I SA/Po 614/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Małecki Sędziowie NSA Gabriela Gorzan/spr./ as.sąd.WSA Katarzyna Nikodem Protokolant: st.sekr.sąd. Alicja Ajnbacher po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi "A" sp. z o.o. w S. obecnie "B" sp. z o.o. w S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie o umorzenie zaległości podatkowych I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta z dnia [...]r. Nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej Spółki "A" sp. z o.o. w S. obecnie "B" sp. z o.o. w S. kwotę 740,00zł /siedemset czterdzieści złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. wstrzymuje wykonanie decyzji wymienionych w pkt 1 do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku. /-/K.Nikodem /-/J.Małecki /-/G.Gorzan I SA/Po 614/04 U Z A S A D N I E N I E Burmistrz Miasta decyzją z dnia [...]r. umorzył postępowanie w sprawie z wniosku z dnia [...]r. "A" spółki z o.o. w S. o umorzenie zaległości w podatku od nieruchomości za okres od IV do VI [...]r., przyjmując za podstawę prawną decyzji przepis art.208 § 1 Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu powyższej decyzji stwierdzono, że postępowanie w sprawie stało się bezprzedmiotowe bowiem nastąpiło uregulowanie zaległości podatkowych przez spółkę za objęty wnioskiem okres w łącznej kwocie [...]zł. Nastąpiło to dnia [...]r. w kwocie [...]zł oraz dnia [...]r. w drodze potrącenia sumy [...]zł z wierzytelnością spółki wobec gminy z tytułu sprzedaży gminie nieruchomości zabudowanej budynkiem administracyjno-biurowym, umową sporządzoną tego dnia w formie aktu notarialnego. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżącą spółka podniosła, że nie został wyjaśniony stan faktyczny sprawy. Powołano się na porozumienie z dnia [...]r., które zobowiązywało organy gminy do umorzenia spółce 80% podatku od nieruchomości za okres od [...]r. do [...]r. pod określonymi w porozumieniu warunkami, zaś potrącenie zaległości spółki w podatku od nieruchomości z ceną za nabycie od niej nieruchomości nastąpiło w sytuacji dla spółki przymusowej, warunkując dokonanie transakcji dokonaniem takiego potrącenia. Przyjęcie, że zaległości podatkowe zostały uregulowane, przez co sprawa jest bezprzedmiotowa, nastąpiło bez należytego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...]r. Nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że prawidłowo organ I instancji zastosował przepis art.208 § 1 Ordynacji podatkowej, a następnie dokonano oceny porozumienia z dnia [...]r. zawartego przez spółkę z zarządem gminy, stwierdzając w końcu niewywiązanie się przez spółkę z obowiązków ją obciążających na podstawie tego porozumienia, przez co gmina została zwolniona z obowiązku umorzenia zaległości spółki w podatku od nieruchomości. Nadto Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że zawarta umowa sprzedaży nieruchomości spowodowała przeniesienie na gminę własności objętej nią nieruchomości, a nadto wywarła skutki także w zakresie wzajemnego rozliczenia należności. W skardze na powyższą decyzję zarzucono naruszenie art.67 § 1, art.122, art.187, art.220 § 1 i art.224 § 1 Ordynacji podatkowej wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz "jej zmianę poprzez orzeczenie zgodnie z żądaniem strony skarżącej i udzielenie ulgi w podatku ...", a nadto o przeprowadzenie dowodów z dokumentów obrazujących sytuację finansową skarżącej spółki oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Skarżąca wskazała, że zaległości podatkowe zostały w istocie przymusowo ściągnięte przez potrącenie, a potrącenie nie spowodowało bezprzedmiotowości postępowania o umorzenie zaległości podatkowych. Skarżąca zarzuciła niewyjaśnienie sprawy przez nieustalenie jej trudnej sytuacji finansowej i powołała się na porozumienie z dnia [...]r. oraz umorzenie wcześniej w oparciu o to porozumienie zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości za okres od VI-IX [...]r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art.1 ustawy z dnia 25.07.2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że rozpoznając skargę na decyzje administracyjne Sąd bada, czy decyzje te zostały wydane na podstawie prawidłowo zastosowanego w sprawie prawa materialnego oraz przepisów postępowania, tak w zakresie ustalenia stanu faktycznego, jak i jego prawnej oceny. Do kompetencji sądu administracyjnego należy więc kontrola zewnętrzna, a nie załatwienie sprawy w przedmiocie w jakim została ona poddana rozstrzygnięciu organom administracji publicznej. Z tego względu o żądaniach o charakterze merytorycznym, zawartych w skardze - zmianę decyzji i udzielenie ulgi podatkowej – Sąd nie jest władny rozstrzygać, tak samo, jak przeprowadzać postępowanie dowodowe, zmierzające do wykazania przed Sądem zasadności tych żądań. Natomiast należało zbadać, czy wydanie przez Burmistrza Miasta decyzji z dnia [...]r. o umorzeniu postępowania w sprawie z wniosku skarżącej o umorzenie zaległości w podatku od nieruchomości za okres III-VI [...]r. na podstawie art.208 § 1 Ordynacji podatkowej, utrzymanej w mocy zaskarżoną decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego nastąpiło zgodnie z prawem. Zgodnie z powołanym w tych decyzjach, jako ich podstawa prawna, przepisem art. 208 Ordynacji podatkowej organ podatkowy umarza postępowanie, gdy z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe. Chodzi więc o to, czy w chwili wydania decyzji wystąpił brak przedmiotu rozstrzygnięcia, czy też brak podstaw faktycznych i prawnych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy, a zasadniczo wymienione przesłanki uzasadniają bezprzedmiotowość postępowania. Jeżeli organ podatkowy stwierdza brak podstaw faktycznych do merytorycznego rozstrzygnięcia żądania strony o umorzenie zaległości podatkowych – zapłata tych zaległości – a taka sytuacja i argumentacja organu I instancji została przyjęta za podstawę wydania decyzji i zaakceptowana przez organ odwoławczy, to okoliczności uzasadniające tę argumentację nie mogą w sprawie budzić wątpliwości. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie nie wyjaśniono wielkości zaległości podatkowych, objętych wnioskiem spółki. Z treści uzasadnienia decyzji organu I instancji wynika, że spółka zapłaciła kwotę [...]zł dnia [...]r. tytułem rozliczeń, a nadto potrącono z ceny sprzedaży nieruchomości kwotę [...]zł dnia [...]r. w chwili zawarcia umowy sprzedaży. Z akt sprawy nie wynika co obejmowały rozliczenia, na poczet jakich zaległości podatkowych została zapłacona kwota [...]zł. Gdy chodzi natomiast o kwotę [...]zł, pomijając nawet brak określenia w akcie notarialnym konkretnych zaległości, które na tę kwotę składają się, zwrócenia uwagi wymaga, że organy obu instancji, przyjmując, iż w wyniku jej potrącenia nastąpiła zapłata zaległości podatkowej przez spółkę pominęły treść art.65 § 1 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z tym przepisem w zw. z art.64 § 1 i 3 Ordynacji podatkowej zobowiązania podatkowe oraz zaległości podatkowe wraz z odsetkami za zwłokę stanowiące dochód budżetu gminy podlegają potrąceniu na wniosek podatnika lub z urzędu, z wzajemną, bezsporną i wymagalną wierzytelnością podatnika wobec gminy, z tytułu prawomocnego wyroku sądowego wydanego na podstawie art.4201 Kodeksu cywilnego, prawomocnej ugody sądowej zawartej w związku z okolicznościami powyższego przepisu Kodeksu cywilnego, nabycia przez gminę nieruchomości na cele uzasadniające jej wywłaszczenie lub wywłaszczenia nieruchomości na podstawie przepisów o gospodarce nieruchomościami, odszkodowania orzeczonego w decyzji wydanej przez wójta, burmistrza (prezydenta miasta), starostę lub marszałka. Z powyższego wynika, że nie wszystkie wierzytelności podatnika w sposób prawnie skuteczny można potrącić z jego długiem podatkowym, ze skutkiem jego wygaśnięcia, lecz w stosunku do gminy jedynie wierzytelności taksatywnie wymienione w przepisie art.65 § 1 Ordynacji podatkowej. Wierzytelność podatnika do gminy z tytułu ceny sprzedaży nieruchomości na rzecz gminy nie należy do wierzytelności wymienionych w powyższym przepisie, czego w rozpoznawanej sprawie nie poddano jakiejkolwiek ocenie. Zgodnie zaś z art.59 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej potrącenie powoduje wygaśnięcie zobowiązania, jednak skutek ten następuje wówczas gdy potrącenie jest realizowane przy spełnieniu warunków określonych w Ordynacji podatkowej i w trybie tam przewidzianym. Prawo podatkowe, inaczej niż prawo cywilne, nie przewiduje natomiast potrącenia umownego, a do takiego rodzaju potrącenia zaliczyć nie można przewidzianego w art.66 Ordynacji podatkowej sposobu wygaśnięcia zobowiązania podatkowego, które zresztą w rozpoznawanej sprawie nie miało miejsca. Zarzut naruszenia przepisu art.67 § 1 Ordynacji podatkowej w sytuacji, gdy organy podatkowe nie rozpoznały merytorycznie sprawy, jest chybiony. Jego przytoczenie jednak daje okazję do zauważenia, także w związku z obszernymi wywodami w zaskarżonej decyzji na temat porozumienia zawartego przez spółkę z zarządem gminy dnia [...]r., że ustawodawca określa w ustawie podstawy i sposób orzekania przez organ podatkowy o umorzeniu zaległości podatkowych. Jedynie kryteria ustawowe zawarte w art.67 § 1 Ordynacji podatkowej mogą stanowić dla organu podatkowego podstawę oceny faktów wskazanych przez podatnika we wniosku o umorzenie zaległości podatkowych, przy czym do podatnika należy wykazanie okoliczności, które te kryteria uzasadniają. W żadnym razie w drodze umów czy porozumień z organami gminy, nie można tworzyć w sposób skuteczny prawnie innych, niż w ustawie warunków i podstaw umorzenia zaległości podatkowych. Skoro zatem, co wyżej przedstawiono, sprawa nie została dostatecznie wyjaśniona, z naruszeniem art.208 Ordynacji podatkowej organ odwoławczy uznał zaskarżoną decyzją za prawidłowe jej rozstrzygnięcie w oparciu o bezprzedmiotowość postępowania. Dlatego na podstawie art.145 § 1 pkt 1 "c", art.135,152 i art.200 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270) należało orzec jak w sentencji wyroku. /-/K.Nikodem /-/J.Małecki /-/G.Gorzan L.Sz.