I SA/Po 618/06

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 2 października 2007r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R.Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług za II, III i IV kwartał 2004r. oraz I kwartał 2005r. postanawia: oddalić wniosek. /-/V. Mielcarek Wpis w sprawie wynosi [...]. Wobec tego R.Z. złożył kolejny sporządzony w niniejszej sprawie na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych lub częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazał, że odpis zażalenia z dnia [...] w załączniku jest uzasadnieniem wniosku. Dodał, że trwa spłata zaległości jak również trwa rozpatrywanie zbieżnych wniosków. Z powołanego przez skarżącego pisma z [...] wynika m.in., że firma skarżącego odzyskuje płynność finansową i realnym stała się spłata zaległości. Ponadto skarżący wskazał, że wydanie kolejnej kwoty [...] jest dla niego dużym wyzwaniem, ponieważ znalazł się w bardzo trudnej sytuacji. Skarżący podjął bowiem wysiłek, by dokonać spłaty choć częściowej kwoty. Wszystkie zatem środki finansowe, które posiada, na bieżąco przekazuje na spłaty celem zmniejszenia zadłużenia. Skarżący podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i z trójką dzieci. Oświadczył, że posiada dom w budowie o powierzchni około [...], posiada również ułamkową część działki o powierzchni [...]. Skarżący wskazał, ze jego małżonka jest bezrobotna i nie otrzymuje zasiłku. Również dzieci skarżącego nie uzyskują żadnego dochodu. Wskazał, że żona posiada działkę budowlaną niezabudowaną, przy czym innych dóbr nie posiada. Dzieci skarżącego nie posiadają żadnego majątku. Skarżący nie podał jakie uzyskuje miesięczne dochody, wskazał jedynie, że całość opisu o dochodach znajduje się w załączonym do wniosku zestawieniu za miesiące od [...] do [...]. Z załącznika tego wynika, że przychód skarżącego od [...] do [...] wyniósł [...]. Koszty uzyskania przychodu [...] i dochód [...]. Na wezwanie z dnia [...] R.Z. w odpowiedzi z dnia [...] wskazał, że koszty miesięcznego utrzymania skarżącego i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym wynoszą około [...]; przy czym [...] za najem, czynsz, wodę, energię elektryczną, abonament RTV i kablówkę, [...] za telefon komórkowy, koszty obsługi pojazdu, w tym paliwo około [...], koszty ubezpieczenia ZUS + koszty leczenia średnio [...], spłata raty leasingowej około [...], gdzie umowa leasingu kończy się w [...], spłata kart firmowych oraz kredytu w koncie firmowym [...]. Wskazał, że rachunku firmowego nie obsługuje, lokat bankowych nie posiada, rezerw dewizowych nie posiada. Również osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym nie posiadają lokat i dewiz. Skarżący oświadczył, że dodatkowych dochodów nie uzyskuje. Z opieki społecznej również nie korzysta. Podał, że ułamkowa część dokonywanych wpłat na spłaty zaległości podatkowych to kwota po przeliczeniu na miesiące od [...] do [...]. Skarżący podał, że zaplanowana kwota jednorazowej wpłaty na poczet zaległości podatkowych przewidziana jest w wysokości [...], gdzie zostanie dokonana na konto Urzędu Skarbowego najpóźniej do dnia [...]. Skarżący podał, że działka należąca do jego małżonki została sprzedana i uzyskane z tego tytułu środki zostaną przekazane dobrowolnie na spłatę długu. Do pisma załączył kserokopie zeznań podatkowych za [...]. W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 cyt. ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 ustawy). Art. 246 § 1 wyżej powołanej ustawy stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje : 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważa się, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł dochodów i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Ponadto na uwagę zasługuje pogląd wyrażony w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, że zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że z przepisów regulujących instytucję prawa pomocy wynika jednoznacznie, iż ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy, a z oświadczeń skarżącego, które zostały złożone w sprawie, to nie wynika. Argumentacja skarżącego odnosząca się do braku środków finansowych na pokrycie kosztów sądowych w rozpatrywanej sprawie nie jest wiarygodna. Skarżący posiada bowiem majątek nieruchomy (dom w budowie i działkę gruntu), który może być źródłem finansowania kosztów sądowych. Również żona skarżącego posiadała udział w działce budowlanej, który sprzedała i uzyskaną kwotę z tytułu tej transakcji skarżący chce przekazać w wysokości [...] na spłatę zaległości podatkowych. Ponadto na szczególną uwagę skarżącego zasługuje fakt, że jest przedsiębiorcą prowadzącym działalność gospodarczą, o czym świadczą przychody osiągane w ostatnich latach, t.j. w [...] w wysokości [...] i w [...] w wysokości [...] i wobec tego nie ulega wątpliwości, iż dysponuje środkami finansowymi. Zatem skarżący - jako profesjonalny przedsiębiorca, prowadzący działalność gospodarczą i należycie dbający o swoje interesy - powinien uwzględniać w procedurze planowania wydatków ewentualność uczestnictwa w procesach sądowych czy sądowoadministracyjnych i w związku z tym czynić konieczne oszczędności na ten cel, a nie liczyć na kredytowanie w tym zakresie z funduszy Skarbu Państwa. Na uwagę skarżącego zasługuje fakt, iż rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy wzięto pod uwagę również, że koszty miesięcznego utrzymania skarżącego i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym wynoszą około [...], bez uwzględnienia kosztów wyżywienia dla pięcioosobowej rodziny. Skarżący powinien był zatem poczynić wpierw oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, a dopiero gdyby poczynione oszczędności były niewystarczające na uiszczenie kosztów sądowych, może ubiegać się o taką pomoc. W niniejszej sprawie istotne jest także i to, że skarżący powinien był się liczyć z kosztami postępowania, gdyż to on zainicjował postępowanie - wniosek o rozłożenie na raty zapłaty zaległości w podatku od towarów i usług za [...] złożony w Urzędzie Skarbowym w dniach [...], [...] oraz [...], a następnie postępowanie sądowoadministracyjne. Mając na uwadze wszystkie te okoliczności należało stwierdzić, że R.Z. nie wykazał dostatecznie zasadności swego wniosku o przyznanie prawa pomocy i dlatego wniosek uznano za nieuzasadniony. Z tych względów na podstawie art. 245 i art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji. /-/ V.Mielcarek