I SA/Po 615/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Gorzan Sędziowie as. sąd. WSA Maciej Jaśniewicz as. sąd. WSA Roman Wiatrowski (spr.) Protokolant: sekr. sąd. Magdalena Rossa po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2006 r. sprawy ze skargi Zarządu Dróg Miejskich na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]2005 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego z dnia [...]2004 r. Nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego Zarządu kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. wstrzymuje wykonanie postanowień wymienionych w punkcie pierwszym do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku. /-/M.Jaśniewicz /-/G.Gorzan /-/R.Wiatrowski Zarząd Dróg Miejskich wystawił w dniu [...]2004r. tytuł wykonawczy nr [...] w celu wyegzekwowania opłaty za postój w strefie parkowania w latach 2002 od R.B. w kwocie [...]zł oraz kosztów upomnienia w kwocie [...]zł., i skierował do egzekucji do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego. Postanowieniem nr [...] z dnia [...]2004 r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego na podstawie art. 59 § 3 w związku z art. 59 §1 pkt 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. nr 110, poz. 968, ze zm.) umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone przeciwko zobowiązanemu R. B. W uzasadnieniu postanowienia organ egzekucyjny wskazuje, że postępowanie egzekucyjne umarza się, z uwagi na niedopuszczalność egzekucji administracyjnej na podstawie wystawionego tytułu wykonawczego, ponieważ przepisy, na podstawie których powstało zobowiązanie są niezgodne z Konstytucją RP, co zostało stwierdzone wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 grudnia 2002 r. nr PG/02-OTK-A2002/7/91 oraz wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 czerwca 2004 r. sygn. akt I SA/Po 2076/02. Zarząd Dróg Miejskich od postanowienia organu egzekucyjnego złożył zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej. W zażaleniu podnosi, że obowiązek uiszczenia dochodzonych należności w niniejszej sprawie wynikał bezpośrednio z przepisów Uchwały nr [...] Rady Miasta z dnia [...]2000 r. w sprawie opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w P. – podjętej na podstawie przepisów § 3 ust. 1 i § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 czerwca 2000 r. w sprawie szczegółowych zasad wprowadzania opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych (Dz. U. nr 51, poz. 608.). Rozporządzenie to zostało wydane zgodnie z delegacją zawartą w art. 13 ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych ( t. j. Dz. U. z 2000 r. nr 71, poz. 838, ze zm.). We wskazanym przez organ egzekucyjny wyroku, Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność z Konstytucją RP między innymi przepisów wskazanego rozporządzenia Rady Ministrów, stanowiących podstawę wydania wspomnianej uchwały Rady Miasta, określił jednak utratę mocy obowiązującej tych przepisów z dniem [...]2003 r. Zarząd Dróg Miejskich powołuje się na wyrok z dnia 13 października 2004 r. sygn akt OSK 311/04, podnosząc, że egzekucja administracyjna powinna być dopuszczalna w przypadku dochodzenia należności, które wynikają z przepisów obowiązujących w okresie od ich wejścia w życie do dnia [...]2003 r. Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem Nr [...]z dnia [...]2005 r. zaskarżone postanowienie utrzymał w mocy. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu egzekucyjnego, że niedopuszczalne jest prowadzenie egzekucji administracyjnej na podstawie tytułów wykonawczych, w których jako podstawę prawną obowiązku podlegającego egzekucji administracyjnej wskazano przepisy, które utraciły moc obowiązującą z uwagi na ich niekonstytucyjność. Dyrektor Izby Skarbowej uznał, że wprawdzie Trybunał Konstytucyjny określił termin utarty mocy obowiązującej rozporządzenia stanowiącego podstawę prawną wystawionego tytułu wykonawczego od dnia [...]2003 r., jednak z części II wyroku Trybunału, wynika wyraźnie stwierdzono, że pobrane na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów opłaty nie podlegają zwrotowi, zatem przedmiotowe należności nie mogą być egzekwowane. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu Zarząd Dróg Miejskich nie sprecyzował żądania wobec sądu, ograniczając się do stwierdzenia, że skarga "jest uzasadniona ". Uzasadniając skargę skarżący podał, że wprowadzenie opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych należy do właściwości rzeczowej organów administracji publicznej - także organów samorządu terytorialnego. Obowiązek wniesienia opłat wynika więc bezpośrednio z przepisów ustanowionych przez te organy. Wobec powyższego opłaty te podlegają egzekucji administracyjnej z mocy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Na podstawie art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej jest dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi oraz trafności ich wykładni. W postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie bowiem z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270, ze zm.) wojewódzki sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd jest zobowiązany do wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa przez organy administracji podatkowej. Wprowadzenie opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w P., należało do właściwości rzeczowej organu samorządu terytorialnego i dokonane zostało skutecznie aktem prawnym tego organu na podstawie delegacji zawartej w ustawie o drogach publicznych oraz przepisach wykonawczych do tej ustawy. Przepis art. 13 tekstu jednolitego ustawy z 21.03.1985r. o drogach publicznych z 2000 r. (Dz. U. z 2000r. Nr 71, poz. 838, ze zm.) przewidywał, że korzystanie z dróg publicznych może być uzależnione od wniesienia opłat drogowych, które mogą być pobierane m.in. za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach. Za nieuiszczenie tych opłat ustawa przewidywała pobieranie opłat podwyższonych. W tym samym przepisie znalazło się upoważnienie dla Rady Ministrów do określenia w drodze rozporządzenia, szczegółowych zasad wprowadzania opłat, w tym opłat podwyższonych, organu właściwego do ustalania stawek opłat i organu właściwy do ich pobierania, z uwzględnieniem w szczególności: kategorii pojazdów, czasu parkowania i organizacji ruchu lokalnego. W wykonaniu tego upoważnienia Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 27.06.2000r. w sprawie szczegółowych zasad wprowadzania opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych. (Dz. U. nr 51, poz. 608). Ustawą z 6.09.2001r. o transporcie drogowym (Dz. U. Nr 125, poz. 1371) zmieniono treść art. 13 ust. 2a o tyle, że słowa "opłaty podwyższone" zamieniono na "kary pieniężne". W okresie, w który zobowiązany R. B. nie opłacił postoju pojazdu w strefie parkowania w P. w określonym terminie, obowiązek wniesienia opłaty z tego tytułu wynikał z przepisów prawa miejscowego - Uchwały Nr [...] Rady Miasta z [...]2000r. w sprawie opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w P. Do aktów prawa miejscowego odnosi się art. 94 Konstytucji stanowiąc, że organy samorządu terytorialnego oraz terenowe organy administracji rządowej, na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie, ustanawiają akty prawa miejscowego obowiązujące na obszarze działania tych organów; zasady i tryb wydawania aktów prawa miejscowego określa ustawa. Podstawą do prowadzenia egzekucji był przepis art. 3 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zatem źródłem obowiązku był przepis prawa. Wydany po tych zdarzeniach (tzn. po nie opłaceniu postojów) wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 10.12.2002r. sygn. P 6/02 wskazał, że dopiero z dniem 30.11.2003r. wskazane w nim przepisy rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie szczegółowych zasad wprowadzania opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych stracą moc. Zatem utrata mocy obowiązującej wskazanych w wyroku przepisów zapowiadała na przyszłość niedopuszczalność nakładania opłat w oparciu o wymienione w wyroku przepisy. Okoliczność, że egzekucja toczy się po dniu [...]2003 r. nie ma znaczenia dla oceny legalności postępowania egzekucyjnego. Dyrektor Zarządu Dróg Miejskich był zatem uprawniony, wobec bezskuteczności upomnienia, do wystawienie tytułu wykonawczego nr [...] i złożenia wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego, albowiem obowiązek zapłaty kary pieniężnej i opłaty podwyższonej został na tyle określony w przepisach, by uznać, że wynika on wprost z przepisów prawa. Z wykładni powoływanych wyżej przepisów wynika, iż obowiązek ponoszenia dodatkowej opłaty czy kary pieniężnej w razie stwierdzenia nie wniesienia opłaty za korzystanie z dróg publicznych, spoczywa na podmiocie korzystającym z dróg. Wobec powyższego organ egzekucyjny naruszył powołany w postanowieniu art. 59 § 1 pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, uznając, że egzekucja administracyjna jest niedopuszczalna. Dlatego na podstawie art.145 §1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30.08.2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. orzekł sąd jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono zgodnie z art. 200 w zw. z art.205 § 1, zaś o wstrzymaniu wykonania zaskarżonych aktów, na podstawie art. 152 powołanej ustawy. /-/ M. Jaśniewicz /-/ G. Gorzan /-/ R. Wiatrowski