I SA/Po 603/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Nikodem Sędziowie Sędzia WSA Karol Pawlicki (spr.) Sędzia WSA Barbara Rennert po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 04 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi [...] sp. j. w [...] na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w [...], postanowieniem z dnia [...] marca 2019 r. uznał zgłoszone przez [...] Spółka jawna z siedzibą w [...] zarzuty za bezzasadne. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że działając w oparciu o art. 19 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1314 ze zm. – dalej: "u.p.e.a."), prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec Spółki, na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez wielu wierzycieli, w tym własnych tytułów podatkowych o numerach : [...] z [...] maja 2018 r., [...] z [...] maja 2018 r., [...] z [...] lipca 2018 r., [...] z [...] sierpnia 2018 r., [...] z [...] października 2018 r., [...] z [...] października 2018 r., [...] z [...] listopada 2018 r. W celu wyegzekwowania zaległości wynikających ze wskazanych tytułów wykonawczych Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w [...], na podstawie art. 19 § 1 w zw. z art. 80 § 1 u.p.e.a., jako administracyjny organ egzekucyjny zawiadomieniem z [...] grudnia 2018 r. dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego prowadzonego przez [...] S.A. Odpisy tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniami o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego zostały doręczone zobowiązanej Spółce [...] stycznia 2019 r. Bank odebrał skierowane zawiadomienie w dniu [...] grudnia 2018 r., przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego w trybie art. 86b u.p.e.a. Ponadto organ egzekucyjny zawiadomieniem z [...] grudnia 2018 r. dokonał zajęcia innej wierzytelności pieniężnej u trzeciodłużnika - [...] Sp. z o.o. Sp. k. Zastosowane środki egzekucyjne nie doprowadziły do uzyskania żadnych sum. Pismem z [...] stycznia 2019 r. Spółka złożyła zarzuty określone w art. 33 § 1 pkt 8 oraz pkt 10 u.p.e.a., a także wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a., z uwagi na brak środków finansowych. W uzasadnieniu podjętego orzeczenia organ egzekucyjny wskazał, że podejmowane w toku egzekucji działania nie cechują się zbytnią uciążliwością. Składniki majątkowe zobowiązanej Spółki zostały bowiem zajęte już wcześniej przez sądowe organy egzekucyjne, co skutkowało zbiegiem egzekucji. Tym samym uciążliwość egzekucji nie wynikała z działania Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w [...], ale jest następstwem ogólnego stanu zadłużenia Spółki. Ponadto, w ocenie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w [...], nie sposób było przyjąć, iż opatrzenie przez pracownika organu egzekucyjnego tytułu wykonawczego podpisem w formie skróconej stanowić może wadę będącą podstawą do uwzględniania zarzutu określonego w art. 33 § 1 pkt 10 w zw. z art. 27 § 1 pkt 10 u.p.e.a. Organ egzekucyjny wskazał, że klauzula o skierowaniu tytułu wykonawczego do egzekucji administracyjnej została opatrzona podpisem osoby (pracownika organu) upoważnionej do działania w imieniu organu egzekucyjnego, który pozwala na jednoznaczną identyfikację sygnatariusza. W zażaleniu Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia, zarzucając mu: 1) naruszenie art. 26 § 1 u.p.e.a. poprzez uznanie, że w rozpoznanej sprawie nie nastąpiło skuteczne wszczęcie egzekucji administracyjnej, 2) wadliwość wystawionych tytułów wykonawczych, 3) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] maja 2019 r. utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ przytoczył przepisy prawne mające zastosowanie w sprawie. Następnie wskazał, że zastosowane środki egzekucyjne nie zostały zrealizowane z uwagi na wystąpienie przeszkody w postaci zbiegu egzekucji z sądowymi organami egzekucyjnymi. Egzekucja prowadzona w zakresie wierzytelności z rachunku bankowego [...] S.A. została na mocy postanowienia Sądu Rejonowego [...] w [...] z [...] sierpnia 2016 r. przekazana do łącznego prowadzenia Komornikowi Sądowemu przy Sądzie Rejonowym [...] w [...]. Natomiast egzekucja z wierzytelności pieniężnej zajętej u trzeciodłużnika [...] Sp. z o.o. Sp. k. została na mocy postanowienia Sądu Rejonowego [...] w [...] z [...] stycznia 2015 r. powierzona do łącznego prowadzenia Komornikowi Sądowemu przy Sądzie Rejonowym [...] w [...]. Organ podkreślił, że wobec Spółki prowadzone są postępowania egzekucyjne na łączną sumę przekraczającą [...] zł. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w [...] prowadzi egzekucję wobec Spółki na sumę należności [...] zł (stan na [...] kwietnia 2019 r.). Ponadto sądowe organy egzekucyjne ściągają należności pozostałych wierzycieli na łączną sumę przekraczającą [...] zł (stan na [...] grudnia 2018 r., co ustalono na podstawie zawiadomienia o przeszkodzie realizacji zajęcia wystawionego przez Bank [...] S.A. w odpowiedzi na zajęcie rachunku bankowego z [...] grudnia 2018 r.). Tym samym środki egzekucyjne stosowane przez administracyjny organ egzekucyjny w sposób obiektywny nie mogą zostać uznane za uciążliwe. Po pierwsze dokonane zajęcia nie doprowadziły do uzyskania żadnych kwot. Po drugie, zarówno wierzytelność z rachunku bankowego jaki i wierzytelność pieniężna u kontrahenta handlowego zostały uprzednio zajęte na znaczne sumy przez sądowe organy egzekucyjne. W tak ukształtowanym stanie faktycznym nie można było działaniu Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w [...] przypisać działania naruszającego zasadę proporcjonalności (art. 7 § 2 u.p.e.a.), a tym samym uznać za uzasadniony zarzut, o którym mowa w art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a. Za bezzasadny organ uznał zarzut z art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. Zdaniem organu parafa stanowi najbardziej skróconą formę podpisu ręcznego. Celem podpisu jest identyfikacja osoby, która go naniosła na dokument. W przedmiotowej sprawie ustalono, że podpisy zawarte w części 1.2. tytułów wykonawczych są podpisami autentycznymi. Organ egzekucyjny potwierdził, że adnotacje o opatrzenie tytułów wykonawczych klauzulą o skierowaniu do egzekucji administracyjnej zostały naniesione na dokumenty przez osoby oznaczone jako ich wystawcy (młodszy kontroler rozliczeń A. T., starszy specjalista M. K., referent M. Z., starszy specjalista M. B.). Oznacza to, iż przedmiotowe podpisy zostały naniesione własnoręcznie przez osoby, które identyfikują, nie zostały w żaden sposób przerobione, ani podrobione. Dyrektor Izby Skarbowej wskazał również, że w sprawie brak było podstaw do stwierdzenia naruszenia art. 26 u.p.e.a. W przedmiotowej sprawie egzekucja administracyjna została wszczęta na podstawie art. 26 § 5 pkt 2 w związku z art. 86b u.p.e.a. z dniem [...] grudnia 2018 r. tj. w momencie odebrania zawiadomienia o zajęciu cz. nr [...] przez [...] S.A. Natomiast odpisy przedmiotowych tytułów wykonawczych zostały doręczone Spółce [...] stycznia 2019 r. W skardze z [...] czerwca 2019 r. skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie : - art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. poprzez zaakceptowanie prowadzenia postępowania egzekucyjnego w sytuacji, gdy tytuły wykonawcze, będące podstawą wszczęcia postępowania egzekucyjnego, nie spełniały wymogów określonych w art. 27 § 1 pkt 10 u.p.e.a., - art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm. – dalej: "K.p.a.") w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez ich niezastosowanie i nieuchylenie zaskarżonego postanowienia organu pierwszej instancji. Odpowiadając na skargę organ podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przepis art. 33 § 1 u.p.e.a. zawiera enumeratywny katalog przesłanek stanowiących podstawę do wniesienia zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Podstawą do zgłoszenia zarzutu może być: 1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku; 2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej; 3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4; 4) błąd co do osoby zobowiązanego; 5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym; 6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego; 7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1; 8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego; 9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny; 10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy. Zgodnie z powyższym katalogiem zobowiązany, wnosząc zarzut, jest uprawniony do kwestionowania materialnoprawnych podstaw istnienia oraz wymagalności egzekwowanego obowiązku, dopuszczalności prowadzenia egzekucji administracyjnej oraz stosowanych środków egzekucyjnych, a ponadto środek ten służy weryfikacji proceduralnej poprawności działania wierzyciela oraz organu egzekucyjnego (por. P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, art. 33). W myśl art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 podlegają rozpatrzeniu przez organ egzekucyjny dopiero po uzyskaniu stanowiska wierzyciela, z tym, że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 u.p.e.a., stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. Związanie stanowiskiem wierzyciela oznacza, że organ egzekucyjny nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia istnienia podstaw do uwzględnienia zarzutu i do obalenia w ten sposób stanowiska wierzyciela. Ograniczona kognicja w zakresie prowadzenia postępowania rozpoznawczego obejmuje również postępowania toczące się przed organem II instancji (por. wyrok WSA w [...] z [...] lipca 2018 r., I SA/Sz [...] - dostępny na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl). W przypadku rozpoznawania zarzutów w ramach postępowania prowadzonego z wniosku wierzyciela będącego jednocześnie organem egzekucyjnym, wydanie postanowienia zawierającego stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, o których mowa w art. 34 § 1 u.p.e.a., należy uznać za bezprzedmiotowe (por. uchwała NSA z 25 czerwca 2007 r., I FPS 4/06 opublikowano: ONSAiWSA 2007/5/112). Zarzut w postępowaniu egzekucyjnym stanowi swoisty środek zaskarżenia o charakterze niedewolutywnym, ponieważ jest wnoszony i rozpatrywany przez organ prowadzący postępowanie egzekucyjne. Z treści art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. wynika, że zgłoszenie przez zobowiązanego zarzutów następuje w 7-dniowym terminie zawitym, którego początek liczony jest od momentu doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Ponadto, na podstawie art. 35 § 1 u.p.e.a., skuteczne procesowo wniesienie zarzutów skutkuje zawieszeniem postępowania egzekucyjnego, do momentu wydania ostatecznego postanowienia w sprawie zarzutów. Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. Przedmiotowe tytuły wykonawcze zostały wystawione na druku TW-1, stanowiącym załącznik do rozporządzenia Ministra Finansów z 8 sierpnia 2016 r. w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 850). W części I "Oznaczenie i klauzula organu egzekucyjnego" prawidłowo wypełnione zostały wszystkie elementy. We wszystkich omawianych tytułach wykonawczych w rubryce "Nazwa i adres siedziby organu egzekucyjnego", widnieje pieczęć nagłówkowa organu egzekucyjnego o treści: "Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w [...] [...], [...]", w rubryce "Imię, nazwisko, stanowisko służbowe i podpis osoby upoważnionej do działania w imieniu organu egzekucyjnego widnieje na poszczególnych tytułach pieczęć imienna pracownika organu oraz podpis pracownika organu. W rubryce "Data nadania klauzuli" widnieje pieczęć datownika odpowiednio z datą. Powyższe oznacza, że przedmiotowe tytuły posiadają prawidłowo sporządzoną klauzulę skierowania do egzekucji. Skarżąca podważa wprawdzie podpisy osób upoważnionych do działania w imieniu organu egzekucyjnego, jednak brak jest podstaw, aby zarzut ten uznać za uzasadniony. Podkreślić w tym miejscu należy, że żaden przepis, a w szczególności regulacje u.p.e.a., nie nakładają obowiązku złożenia na formularzu tytułu wykonawczego podpisu czytelnego. Wobec braku definicji pojęcia "podpis", zasadnie organ odwołał się do potocznego rozumienia tego pojęcia, które obejmuje każdy rodzaj stale stosowanego przez daną osobę sposobu podpisywania (sygnowania) dokumentów. Niewątpliwie powinien to być podpis złożony własnoręcznie przez osobę wskazaną w tytule wykonawczym z imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego. Z taką okolicznością mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie. Przepis art. 27 § 1 pkt 7 u.p.e.a. wymaga, aby tytuł egzekucyjny zawierał, m.in. podpis osoby działającej w imieniu wierzyciela. Z treści tego przepisu nie wynika jak podpis ma wyglądać. Nieczytelny podpis uzupełniony pieczątką z imieniem i nazwiskiem oraz stanowiskiem służbowym, niewątpliwie pozwala na zidentyfikowanie osoby podpisującej i powiązanie jej z treścią dokumentu, co niewątpliwie spełnia wymogi art. 27 § 1 pkt 7 u.p.e.a. Podpis osoby jest tylko jeden, jest nim sporządzony osobiście, własnoręcznie, niepowtarzalny z założenia znak graficzny, mający identyfikować autora, ale nie tyle poprzez materialną treść, ile poprzez swoją niepowtarzalność, unikalność. Takie niepowtarzalne podpisy zostały złożone na tytułach w niniejszej sprawie. Potwierdzenie podpisu wynika z odrębnie udzielonego upoważnienia, które zostało zakomunikowane w treści pieczęci odciśniętej przy podpisie, i którego obiektywnego istnienia Spółka nie kwestionowała. Podkreślenia wymaga w tym miejscu, że wskazane uregulowanie prawne nie wymaga "czytelnego podpisu", a jedynie "podpisu". Uznać zatem należy, że w przedmiotowych tytułach wykonawczych zostały wskazane osoby podpisujące, poprzez wskazanie ich imienia, nazwiska i stanowiska służbowego, a także poprzez złożenie własnoręcznego podpisu. Organ nie miał wątpliwości, co do osób, które dokumenty podpisały. W świetle powyższego zarzut braku podpisu pracownika organu egzekucyjnego, jest nieuzasadniony. Również pozostałe zarzuty skargi okazały się bezzasadne. Wobec tego nie zachodziły podstawy do zastosowania przez organ odwoławczy art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., art. 144 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. Skoro rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego było prawidłowe, organ odwoławczy trafnie wydał postanowienie utrzymujące w mocy to rozstrzygnięcie. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 w związku z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), orzekł jak w sentencji.