I SA/Po 63/26

Dnia 9 stycznia 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska (sprawozdawca) Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Sędzia WSA Marek Sachajko po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 stycznia 2026 roku sprawy ze skargi P. P.-H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 25 sierpnia 2025 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej skierowania na egzamin państwowy sprawdzający kwalifikacje kierowcy oddala skargę. Wnioskiem datowanym na 24 stycznia 2025 r. Komendant Wojewódzki Policji w P. złożył do Starosty [...] wniosek o cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdem w stosunku do P. P. posiadającej prawo jazdy lub pozwolenie (kat. AM+B+B1). Decyzją z 20 lutego 2025 r. Starosta [...] orzekł o skierowaniu P. P. na egzamin państwowy w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego sprawdzający kwalifikacje w zakresie uprawnień do kierowania pojazdami kat. AM, B i B1. Decyzję doręczono P. P. 11 marca 2025 r. W dniu 9 lipca 2025 r. Starosta [...] wniósł do Samorządowego Kolegium Odwoławczego o stwierdzenie nieważności swojej decyzji z 20 lutego 2025 r., którą wydano z rażącym naruszeniem prawa, gdyż wydano ją w innym przedmiocie niż przedmiot wnioskowany przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w P., tj. zamiast wydać decyzję w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdem wydano decyzję o skierowaniu na egzamin państwowy sprawdzający kwalifikacje w zakresie uprawnień do kierowania pojazdami. W dniu 21 lipca 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało pismo zatytułowane "Zawiadomienie o wszczęciu postępowania" w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] z 20 lutego 2025 r. Decyzją z 25 sierpnia 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekło o stwierdzeniu nieważności decyzji Starosty [...] z 20 lutego 2025 r. z uwagi wadę decyzji, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm.), dalej: "K.p.a.", gdyż wydano ją w innym przedmiocie niż przedmiot wnioskowany przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w P., tj. zamiast wydać decyzję w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdem wydano decyzję o skierowaniu na egzamin państwowy sprawdzający kwalifikacje w zakresie uprawnień do kierowania pojazdami. P. P. wniosła do Sądu skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 25 sierpnia 2025 r. zarzucając naruszenie art. 157 § 2 w zw. z art. 61 § 4 oraz art. 8, art. 9 i art. 10 § 1 K.p.a. przez stwierdzenie nieważności decyzji Starosty [...] bez wszczęcia postępowania w sprawie z urzędu i bez zawiadomienia skarżącej o wszczęciu postępowania, co uniemożliwiło jej aktywny udział w postępowaniu, co miało wpływ na treść zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi wskazano, że wnoszący wniosek o stwierdzenie nieważności swojej decyzji z 20 lutego 2025 r. Starosta [...] nie jest stroną postępowania zakończonego wydaniem tej decyzji, stąd nie może wnieść o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia jej nieważności. Wniosek Starosty z 9 lipca 2025 r. o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności jego decyzji powinien zostać potraktowany przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze jako impuls do rozważenia wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał dotychczasowe stanowisko wnosząc o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Skarżący zasadnie podniósł, że Starosta [...] nie jest stroną postępowania zakończonego wydaniem decyzji z 20 lutego 2025 r. o skierowaniu skarżącej na egzamin państwowy sprawdzający kwalifikacje w zakresie uprawnień do kierowania pojazdami, jako że postępowanie zakończone wydaniem decyzji z 20 lutego 2025 r. nie tylko nie dotyczyło interesu prawnego Starosty [...] (art. 28 K.p.a.), ale również z uwagi na szczególną jego pozycję jako organu mającego uprawnienia władcze w zakresie rozstrzygnięcia. Zasadne jest zatem stanowisko, że Starosta [...] nie mógł złożyć wniosku o stwierdzenie nieważności swojej decyzji (żaden przepis nie daje mu takiego uprawienia). Niemniej jednak postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu (art. 157 § 2 K.p.a.). Strona postępowania (skarżąca) nie złożyła takiego wniosku, natomiast wystąpił z nim nie będący stroną postępowania Starosta [...]. Biorąc pod uwagę, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się nie tylko na żądanie strony, ale również z urzędu (art. 157 § 2 K.p.a.), można uznać, że zaskarżoną decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało z urzędu, po otrzymaniu informacji zawartej w piśmie Starosty [...] z 9 lipca 2025 r. zatytułowanym "Zawiadomienie o wszczęciu postępowania" w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] z 20 lutego 2025 r. W istocie pismo to było podstawą do przeprowadzenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze postępowania z urzędu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] z 20 lutego 2025 r. O wszczęciu postępowania z urzędu lub na żądanie jednej ze stron należy zawiadomić wszystkie osoby będące stronami w sprawie (art. 61 § 4 K.p.a.). Wbrew stanowisku skarżącej należy uznać, że zawiadomiono ją o wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, o czym świadczy znajdujące się w aktach administracyjnych zwrotne potwierdzenie odbioru pisma Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 21 lipca 2025 r. zatytułowanego "Zawiadomienie o wszczęciu postępowania" w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] z 20 lutego 2025 r., które należy uznać za doręczone w trybie art. 44 § 4 K.p.a. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekło o stwierdzeniu nieważności decyzji Starosty [...] z 20 lutego 2025 r. z uwagi wadę decyzji, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., gdyż wydano ją w innym przedmiocie niż przedmiot wnioskowany przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w P., tj. zamiast wydać decyzję w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdem wydano decyzję o skierowaniu na egzamin państwowy sprawdzający kwalifikacje w zakresie uprawnień do kierowania pojazdami. Organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.). Postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu (art. 61 § 1 K.p.a.). Żądanie strony wiąże organ. Wniosek do Starosty [...] złożył Komendant Wojewódzki Policji w P. żądając cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami, zaś Starosta [...] wydał decyzję w innym niż wnioskowany przedmiocie - skierowania na egzamin państwowy sprawdzający kwalifikacje w zakresie uprawnień do kierowania pojazdami. Zgodnie z art. 18 pkt 1 i pkt 2 lit. b ustawy z dnia 2 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r. poz. 2328 ze zm.) starosta wydaje decyzję odpowiednio: 1) o skierowaniu osoby posiadającej uprawnienie do kierowania pojazdem na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w razie przekroczenia 24 punktów - na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji; 2) o cofnięciu uprawienia do kierowania pojazdem silnikowym w razie stwierdzenia na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć, że kierujący pojazdem silnikowym w okresie 2 lat od dnia wydania mu po raz pierwszy prawa jazdy albo tymczasowego elektronicznego prawa jazdy popełnił przestępstwo lub trzy wykroczenia, o których mowa w tym przepisie - przy czym decyzja o cofnięciu uprawnienia jest wydawana na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji. Prawidłowe jest zatem stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego , że wydanie decyzji z 20 lutego 2025 r. poza zakresem wniosku komendanta wojewódzkiego Policji stanowi rażące naruszenie prawa. Wobec tego podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) Sąd oddalił skargę.