I SA/Po 611/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont Sędziowie NSA Jerzy Małecki(spr) as.sąd. WSA Karol Pawlicki Protokolant st.sekr.sąd. Laura Szukała po rozpoznaniu w dniu 22 grudnia 2005 r. sprawy ze skargi A.N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...]r. ustalającej zobowiązanie pieniężne z tytułu podatku od nie- ruchomości za rok [...] o d d a l a s k a r g ę /-/K.Pawlicki /-/Wł.Zygmont /-/J.Małecki Postanowieniem z dnia [...]r. nr [...] Prezydent Miasta wznowił na podstawie art. 240 § l pkt 5 i art. 243 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkową (Dz. U. nr 137, poz. 926 ze zm.) postępowanie podatkowe w sprawie wymiaru A.N. łącznego zobowiązania pieniężnego ustalonego w decyzji z dnia [...]r. nr [...]. W uzasadnieniu organ podatkowy stwierdził, że przyczyną wznowienia postępowania jest uzyskanie przez jednego ze współwłaścicieli statusu zakładu pracy chronionej. W wyniku przeprowadzonego postępowania podatkowego Prezydent Miasta wydał w dniu [...]r. decyzję nr [...] uchylającą decyzję ustalającą A.N. zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości za [...]r. Następnie w dniu [...]r. Prezydent Miasta wydał decyzję ustalającą podatnikowi zobowiązanie pieniężne w podatku od nieruchomości w kwocie [...]zł. Na skutek wniesionego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...]r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję i umorzyło postępowanie w sprawie. Decyzja ta została jednak uchylona przez Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu wyrokiem z dnia 17 maja 2002 r. (sygn. akt I SA/Po 3086/00). Wobec powyższego Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...]r. uchyliło decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...]r. w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania pieniężnego z tytułu podatku od nieruchomości za [...]r. w kwocie [...]zł. i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania. W wyniku przeprowadzonego ponownie postępowania Prezydent Miasta wydał w dniu [...]r. decyzję nr [...], na podstawie której umorzył postępowanie w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania podatkowego za [...]r. wznowionego postanowieniem z dnia [...]r. W uzasadnieniu decyzji organ podatkowy podniósł, że postępowanie zostało wznowione w związku z okolicznością posiadania statusu zakładu pracy chronionej przez jednego ze współwłaścicieli. W ocenie organu podatkowego nie jest to jednak okoliczność, która ma wpływ na wysokość zobowiązania podatkowego, a zatem nie jest zasadne prowadzenie postępowania w sprawie, która już została rozstrzygnięta ostateczną decyzją, jeżeli nie zaistniały przesłanki uzasadniające wznowienia postępowania. Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, w którym domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie art. 208 Ordynaci podatkowej i art. 31 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych, poprzez jego niezastosowanie mimo takiej konieczności. Zdaniem skarżącego organ podatkowy I instancji zobowiązany był do wydania merytorycznej decyzji w sprawie podatku, jako że powinna być konsekwencją wcześniejszej decyzji o wznowieniu postępowania. Decyzja ta zatem, w ocenie skarżącego, powinna zawierać rozstrzygnięcie co do istoty czyli zawierać wysokość Podatku od nieruchomości za [...]r. Ponadto skarżący podniósł, że błędne są wywody organu podatkowego dotyczące zasadności zwolnienia od podatku. Zdaniem skarżącego powierzchnia zajmowana przez zakład pracy chronionej powinna być zwolniona od podatku, co ma wpływ na wysokość kwoty podatku przypadającej na pozostałych podatników. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało w dniu [...]r. decyzję nr [...] uchylającą zaskarżoną decyzję i odmawiającą uchylenia decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...]r. ustalającej zobowiązanie pieniężne z tytułu podatku od nieruchomości za rok [...] w kwocie [...]zł. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podniósł, że brak jest podstaw do ustalenia innej, niż ustalona w decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...]r. wysokości zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości w kwocie [...]zł. Nie dostrzegając zatem przesłanek do wznowienia postępowania, organ odwoławczy, działając w myśl art. 243§2 Ordynacji podatkowej odmówił uchylenia decyzji dotychczasowej. Następnie postanowieniem z dnia [...]r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze sprostowało oczywistą omyłkę popełnioną w treści powyższej decyzji. Ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego skarżący zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, domagając się jej uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie art. 31 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych, poprzez jego niezastosowanie mimo takiej konieczności oraz naruszenie art. 210 § 1 pkt 6 i art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej polegające na braku uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze przede wszystkim naruszyło art. 245 Ordynacji podatkowej, ponieważ przepis ten dotyczy rozpoznania merytorycznego skargi o wznowienie postępowania. Zdaniem skarżącego nadal zasadne w tej kwestii są argumenty zawarte w uzasadnieniu wyroku NSA z dnia 17 maja 2002 r., zgodnie z którymi organ odwoławczy nie miał podstaw do oceny postępowania na etapie jego wznowienia, co oznacza że ocena zasadności wznowienia jest bezprzedmiotowa. Tymczasem Samorządowe Kolegium Odwoławcze dokonało ponownego badania przesłanek wznowienia postępowania do czego nie było uprawnione. W ocenie skarżącego organ odwoławczy winien wydać decyzję, na mocy której utrzyma zaskarżoną decyzję w mocy lub ją uchyli i przekaże sprawę do ponownego rozpoznania. Ponadto skarżący podkreślił, że zaskarżona decyzja, wbrew postanowieniom wynikającym z art. 210 § l pkt 6 i art. 210 § 4, zawiera wadliwe uzasadnienie faktyczne i prawne. Zdaniem skarżącego decyzja jedynie w sposób ogólnikowy, bez należytej analizy prawnej odnosi się do zarzutów skarżącego, odwołując się do uzasadnień poprzednich decyzji, równie lakonicznych. Skarżący podniósł również, że błędne są wywody organu odwoławczego dotyczące zasadności zwolnienia od podatku. W ocenie skarżącego podatek od nieruchomości powinien być w [...]r. płacony wyłącznie od powierzchni niezajmowanej przez zakład pracy chronionej. Powierzchnia ta w całości powinna być zwolniona z opodatkowania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, uznając zarzuty podniesione w skardze za bezpodstawne. W uzasadnieniu m.in. wyjaśnia, że dla prawidłowego ustalenia zobowiązania pieniężnego z tytułu podatku od nieruchomości nie ma bowiem prawnego znaczenia fakt, że jednym z właścicieli tej nieruchomości jest podatnik, któremu przysługuje podmiotowe zwolnienie z tego podatku, tak jak to jest w przypadku obowiązującego w [...]r. zwolnienia na mocy art. 31 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych. Z tego też względu organ rozpatrując ostatnie odwołanie skarżącego uchylił jako bezpodstawną decyzję organu podatkowego I instancji o umorzeniu postępowania w sprawie łącznego zobowiązania podatkowego za rok [...] oraz odmówił uchylenia pierwotnej decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...]r. ustalającej prawidłowy wymiar podatku od nieruchomości położonej przy ul. [...] w P. za rok [...]. Taki sposób rozstrzygnięcia jest zgodny z art. 245 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, w sytuacji gdy organ podatkowy po wznowieniu postępowania nie stwierdzi istnienia określonych w art. 240 § 1 przesłanek. W tym miejscu należy również zaznaczyć, że bezpodstawny jest zarzut skarżącego, iż decyzja organu nie zawiera uzasadnienia faktycznego i prawnego. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera wystarczające motywy, które wyjaśniają przesłanki prawne jakimi kierował się organ odwoławczy, przy niespornym stanie faktycznym. Z uzasadnienia decyzji wynika przede wszystkim dlaczego w sprawie nie mógł być zastosowany art. 31 wymienionej wyżej ustawy o rehabilitacji zawodowej. Wyjaśnia ponadto, że na drugiej stronie uzasadnienie zaskarżonej decyzji w wierszu piątym omyłkowo został powołany art. 245 § 2 Ordynacji podatkowej, zamiast powołanego w osnowie art. 245 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, który to przepis stanowił prawną podstawę zaskarżonej decyzji. Omyłka ta została sprostowana postanowieniem organu z dnia [...]r. Nr [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po zapoznaniu się ze stanem faktycznym i prawnym sprawy, zważył co następuje: W postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji obowiązuje zasada oficjalności, mająca tetyczne umocowanie i określone granice w przepisach art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Zgodnie z powyższą zasadą oficjalności sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, zobowiązany jest natomiast do wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa przez organy podatkowe, a związanych z wzruszaniem w trybie wznowienia postępowania ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...]r., nr [...] w sprawie solidarnego ustalenia A.N. (jako współwłaścicielowi) zobowiązania w podatku od nieruchomości za [...]r. (która stała się ostateczna wobec nie wniesienia od niej odwołania przez współwłaścicieli opodatkowanej nieruchomości). Skład sądzący wyjaśnia zatem na początku, iż jedną z podstawowych zasad ogólnych postępowania podatkowego ustanowionych w art. 128 ustawy Ordynacja podatkowa z 1997 r. jest zasada trwałości decyzji ostatecznych. Celem tej zasady jest nie tylko ochrona praw nabytych strony, ale w ogóle istniejącego porządku prawnego. Pewność obrotu prawnego (bezpieczeństwo prawne) wymaga, by ostateczne decyzje w sprawach podatkowych były co do zasady trwałe, by podatnik uiszczając należność pieniężną wynikającą z decyzji miał pewność, iż organy podatkowe nie będą ponownie wracały do sprawy i np. żądały wyższego świadczenia (zasada powagi sprawy orzeczonej - res iudicata). Decyzja podatkowa staje się w postępowaniu administracyjnym ostateczna m.in. wtedy, gdy strona w terminie zawitym 14 dni nie złoży odwołania. W systemie prawa polskiego każda ostateczna decyzja podatkowa korzysta z domniemania prawidłowości. Organ podatkowy, który wydał decyzję wadliwą, jest tą decyzją związany do czasu jej zmiany w sposób przewidziany prawem. (art. 212 Ordynacji podatkowej). Ostatecznej decyzji podatkowej przysługuje ponadto domniemanie legalności, a to oznacza, że do chwili uchylenia bądź stwierdzenia jej nieważności może być ona przez uprawnioną stronę wykonywana. Wszelkie zatem decyzje ostateczne organów podatkowych, zgodnie z zasadą ich trwałości, mogą być weryfikowane tylko i wyłącznie wyjątkowo, w tylko i wyłącznie w taksatywnie określonych trybach nadzwyczajnych, przy ścisłym zachowaniu reguł prawnych obowiązujących w owych trybach nadzwyczajnych. Instytucja wznowienia postępowania jest jedną z ewentualnych możliwych nadzwyczajnych środków zaskarżenia decyzji ostatecznych, ale tylko i wyłącznie wtedy, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła było dotknięte kwalifikowanymi wadami procesowym wyliczonymi wyczerpująco w art. 240 Ordynacji podatkowej. W niniejszej sprawie strona skarżąca nie wskazała na istnienie takowych rażących oraz istotnych naruszeń procedury podatkowej podczas wydawania przez Prezydenta Miasta decyzji ustalającej zobowiązanie w podatku od nieruchomości za [...]r. Spór co do interpretacji materialnego prawa podatkowego (zasadności zwolnienia od opodatkowania części powierzchni zajmowanej przez zakład pracy chronionej) nie stanowi ustawowej przesłanki do uchylenia decyzji ostatecznej w trybie wznowienia postępowania. Skład sądzący nie dopatrzył się, by w niniejszej sprawie organy podatkowe - ponownie rozpatrując wniosek strony o wznowienie postępowania - naruszyły wytyczne zawarte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu z dnia 17 maja 2002 r., sygn. akt I S.A./Po 3086/00, a także wynikające z art. 245 oraz 210 § l pkt 6 i § 4 Ordynacji podatkowej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze naprawiło też błąd organu pierwszej instancji, gdyż w przypadku braku przesłanek do wznowienia postępowania oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy - wydaje się po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 243§ 2 Ordynacji podatkowej - decyzję odmawiającą uchylenia dotychczasowej decyzji ostatecznej, a nie umarza się postępowanie. Z tych zatem powodów, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzeczono jak w sentencji wyroku. /-/K.Pawlicki /-/Wł.Zygmont /-/J.Małecki LF