I SA/Po 630/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia NSA Włodzimierz Zygmont po rozpoznaniu w dniu 06 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku [...] o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od kwietnia do grudnia 2007 r. postanawia: odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi Skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wraz ze skargą na wskazaną powyżej decyzję. W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, że skarga nie została wniesiona w terminie, ponieważ w jego skrzynce pocztowej nigdy nie było druków awiza przesyłki zawierającej decyzję organu II instancji. Skarżący wyjaśnił, że o wydaniu zaskarżonej decyzji dowiedział się dopiero [...] czerwca 2014 r., kiedy to otrzymał dwa upomnienia organu podatkowego I instancji wzywające do uiszczenia zaległego podatku od towarów i usług za okres od maja do grudnia 2007 r. Z informacji uzyskanej od organu dowiedział się, że ostateczna decyzja organu odwoławczego została mu doręczona w trybie doręczenia zastępczego (podwójne awizo). Jest to dla skarżącego niezrozumiałe, ponieważ we wszystkich jego sprawach nigdy nie było problemów z doręczaniem mu przesyłek nadawanych przez organy podatkowe i sądy administracyjne. W związku z powyższym skarżący planuje wystąpić z trybem reklamacyjnym do operatora pocztowego celem rzetelnego wyjaśnienia zaistniałej sytuacji, ponieważ bez jego winy został pozbawiony możliwości wniesienia skargi na decyzję odwoławczą w części dla niego niekorzystnej. Zaznaczył, że wcześniej tego nie dokonał, ponieważ "kierownik od listów" poinformował go, że naczelnik urzędu poczty będzie obecny w poniedziałek [...] czerwca 2014 r. i najlepiej z nim uzgodnić szczegóły reklamacji. Jednakże w chwili obecnej, z uwagi na 7-dniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu - priorytetem dla skarżącego było złożenie wniosku w terminie. Skarżący zwrócił także uwagę, że postępowanie w jego sprawie toczy się już od kilku lat i zawsze odbierał przesyłki urzędowe, przy czym zaznaczył, że sprawy w Poznaniu wygrywał. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Wniosek nie jest zasadny. Nie spełnia bowiem prawem przewidzianych przesłanek uzasadniających przywrócenie terminu. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a.", jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Stosownie zaś do treści art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. W myśl zaś art. 87 § 3 p.p.s.a., wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi składa się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Ponadto, równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a). Po upływie roku od uchybionego terminu, jego przywrócenie jest dopuszczalne tylko w przypadkach wyjątkowych (art. 87 § 5 p.p.s.a.). Powyższe oznacza, że sąd może przywrócić termin jedynie pod warunkiem wniesienia prośby o jego przywrócenie w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu z równoczesnym dopełnieniem czynności, dla której termin był określony oraz uprawdopodobnieniem przez wnioskodawcę braku winy w uchybieniu terminu. W pierwszej kolejności sąd zobowiązany jest zatem zbadać, czy wniosek o przywrócenie terminu został złożony w zakreślonym przez ustawodawcę terminie. Zachowanie siedmiodniowego terminu o jakim mowa w art. 86 § 1 p.p.s.a. sąd liczył w sprawie od dnia [...] czerwca 2014 r. przyjmując, iż dopiero tego dnia strona powzięła wiedzę o przyczynie uchybienia terminu do wniesienia skargi, którą w okolicznościach faktycznych sprawy stanowiło przyjęcie skutku doręczenia zaskarżonej decyzji w drodze tak zwanej fikcji prawnej (art. 150 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm. - dalej: "O.p."), a więc poza faktycznym odbiorem tej decyzji przez skarżącego. W rezultacie przyjmuje, że skarżący dochował siedmiodniowego terminu, bowiem wniosek złożył, za pośrednictwem organu, w dniu [...] czerwca 2014 r. Równocześnie z wnioskiem wniósł również skargę Przyjęcie, że strona dopełniła niezbędnych wymogów formalnych wniosku, umożliwiło merytoryczną ocenę tego wniosku w myśl ustawowych przesłanek z art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. Powołany przepis otwiera stronie możliwość przywrócenia uchybionego terminu dla dokonania określonej czynności procesowej przed sądem tylko pod warunkiem, że strona uprawdopodobni, że do uchybienia terminowi doszło wskutek zdarzeń za które nie ponosi odpowiedzialności. Za utrwalony uznać należy przy tym pogląd, że ciężar dowodu w tym zakresie obciąża wnioskodawcę (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 2012 r., sygn. akt II FSK 1289/10, LEX nr 1109719). Przeprowadzona w myśl powyższego kryterium ocena okoliczności podniesionych we wniosku nie uzasadniała – zdaniem sądu – przyjęcia, że do uchybienia terminowi w sprawie doszło wskutek przyczyn niezawinionych przez wnioskodawcę. W każdym razie, wnioskodawca okoliczności tych nie uprawdopodobnił. Przesłanka braku winy, postrzegana jako zasadnicze kryterium przywrócenia terminu procesowego była wielokrotnie poddawana wykładni orzecznictwa sądowego. Odwołując się do jego dorobku należy wskazać, że spełnienie tej przesłanki równoznaczne jest z wykazaniem takich okoliczności, które nawet przy dochowaniu należytej staranności uniemożliwiły wnioskującemu terminowe dokonanie czynności i jednocześnie były nie do przewidzenia i nie do usunięcia (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 713/04). Niewiedza strony co do faktu rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia skargi w związku z przyjęciem tzw. fikcji doręczenia aktu stanowiącego przedmiot przyszłej skargi może być uznana za okoliczność uzasadniającą przywrócenie terminu, o ile strona wykaże, że doręczający nie dopełnił obowiązku poinformowania adresata o dwukrotnej próbie doręczenia mu przesyłki pocztowej (awizo), w tym, zawiadomienia o miejscu jej odbioru. Pomimo że w orzecznictwie sądowym podkreśla się, że wprowadzony w art. 87 § 1 p.p.s.a. wymóg "uprawdopodobnienia" jest słabszym od dowodu środkiem dowodzenia, dającym jedynie prawdopodobieństwo (a nie pewność) wystąpienia określonego faktu, to jednocześnie wskazuje się, że warunku tego w konkretnych okolicznościach sprawy mogą nie spełniać same tylko twierdzenia strony, zwłaszcza w sytuacji, gdy organ dysponuje dowodem pocztowym w postaci zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki, z którego wynika spełnienie przez ten dokument wymogów z art. 150 § 1a i § O.p., w tym, dochowanie jednego z wymienionych tam sposobów zawiadomienia strony o podejmowanych przez pocztę próbach doręczenia jej przesyłki. Przypomnieć trzeba, że dowód zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 194 § 2 O.p., z którym wiąże się ustawowe domniemanie, że dokument ten stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone (taki charakter pocztowego dowodu doręczenia jest przesądzony w orzecznictwie sądowym; por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2010 r., sygn. akt I OSK 1493/10, LEX nr 784355 oraz z dnia 12 grudnia 2008 r., sygn. akt II GSK 555/08; dostępny w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych). Przepisy prawa dopuszczają możliwość obalenia tego domniemania (art. 194 § 3 O.p.), co zgodnie z uwagą poczynioną na wstępie, obciąża wnioskodawcę jako podmiot zainteresowany przywróceniem terminu. W stanie faktycznym sprawy, strona skarżąca kwestionowała podstawy do zastosowania art. 150 § 2 O.p. (przyjęcie tzw. fikcji doręczenia przesyłki) podnosząc okoliczność braku wiedzy o fakcie wydania decyzji organu II instancji, jak również, podejmowanych próbach doręczenia jej decyzji w sposób wskazany w art. 150 § 1a i § 2 O.p. Jednocześnie, oprócz formułowanych na tę okoliczność twierdzeń, nie przedstawiła innych dowodów, które uprawdopodobniałyby te twierdzenia. W szczególności, nie wykazała, by wszczęto z jej inicjatywy postępowanie wyjaśniające w urzędzie pocztowym. W ocenie sądu, wobec braku uprawdopodobnienia tych okoliczności w treści wniosku, skuteczność doręczenia w trybie art. 150 § 2 O.p. należało ocenić na podstawie znajdującego się w aktach administracyjnych dokumentu pocztowego. Z treści tego dokumentu wynika natomiast, że kierowaną do strony informację o miejscu i terminie przechowywania przesyłki (awizo), doręczający, zostawił "w oddawczej skrzynce pocztowej adresata". Odnotowany na tzw. "zwrotce" sposób zawiadomienia adresata przesyłki odpowiadał jednemu ze sposobów zawiadamiania w rozumieniu art. 150 § 2 O.p. zdanie pierwsze. Jednocześnie, sąd nie stwierdził innych uchybień, które podważałyby zasadność zastosowania w sprawie trybu o jakim mowa w art. 150 § 2 O.p. (przyjęcia tzw. fikcji doręczenia przesyłki). Mając na uwadze, że prawidłowo zaadresowana (do strony) przesyłka została dwukrotnie awizowana, a jej zwrot do nadawcy nastąpił po upływie 14 dni od dnia pierwszego awizo. Skoro przesyłkę awizowano po raz pierwszy w dniu 10 kwietnia 2014 r., to doręczenie należało uznać za skuteczne z dniem 24 kwietnia 2014 r. Konsekwentnie, należało przyjąć, że trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi rozpoczął swój bieg w dniu 25 kwietnia 2014 r. i upływał z dniem 26 maja 2014 r. Tymczasem skargę w sprawie strona wniosła dopiero w dniu 16 czerwca 2014 r., a w treści złożonego wraz ze skargą wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia nie uprawdopodobniła braku zawinienia w uchybieniu temu terminowi. Brak było więc podstaw prawnych do uznania zasadności tego wniosku. Z uwagi na powyższe sąd, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.