I SA/Po 61/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2014r. na posiedzeniu niejawnym wniosku JP o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi JP na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2012r. postanawia: 1. zwolnić skarżącego od kosztów sądowych, 2. ustanowić dla skarżącego radcę prawnego, którego wyznaczy Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych. JP pismem z dnia [...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za [...]. Następnie złożył sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku podał, że razem z żoną posiadają przychody z emerytur. Wskazał, że jego żona przewlekle choruje i wobec tego duża część dochodów przeznaczana jest na kupno lekarstw. Skarżący oświadczył, ze pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z [...]-letnią żoną. Nie posiada domu, mieszkania, nieruchomości rolnej, innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i przedmiotów o wartości pow. 3.000 euro. Małżonka również nie posiada żadnego majątku. Skarżący otrzymuje emeryturę brutto w wysokości [...] + deputat za węgiel w wysokości [...], jego żona otrzymuje emeryturę brutto w wysokości [...] + deputat za węgiel w wysokości [...]. Do wniosku załączył odcinki przekazów pocztowych za [...], z których wynika, że Skarżącemu wypłacono świadczenie w wysokości [...] zł netto, jego żonie natomiast w wysokości [...] zł netto. W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270, dalej jako P.p.s.a.) zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 P.p.s.a.). Art. 246 § 1 P.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje : 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć należy, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że z argumentacji skarżącego wynika, iż zasadnym jest zwolnienie go od kosztów sądowych oraz ustanowienie dla niego radcy prawnego, gdyż wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wnioskodawca i jego żona utrzymują się z emerytur, małżonka przewlekle choruje, a zatem znaczna część dochodów przeznaczona jest na zakup lekarstw. Skarżący i jego żona nie posiadają nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Jednocześnie zauważyć należy, że Skarżący wniósł o przyznanie cyt. "radcy prawnego – pomocy prawnej z urzędu, z wolnego wyboru spoza Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] (...)". Jednakże zgodnie z art. 253 P.p.s.a. o wyznaczenie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego sąd zwraca się do właściwej okręgowej rady adwokackiej, rady okręgowej izby radców prawnych, Krajowej Rady Doradców Podatkowych lub Krajowej Rady Rzeczników Patentowych. Zatem w sytuacji gdy skarżący wykazał, że spełnia przesłanki do przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie i ustanowiony został dla niego – zgodnie z jego wnioskiem - radca prawny, sąd na podstawie art. 253 P.p.s.a. zwraca się do właściwej rady okręgowej izby radców prawnych o wyznaczenie dla wnioskodawcy radcy prawnego. W niniejszej sprawie właściwą okręgową izbą radców prawnych jest Okręgowa Izba Radców Prawnych w [...] i wobec tego sąd może zwrócić się jedynie do tej okręgowej izby radców prawnych z wnioskiem o wyznaczenie dla skarżącego radcy prawnego. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 2, art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.