I SA/Po 622/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] w składzie następującym: Przewodniczący : sędzia WSA Roman Wiatrowski po rozpoznaniu w dniu 28 września 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi A.D. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] września 2009 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia postanawia: odrzucić skargę /-/ R. Wiatrowski Pismem z dnia [...] sierpnia 2009 r. A.D. wniosła do Dyrektora Izby Skarbowej w [...] o stwierdzenie nieważności postanowienia z dnia [...] sierpnia 2009 r., nr [...]. Dyrektor Izby Skarbowej w [...] postanowieniem z dnia [...] września 2009 r., nr [...] wydanym na podstawie art. 157 § 3 w związku z art. 126 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm. – powoływana dalej jako: kpa) oraz art. 17 § 1 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j. Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm. – powoływana dalej jako: u.p.e.a.), odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w wyżej wskazanej sprawie. W rozstrzygnięciu zawarte zostało pouczenie, że na wydane postanowienie służy zażalenie do Ministra Finansów. Pismem z dnia [...] lipca 2010 r. skarżąca wniosła na powyższe rozstrzygnięcie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] , żądając jego uchylenia. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła łamanie prawa i praw człowieka, poniżające traktowanie i karanie osoby zobowiązanej. Skarżąca wniosła też do Sądu na podstawie art. 42 Konstytucji RP o umorzenie wszystkich postępowań egzekucyjnych jako niedopuszczalnych z mocy ustawy. Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w [...] wniósł o jej odrzucenie. Podkreślił, iż zaskarżone przez stronę postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] września 2009 r. podlega zaskarżeniu na podstawie art. 54 § 5 kpa do Ministra Finansów w terminie 7 dni od dnia jego doręczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm. – powoływana dalej jako: p.p.s.a.), Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne, 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty, 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej, 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej, 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego, 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Zakres kontroli został jednak przez prawodawcę ograniczony treścią art. 52 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a.). Wskazać przy tym należy, że dopóki wniesiony przez stronę środek zaskarżenia nie zostanie rozpoznany i nie zapadnie rozstrzygnięcie kończące postępowanie zainicjowane jego wniesieniem, dopóty nie można mówić, że stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Warszawa 2006, s.150). W niniejszej sprawie w formie postanowienia odmówiono skarżącej wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego i pouczono jednocześnie o możliwości wniesienia zażalenia. Kwestią, którą należy omówić w niniejszej sprawie jest także zagadnienie formy prawnej zastosowanej przez Dyrektora Izby Skarbowej w [...] dla rozstrzygnięcia zagadnienia odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności przedmiotowego postanowienia. Stosownie do brzmienia art. 126 kpa "Do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy art. 107 § 2-5 oraz art. 109-113, a do postanowień, od których przysługuje zażalenie - również art. 145-152 oraz art. 156-159 z tym, że zamiast decyzji, o której mowa jest w art. 149 § 3, art. 11 § 1, art. 157 § 1 i 158, wydaje się postanowienie." Wbrew literalnemu brzmieniu tego przepisu w doktrynie podnosi się, iż: "Stosownie do aktualnego brzmienia przepisu art. 126 przepisy art. 157 stosuje się do stwierdzenia nieważności postanowienia zaskarżalnego zażaleniem. W przepisie art. 126 jest jawna pomyłka w odesłaniu do art. 157, ponieważ powinno być odesłanie do § 3 (a nie do § 1), co widać z porównania z innymi odesłaniami. Odmowa wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności postanowienia powinna następować przez wydanie postanowienia." (B. Adamczak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Warszawa 1996, s. 734; por. także: Komentarz do art. 126 kodeksu postępowania administracyjnego, [w:] G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. T. II. Komentarz do art. 104-269, LEX 2007, wyd. II. Stan prawny: 2007.10.01; B. Sygit: Krytyczne uwagi do kodeksu postępowania administracyjnego. CASUS.1998.3.20). Sąd podziela stanowisko wyrażone w tej sprawie w literaturze przedmiotu, iż odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia powinna następować przez wydanie postanowienia, a nie decyzji. Zatem przyjąć należy, że w niniejszej sprawie Skarżąca wniosła skargę na postanowienie, na które przysługiwało jej zażalenie, o którego wniesieniu została prawidłowo pouczona. Tym samym należało uznać wniesienie skargi za niedopuszczalne z uwagi na brak wyczerpania przez skarżącą przysługującego jej środka zaskarżenia. Wobec powyższego na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 52 § 1 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji. /-/ R. Wiatrowski