaracji w przepisanym terminie, nie dokonał wpłaty podatku podlegającego samoobliczeniu) organ podatkowy, na podstawie art. 21 § 3 Ordynacji podatkowej, uprawniony był do wydania decyzji, w której określił wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od środków transportowych. Jednocześnie zwraca uwagę na okoliczność, że z akt niniejszej sprawy wynika fakt zastosowania przez organ egzekucyjny środka egzekucyjnego w postaci zawiadomienia z dnia [...] o dokonaniu zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną (...). Tym samym bieg terminu przedawnienia, zgodnie z art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej, został przerwany i biegnie na nowo od dnia następującego po dniu zastosowania tegoż środka. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazuje również, że postępowanie egzekucyjne służy doprowadzeniu do realizacji przez zobowiązanego jego obowiązku, co wynika z treści art. 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przy czym obowiązek ten wynika z tytułu wykonawczego. Na tym etapie postępowania nie decyduje zatem się o obowiązku podatkowym czy jego wymiarze. Organ odwoławczy nie mógł więc badać prawidłowości wydanej przez burmistrza ostatecznej decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od środków transportowych za rok [...]. Zarzuty oraz inne środki odwoławcze przysługujące w ramach postępowania egzekucyjnego nie mogą być bowiem wykorzystywane w celu weryfikacji decyzji administracyjnej stanowiącej podstawę wydania tytułu wykonawczego. Zmiana lub uchylenie takiej decyzji może nastąpić jedynie w ramach jednego z trybów szczególnych unormowanych w kodeksie postępowania administracyjnego. Taki pogląd wyraził m.in. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 27 października 1999 r. w sprawie sygn. akt IV SA 1104/96 (Lex 47780). W wniesionej skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego TP wniósł o uchylenie postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi wyjaśniając, iż dopiero z dalszej treści skargi wynika, że dotyczy ona postanowienia Nr [...] z dnia [...]. Odnosząc się do zarzutów przedstawionych w skardze podkreśla, że przepis art. 67a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa przewiduje, że organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może: 1. odroczyć termin płatności podatku lub rozłożyć zapłatę podatku na raty; 2. odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki określone w decyzji, o której mowa w art. 53a; 3. umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. W takim jednak przypadku skarżący winien był jednak złożyć wniosek o udzielenie jednej z ulg przewidzianych w powołanym przepisie. Organ podatkowy nie stosuje ich bowiem z urzędu. Tymczasem T.P. takiego wniosku dotąd nie złożył, a podnoszenie tejże kwestii na obecnym etapie postępowania jest niesłuszne i nie może przemawiać za zasadnością złożonych przez niego zarzutów. Ponadto, w kontekście zarzutów skarżącego, wskazuje, że zobowiązanie w podatku od środków transportowych powstaje w sposób określony w art. 21 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, a więc z dniem zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania. Wbrew zatem twierdzeniom T P, ciążące na nim zobowiązanie w podatku od środków transportowych na [...], objęte tytułem wykonawczym nr [...] z dnia [...], przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Kolegium wyjaśnia ponadto, że organ odwoławczy nie jest uprawniony w postępowaniu egzekucyjnym do badania prawidłowości wydanej przez burmistrza ostatecznej decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego ciążącego na skarzącym. Zmiana lub uchylenie takiej decyzji może nastąpić jedynie w ramach jednego z trybów szczególnych unormowanych w kodeksie postępowania administracyjnego. Błędne jest zatem stanowisko T P również w tym zakresie. Postanowienie zaś Burmistrza z dnia [...] Nr [...] dotyczy natomiast [...], a nie będącego kwestią sporną w niniejszej sprawie podatku od środków transportowych za [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po zapoznaniu się ze stanem faktycznym i prawnym sprawy, zważył co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) - sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności jej funkcjonowania z prawem powszechnie obowiązującym. Kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień i innych aktów czy czynności z zakresu administracji publicznej wymienionych w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a-c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu administracji dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt.2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Ocena legalności wydanych w postępowaniu egzekucyjnym w administracji postanowień zawierających stanowisko wierzyciela dokonywana jest przez Sąd według stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania owych aktów administracyjnych i na podstawie dostarczonych sądowi akt administracyjnych sprawy. Sąd wyjaśnia ponadto, iż w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji obowiązuje zasada oficjalności, mająca tetyczne umocowanie i określone granice w brzmieniu przepisu art. 134 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Zgodnie z powyższą zasadą oficjalności, wojewódzki sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej argumentacją prawną. Zobowiązany jest jednak do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich istotnych naruszeń prawa materialnego i procesowego mających wpływ na treść stanowiska wierzyciela w niniejszej sprawie egzekucyjnej. Granice skargi wyznacza ponadto zasada reformationis in peius, czyli niepogorszenia w wyniku postępowania sądowoadministracyjnego sytuacji prawnej strony skarżącej. Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do legalności wydanego w niniejszej sprawie egzekucyjnej postanowienia wierzyciela - Burmistrza w sprawie zgłoszonych zarzutów przez T P, a dotyczących tytułu wykonawczego nr [...] z tytułu zaległości podatkowych dotyczących podatku od środków transportowych za [...] oraz utrzymującego w mocy ów akt postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...], nr [...]. Wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd wyjaśnia przede wszystkim, iż postępowanie egzekucyjne nie służy merytorycznej weryfikacji wydanych decyzji podatkowych przez właściwego do tego organy podatkowe (dotyczy to także np. podatku od środków transportowych za [...] r., który objęty jest tytułem wykonawczym wystawionym przez wierzyciela - gminę), których niewykonanie było podstawą jego wszczęcia. Zgodnie bowiem z brzmieniem art. 29 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst. jedn. Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.) - organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Zasadność (prawidłowość) wymiaru podatku od środków transportu za [...] może być przez podatnika kwestionowana jedynie w trybie odpowiedniego postępowania przewidzianego przepisami ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.). W trybie też przewidzianym w Ordynacji podatkowej T P może wnosić o zastosowanie wobec niego takiej lub innej ulgi podatkowej dotyczącej zaległości w podatku od środków transportowych za [...]. Zgłaszanie takich wniosków o udzielenie mu ulgi podatkowej z tytułu zaległości podatkowych w podatku od środków transportowych za [...] dopiero na etapie skargi do sądu administracyjnego nie może wywoływać żadnych skutków prawnych. Sąd administracyjny nie jest bowiem organem administracji publicznej mogącym przyznać skarżącemu takie lub inne ulgi podatkowe, ma jedynie uprawnienia kasacyjne w stosunku do uprzednio wydanych w tych sprawach aktów właściwych organów podatkowych i to pod warunkiem wykorzystania przez zobowiązanego dwuinstancyjnego trybu postępowania podatkowego. Nic zatem nie stoi na przeszkodzie ku temu, by T P mający określone problemy z uregulowaniem zaległości z tytułu podatku od środków transportu za [...] złożył stosowny i uzasadniony wniosek o przyznanie mu ulgi podatkowej w trybie przepisów ustawy Ordynacja podatkowa- organowi podatkowemu pierwszej instancji, czyli w niniejszej sprawie Burmistrzowi. Sąd nie dopatrzył się również, by w przypadku dochodzonej tytułem wykonawczym nr [...], wystawionym w dniu [...] przez wierzyciela - Burmistrza zaległości w podatku od środków transportu za [...] doszło do jego przedawnienia. Zarówno wierzyciel, jak i rozpatrujące zażalenie na stanowisko wierzyciela Samorządowe Kolegium Odwoławcze trafnie wyjaśniły, iż zgodnie z brzmieniem art. 21 § 1 pkt. 1 i § 3 Ordynacji podatkowej w związku z art. 9 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych ( tekst jedn. Dz. U. z 2002, Nr 9, poz. 84 ze zm.) zobowiązanie w tymże podatku powstaje z mocy prawa, a podatnik jest sam obowiązany do złożenia burmistrzowi na którego terenie znajduje się miejsce zamieszkania lub siedziba podatnika stosownej deklaracji podatkowej w terminie 14 dni od dnia zaistnienia okoliczności rodzących powstanie obowiązku podatkowego oraz wpłacać obliczony w deklaracji podatek od środków transportu - bez wezwania - na rachunek budżetu właściwej gminy. Niezłożenie przez podatnika właściwemu organowi podatkowemu deklaracji na podatek od środków transportowych powoduje, że organ podatkowy po przeprowadzeniu stosownego postępowania wyjaśniającego i podatkowego uprawniony jest do wydania w trybie przewidzianym w art. 21 § 3 Ordynacji podatkowej stosownej decyzji podatkowej określającej zobowiązanie w podatku od środków transportowych. Zgodnie zaś z brzmieniem art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej - zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Powyższe oznacza, iż 5-letni termin przedawnienia zaległości podatkowej w podatku od środków transportowych za [...] rozpoczyna się z dniem [...], a kończy dopiero w dniu [...], o ile nie zostanie przerwany lub zawieszony. Dlatego niezasadny jest zarzut T P, iż w momencie wystawienia tytułu wykonawczego przez Burmistrza - dochodzona w nim zaległość podatkowa nie istniała (uległa z mocy prawa przedawnieniu). Z tych zatem względów, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji wyroku. /-/ W. Zygmont /-/ M. Bejgerowska /-/ J. Małecki LF