I SA/Po 623/08

Sygn. akt I SA/Po 623/08 Dnia 6 maja 2009r. POSTANOWIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu I Wydział w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Nikodem po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku V. D. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2004r. postanawia: 1. udzielić skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu od skargi kasacyjnej ponad kwotę [...] zł.; 2. w pozostałej części wniosek oddalić. /-/ K. Nikodem W dniu 3 lipca 2008r. Vi. D., reprezentowana przez radcę prawnego S. S. wniosła skargę kasacyjną od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 2 czerwca 2008r., sygn. akt I SA/Po/08 odrzucającego skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...]. nr [...]. Zarządzeniem Przewodniczącego wezwano skarżącą do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości [...] zł. W piśmie z dnia [...] grudnia 2008 r. V. D. podała, że jej dochody nie pozwalają na uiszczenie tak wysokiego wpisu, bowiem nie posiada oszczędności, zdolności kredytowej czy innego majątku. W ostatnim roku Izba Celna w P. w drodze egzekucji zajęła kilka samochodów co uniemożliwiło prowadzenie działalności. W uzupełnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym podała, że na miesięczne utrzymanie rodziny przeznacza następujące kwoty: woda [...] zł, opał [...] zł, energia elektryczna [...] zł, wyżywienie [...], lekarstwa [...]. Poza dotacjami z Unii Europejskiej w łącznej kwocie [...] zł rocznie innych dodatkowych dochodów nie posiada. Skarżąca podała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z synami. Posiada dom o powierzchni [...]m2, nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha, nie posiada oszczędności, papierów wartościowych i wartościowych przedmiotów. Mąż skarżącej z tytułu prac dorywczych uzyskuje około [...] zł miesięcznie. Na wezwanie z dnia 2 lutego 2009r. do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy V. D. pismem z dnia 12 lutego 2009r. wskazała, że miesięczne koszty utrzymania rodziny wynoszą od [...]do [...] zł, w tym energia elektryczna [...] zł (co dwa miesiące), ogrzewanie [...] zł, woda [...] zł (co dwa miesiące), gaz [...] zł, wyżywienie [...] zł, środki czystości [...] zł, telefon stacjonarny [...] zł, telefon komórkowy [...] zł, lekarstwa [...] zł, kredytów nie spłaca. Skarżąca pokrywa wymienione koszty ze środków finansowych uzyskanych z dochodów z gospodarstwa rolnego oraz ze wsparcia finansowego syna. Wnioskodawczyni nie jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy dla bezrobotnych, ponieważ prowadzi działalność gospodarczą, która nie przynosi dochodu, gdyż uzyskiwane wpływy przeznaczane są na spłacanie długów. Mąż również nie jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jako bezrobotny, ponieważ prowadzi gospodarstwo rolne i uzyskuje przychody z prowadzonego gospodarstwa rolnego i z dopłat unijnych. Wnioskodawczyni i jej mąż nie korzystają z pomocy opieki społecznej. Na wezwanie z dnia 25 marca 2009r. do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca podała, że syn udziela jej pomocy finansowej w wysokości od [...] do [...] zł miesięcznie. Oświadczyła, że nie uzyskuje dochodów z działalności gospodarczej, ale w przypadku pojawienia się dodatkowych wpływów, przeznacza je na spłatę długów, na dowód czego przedłożyła potwierdzenie wpłaty gotówkowej w wysokości [...] zł z dnia 3 marca 2009r. na spłatę zadłużenia wobec firmy PHU B. M. N.. Jednocześnie skarżąca wskazała, że wobec ww. firmy pozostało jej zadłużenie w wysokości [...] zł za zakup cementu. Postanowieniem z dniu 21 kwietnia 2009r. referendarz sądowy postanowił udzielić skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu od skargi kasacyjnej ponad kwotę [...] zł., oddalając wniosek w przedmiocie przyznania prawa pomocy w pozostałej części. Wobec wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zakwestionowane postanowienie utraciło moc na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.; dalej: p.p.s.a. ), a sprawa podlega rozpoznaniu przez Sąd w granicach złożonego wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, opłaty sądowe natomiast stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od regulowania tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Muszą być zatem stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Ustawa prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w art. 243 § 1 przewiduje możliwość przyznania prawa pomocy stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje w zasadzie dwie instytucje: zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Przepis art. 245 § 3 ww. ustawy stanowi, iż prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Określenie "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Sąd rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy bada nie tylko stan majątkowy i sytuację materialną strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy, ale także wszystkich osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie ponieważ pojęcie "stanu majątkowego strony" nie jest tożsame z pojęciem "jej majątku". Jest ono zakresem zbliżone do pojęcia "sytuacji majątkowej", która obejmuje również dochody i majątek osób prowadzących z wnioskodawcą wspólne gospodarstwo domowe, czy też w inny sposób wpływających na jego możliwości finansowe (por. orz. NSA z dnia 17 maja 2006r., sygn. akt I OZ 657/06). Dlatego także i te okoliczności muszą być brane pod uwagę przy rozpatrywaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy. W ocenie Sądu wniosek zasługuje na częściowe uwzględnienie poprzez zwolnienie od wpisu powyżej kwoty[...] zł., skarżąca bowiem nie wykazała w sposób przekonywujący, iż nie jest w stanie ponieść choćby w części kosztów wpisu od skargi kasacyjnej. Bezspornym jest fakt, że V. D. posiada majątek nieruchomy (dom o powierzchni [..]m², nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha), prowadzi nadal działalność gospodarczą, z której uzyskane dochody, ponieważ sama wskazała, że środki, które wpływają z działalności gospodarczej przeznacza na spłatę długów. Uzyskuje również środki finansowe z Unii Europejskiej w ramach dopłat na gospodarstwo rolne. Z akt sprawy wynika, że V. D. pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem i dwójką uczących się dzieci. Mąż skarżącej prowadzi gospodarstwo rolne, dodatkowo z tytułu prac dorywczych osiąga dochód w wysokości około [...] zł miesięcznie. Koszty miesięcznego utrzymania rodziny wynoszą od [,..] zł. do [...] zł., które skarżąca pokrywa z dochodów z gospodarstwa rolnego oraz ze wsparcia finansowego syna. Te okoliczności wskazują, zdaniem Sądu, że skarżąca nie wykazała, że nie jest w ogóle w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego dla siebie i rodziny. W ocenie Sądu sytuacja materialne skarżącej pozwala na uiszczenie wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości [...] zł, zważywszy, że skarżąca jest w stanie spłacać zobowiązania cywilnoprawne, jak również była w stanie zabezpieczyć środki na wynagrodzenie dla pełnomocnika. Warto wskazać również na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w postanowieniu z dnia 28.12.2004r., sygn. akt FZ 507/04, Lex Polonica nr 1050380), w którym stwierdził, że koszty utrzymania koniecznego dla osoby fizycznej i jej rodziny należy odnosić do kosztów minimalnych w skali całego kraju, a nie kosztów, jakie ponosi dana rodzina. W ocenie Sądu obniżenie wysokości wpisu od kwoty [...] zł. do [...] zł. stanowi przyznanie prawa pomocy adekwatne do sytuacji majątkowej, finansowej i rodzinnej skarżącej. Z tych względów na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 oraz art. 160 i 16 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) postanowiono jak w sentencji. /-/ K . Nikodem