I SA/Po 62/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 26 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D i JK o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi D i JK na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji w sprawie ustalenia wymiaru podatku od nieruchomości na 2014 r. postanawia: zwolnić skarżących od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia [...], sygn. akt [...] oddalił skargę D i JK na wskazaną w sentencji postanowienia decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Skarżący, reprezentowani przez radcę prawnego pismem z dnia [...] złożyli skargę kasacyjną od w.w wyroku. Równocześnie złożyli sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podali, że nie stać ich na poniesienie kosztów sądowych, gdyż utrzymują się z prowadzenia gospodarstwa rolnego, którego dochodowość to około [...] na miesiąc, córka jest natomiast osobą bezrobotną. Skarżący podali, że pozostają razem we wspólnym gospodarstwie domowym z matką wnioskodawcy i z [...] dzieci w wieku [...] lat. Skarżący oświadczyli, że posiadają dom o pow. [...] m2, nieruchomość rolną o pow. [...], nieruchomość o pow. [...] zajętą przez A, ciągnik F, przyczepę, kombajn zbożowy B, nie posiadają oszczędności, przedmiotów o wartości pow. 3.000 euro. Skarżący podali, że matka skarżącego uzyskuje dochody z tytułu emerytury w wysokości ok. [...]. Wnioskodawcy wskazali, że mają przyznane świadczenia od kopalni, które zostały zajęte w postępowaniu egzekucyjnym. Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący w odpowiedzi z dnia [...] oświadczyli, że nie składają rocznych zeznań o wysokości osiągniętego dochodu z uwagi na prowadzenie przez nich działalności rolniczej. Matka wnioskodawcy otrzymuje emeryturę i nie składa rocznych zeznań podatkowych. Skarżący wyjaśnili, że ich córka pozostaje bezrobotna od [...]. Ze złożonych oświadczeń wynika, że wnioskodawczyni nie posiada rachunku bankowego, rachunek bankowy posiada wnioskodawca. Skarżący podali, że dopłaty unijne wynoszą ok. [...] rocznie, przy czym prawo do tych dopłat przeszło na ich córkę. Skarżący wyjaśnili, że prowadzą działalność rolniczą, która jest typową działalnością małorolną, polegającą na częściowej uprawie zbóż i hodowli zwierząt. Wnioskodawcy podali, że synowie nie uzyskują dochodów, gdyż nadal się uczą, natomiast córka jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy jako bezrobotna bez prawa do zasiłku od dnia [...]. Skarżący oświadczyli, że nie są w stanie pokrywać swoich bieżących kosztów i z tego powodu popadają w zwłokę. Wnioskodawcy podali, że ich córka użytkuje samochód osobowy marki T, rok prod. [...] o wartości ok. [...], syn posiada samochód marki R, rok prod. [...] o wartości ok. [...], wnioskodawcy posiadają samochód marki K, rok prod. [...], o wartości ok. [...], samochód nie używany, dowód rejestracyjny zabrany przez Policję, ciągnik Z, rok prod. [...], wartość ok. [...], ciągnik F, rok prod. [...], wartość ok. [...], przyczepę o wartości ok. [...], kombajn B, rok prod. [...], wartość ok. [...], niesprawny. Skarżący oświadczyli, że posiadają dom wraz z zabudowaniami gospodarczymi – rozpoczęta budowa w [...], do dziś nie dokończona budowa, nadająca się w części o pow. ok. [...] m2 do zamieszkania, córka posiada mieszkanie, w którym z uwagi na warunki w domu oraz chorobę matki, skarżący razem z rodziną mieszkają. Skarżący oświadczyli, że poza dochodami z działalności rolniczej i emerytury matki, nie uzyskują żadnych innych dochodów, nie korzystają również z pomocy opieki społecznej. Wnioskodawcy wyjaśnili, że prowadzą w gospodarstwie rolnym częściowo uprawę zbóż, częściowo hodowlę zwierząt. Skarżący podali, że z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego przychód wynosi ok. [...], w bieżącym roku z uwagi na suszę przychód ten będzie niższy. Skarżący określili, że koszty prowadzenia działalności rolniczej wynoszą ok. [...] rocznie. Wnioskodawcy podali, że koszty miesięcznego utrzymania, t.j. opłaty za media i koszty leczenia córki wynoszą ok. [...] plus koszty wyżywienia. Do pisma załączyli kserokopie: zeznania rocznego podatkowego za [...], z którego wynika, że córka wnioskodawców uzyskała dochód w wysokości [...], decyzji Starosty z dnia [...] i z dnia [...] o uznaniu córki wnioskodawców za osobę bezrobotną, bez prawa do zasiłku, wyciąg z rachunku bankowego wnioskodawcy, faktur za media, karty informacyjnej leczenia szpitalnego, z której wynika, że skarżący był w szpitalu w okresie [...], wynik badania histopatologicznego córki z dnia [...], zaświadczeń, z których wynika, że synowie uczą się, decyzji Burmistrza Gminy i Miasta z dnia [...] w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości, decyzji Burmistrza Gminy i Miasta z dnia [...] na łączne zobowiązanie pieniężne w sprawie wymiaru podatku rolnego oraz podatku od nieruchomości za [...], upomnienia [...] Burmistrza Gminy i Miasta z dnia [...] wzywającego do uregulowania należności, t.j. opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres [...]. W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 P.p.s.a.). Art. 246 § 1 P.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje : 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć należy, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że ze złożonych przez skarżących oświadczeń wynika, iż zasadnym jest zwolnienie ich od kosztów sądowych, gdyż wykazali, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżący prowadzą wspólne gospodarstwo domowe z [...] dzieci i z matką wnioskodawcy. Skarżący i osoby, z którymi prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, utrzymują się z działalności rolniczej oraz z renty matki. Córka skarżących nie pracuje, jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku, synowie uczą się. Ze złożonych przez skarżących oświadczeń wynika, że córka i skarżący chorują, na leczenie córki wnioskodawcy przeznaczają ok. [...] miesięcznie. Z oświadczeń skarżących wynika, że uzyskiwane dochody nie wystarczają na bieżące koszty utrzymania i wobec tego skarżący popadają w zwłokę. Skarżący wykazali zatem, że nie posiadają środków na uiszczenie kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.