I SA/Po 637/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont /spr./ Sędziowie WSA Maciej Jaśniewicz WSA Katarzyna Nikodem Protokolant st. sekr.sąd. Paulina Budzyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 09 listopada 2010 r. sprawy ze skargi ZUS na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych oddala skargę /-/K.Nikodem /-/W.Zygmont /-/M.Jaśniewicz Naczelnik Urzędu Skarbowego P. działając jako organ egzekucyjny postanowieniem z dnia (...) 2010r. Nr (...) na podstawie art. 59 §3, w związku z art. 59 §2 ustawy z dnia 17.06.1966r.o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz. U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954 ze zm. – dalej: upea ), umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzonego wobec zobowiązanego J. W., na podstawie tytułów wykonawczych, wystawionych przez wierzyciela Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P., obejmujących należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, w kwocie (...) zł a ponadto odsetki za zwłokę. Z akt sprawy wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego P. otrzymał do realizacji (...) tytułów wykonawczych wystawionych przez wierzyciela Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P., o numerach od (...) do Nr (...) wystawionych w 2002r. Klauzule o dopuszczeniu tytułów wykonawczych do egzekucji zostały nadane w dniu (...) 2002r. przez Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w P. Wierzyciel Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w P. jako organ egzekucyjny jako środek egzekucyjny zastosował zajęcie prawa majątkowego, stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem, tj. w Banku PEKAO III Oddział w P. Zawiadomienie o zajęciu zostało doręczone w dniu (...) 2002r. także zobowiązanemu – z potwierdzenia odbioru przesyłki wynika, że zawiadomienie o zajęciu z dnia (...) 2002r. odebrała matka zobowiązanego L. W. Bank w odpowiedzi na pismo wierzyciela z dnia (...) 2003r. poinformował, że z uwagi na brak środków na rachunku zobowiązanego J. W. zajęcie nie może być zrealizowane. Wobec braku możliwości dalszego prowadzenia egzekucji we własnym zakresie, przekazał odpisy tytułów wykonawczych, zaopatrzonych w klauzule o dopuszczeniu tytułów do egzekucji do Naczelnika Urzędu Skarbowego P., w celu dalszego prowadzenia egzekucji, przy zastosowaniu innych środków egzekucyjnych. Z treści tytułów wykonawczych oraz załączonych do nich raportów wynika, że nowy organ egzekucyjny tytuły wykonawcze, przydzielał do czynności egzekucyjnych w dniach: (...) 2004r., (...)2004r., (...) 2004r., (...) 2005r., (...) 2006r., (...) 2006r., (...) 2006r., (...) 2007r., (...) 2007r., (...) 2007r., (...) 2007r., (...) 2008r., (...) 2008r., (...) 2008r., (...) 2008r., (...) 2008r., (...) 2008r., (...) 2009r., (...) 2009r., (...) 2009r., (...) 2009r., (...) 2009r. Z zapisów wynika, że mieszkanie zobowiązanego poborca zastawał zamknięte, lub też, że osoby przebywające pod adresem wskazanym przez wierzyciela w tytułach wykonawczych, tj. matka oraz żona, odmawiały otwarcia drzwi, wskazując jednocześnie, że zobowiązany nie mieszka pod adresem: (...). W celu poszukiwania majątku zobowiązanego Naczelnik Urzędu Skarbowego P. wystąpił do Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego w P., z zapytaniem, czy zobowiązany J. W. figuruje w ewidencji gruntów i budynków miasta P., jako właściciel nieruchomości położonych na terenie miasta P., w wyniku czego uzyskał informację, że zobowiązany J. W. nie figuruje w ewidencji jako właściciel nieruchomości położonych na terenie miasta P.. Następnie organ egzekucyjny wystąpił do Spółdzielni Mieszkaniowej w P., im. (...), z zapytaniem czy J. W. jest właścicielem lokalu mieszkalnego uzyskując informację z dnia (...) 2007r., że zobowiązany nie posiada żadnego tytułu prawnego do położonego w P. lokalu mieszkalnego nr (...), przy ul. (...). Z Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w P. organ egzekucyjny uzyskał informację, że zobowiązany J. W. figuruje jako współwłaściciel nieruchomości położonych w miejscowości (...), gm. (...)o, oznaczonych numerami działek (...) i (...), zapisanych w K W (...), prowadzonej przez Sąd Rejonowy w P.. Wójt Gminy D. powiadomił organ egzekucyjny, w odpowiedzi na pismo z dnia (...) 2007r., że J. W. jest zarejestrowany w systemach podatkowo- księgowych gminy, jako płatnik podatku od nieruchomości stanowiącej działki Nr (...) oraz Nr (...), znajdujących się po adresem: ul. (...), S., że nieruchomość opodatkowana jest jako grunt, bez istniejącej na nim jakiejkolwiek zabudowy. Naczelnik Urzędu Skarbowego P. pismem z dnia (...) 2009r., zwrócił się do zobowiązanego J. W. o niezwłoczne poinformowanie organu egzekucyjnego odnośnie miejsca przebywania/zamieszkania oraz wskazanie miejsca położenia składników majątkowych, z zagrożeniem nałożenia kary pieniężnej, w trybie art. 168d §1 upea. Z potwierdzenia odbioru powyższego pisma wynika, że "Adresat wyprowadził się." Posiadając informację w przedmiocie współwłasności przez zobowiązanego nieruchomości, Naczelnik Urzędu Skarbowego P. wystąpił pismem z dnia (...) 2009r. do wierzyciela Zakładu Ubezpieczeń Społecznych l Oddział w P. informującym, że kontynuowanie egzekucji w stosunku do J. W. jest możliwe w przypadku skierowania jej do nieruchomości . W piśmie doręczonym wierzycielowi w dniu (...) 2009r. przedstawił dane o nieruchomości i warunkach wszczęcia z niej egzekucji wynikające z art. 110 §2 i §3 upea. Wierzyciel nie złożył wniosku o prowadzenie egzekucji z nieruchomości. Wobec tego Naczelnik Urzędu Skarbowego P. jako organ egzekucyjny stwierdził, że dalsze prowadzenie postępowania egzekucyjnego nie zaspokoi roszczeń wierzyciela i wydał opisane na wstępie postanowienie z dnia (...) 2010r. w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Wierzyciel w zażaleniu domagał się wniósł uchylenie tego postanowienia. Stwierdził, iż analiza stanu faktycznego prowadzonego postępowania wskazuje na brak podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 3, w związku z art. 59 §2 upea. Ustawa ta zawiera szczegółowe uregulowania dotyczące prowadzenia postępowania egzekucyjnego z nieruchomości: w myśl art.110 §7 upea w przypadku nie wpłacenia zaliczki, o której mowa w § 4, organ egzekucyjny wzywa wierzyciela do jej wpłacenia w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, a po bezskutecznym upływie tego terminu umarza postępowanie egzekucyjne. Organ egzekucyjny winien był w postanowieniu w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego powołać jako podstawę umorzenia przepis art. 110 § 7 upea. Dyrektor Izby Skarbowej w P. działając na podstawie przepisu art.138 §1 pkt 1 oraz art. 123 i 124 ustawy z dnia 14.06.1960r. Kodeks postępowania administracyjnego ( tekst jednolity: Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.-dalej: kpa) w związku z art. 18 oraz art. 59 §5 upea, po rozpatrzeniu zażalenia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i Oddział w P. – utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego P. Uzasadniając postanowienie organ odwoławczy podkreślił, że kwestię sporną w sprawie stanowi umorzenie przez organ egzekucyjny postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59§2 upea, a nie na podstawie art.110 §7 powołanej ustawy. Przyjął, że kwestię powyższą normuje art. 59 §2 upea, stanowiący podstawę rozstrzygnięcia organu egzekucyjnego w przedmiotowej sprawie. Organ odwoławczy wskazał, że przepis ten stanowi, iż "postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne". Oznacza to, że umorzenie postępowania egzekucyjnego może mieć miejsce w sytuacji, gdy w wyniku zastosowanych środków egzekucyjnych, przewidzianych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ egzekucyjny stwierdzi, że wydatki egzekucyjne przewyższają kwoty uzyskane z egzekucji. Z materiału dowodowego przedłożonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego P. wynika jednoznacznie, że prowadzone postępowanie egzekucyjne było bezskuteczne: - środek egzekucyjny w postaci zajęcia rachunku bankowego zobowiązanego w Banku PEKO S.A. III Oddział w P. okazał się nieskuteczny przez cały okres pozostawania tytułów wykonawczych w egzekucji, prowadzonej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego P., -na podstawie bazy "POLTAX" organ egzekucyjny ustalił, że zobowiązany składał deklarację PIT -37 za 2008r., z tytułu prowadzonej działalności, w tym umowy o dzieło i zlecenia oraz, że zlikwidował prowadzoną działalność oznaczoną nr (...) oraz (...) w dniu (...) 2008r., organ nie uzyskał z systemu "POLTAX" informacji o innych rachunkach bankowych zobowiązanego, -natomiast z systemu "CZM" pozyskał informację, że podmiot nie wystąpił dotychczas w ewidencji, jako strona czynności prawnych, -organ egzekucyjny nie miał możliwości przeprowadzenia rozmowy ze zobowiązanym, jak również ustalenia jego stanu majątkowego, bowiem poborca nie był wpuszczany do mieszkania pod adresem wskazanym przez wierzyciela w tytułach wykonawczych, co potwierdzają liczne raporty poborców skarbowych. - ustalił, że zobowiązany jest współwłaścicielem nieruchomości, położonych w S., gm. D., oznaczonych numerami działek (...) i (...), zapisanych w KW (...). W tej sytuacji faktycznej dotychczasowe działania organu egzekucyjnego nie doprowadziły do wyegzekwowania chociażby części dochodzonych przez wierzyciela należności. Prowadzona przez organ egzekucyjny egzekucja okazała się w całości nieskuteczna, zatem dalsze jej prowadzenie przy zastosowaniu jedynego dostępnego, aczkolwiek nieskutecznego środka egzekucyjnego, tj. zajęcia rachunku bankowego zobowiązanego, w sytuacji braku możliwości skontaktowania się ze zobowiązanym było niecelowe. Wierzyciel nie wystąpił do organu egzekucyjnego z wnioskiem o prowadzenia egzekucji z nieruchomości. Organ poinformował wierzyciela pismem z dnia (...) 2009r. że egzekucja z nieruchomości może być prowadzona zgodnie z art.110 §2 i §3 upea tylko na wniosek wierzyciela. Zatem brak było podstaw ze strony organu egzekucyjnego do prowadzenia postępowania egzekucyjnego z nieruchomości jak również do umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 110 §7 upea. Ponieważ wierzyciel nie wystąpił z wnioskiem o podjęcie czynności egzekucyjnych związanych z egzekucją z nieruchomości, to tym samym brak było podstaw do żądania przez organ egzekucyjny wpłacenia zaliczki na pokrycie wydatków związanych z prowadzeniem egzekucji z nieruchomości. Dlatego organ egzekucyjny nie miał podstaw by powołać jako podstawę postanowienia przepis art.110 §7 upea, jak również, brak było podstaw prawnych oraz faktycznych do umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art.59 §2 w związku z art. 59 §2 upea. W skardze wierzyciel ZUS I Oddział w P. domagał się uchylenia w całości zaskarżonego postanowienia z dnia (...) 2010r. Dyrektora Izby Skarbowej w P i utrzymanego nim w mocy postanowienia z dnia (...) 2010r. Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w P. Uzasadniając skargę wierzyciel wywodził, że w sprawie nie zaszły przesłanki do umorzenia postępowania przewidziane przepisem art. 59 § 2 upea, lecz przepisem art. 110 § 7 tej ustawy. Dyrektor Izby Skarbowej w P. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podał, że w pełni podtrzymuje stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Sąd stwierdza, że organ egzekucyjny przeprowadził staranne postępowanie w celu wyjaśnienia, czy zobowiązany J. W. posiada majątek, do którego może być skutecznie skierowana egzekucja. Wprawdzie organ ustalił, że zobowiązany nie posiada żadnego majątku, do którego można by skierować skuteczną egzekucję, to jednak legitymuje się udziałem we własności nieruchomości. Prawidłowo organ egzekucyjny przekazał wierzycielowi tę informację, bowiem egzekucja administracyjna z nieruchomości dopuszczalna jest jedynie na wniosek wierzyciela. ZUS takiego wniosku nie złożył. W tych okolicznościach należało uznać, że organ egzekucyjny prawidłowo zastosował przepis art. 59 § 2 upea, zgodnie z którym postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Sąd nie podziela zarzutu naruszenia art. 110 § 7 upea, na podstawie którego w przypadku niewpłacenia zaliczki, o której mowa w § 4, organ egzekucyjny wzywa wierzyciela do jej wpłacenia w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwana, a po bezskutecznym upływie tego terminu umarza postępowanie egzekucyjne. Naczelnik Urzędu Skarbowego P. zwrócił się do ZUS z informacją, że zobowiązany posiada udział nieruchomości. Nadto zgodnie z art. 110 § 1a upea powiadomił wierzyciela, że egzekucja z nieruchomości może być przeprowadzona, jeżeli zastosowanie środków egzekucyjnych, o których mowa w rozdziałach 2-6 tej ustawy , nie było możliwe lub okazało się bezskuteczne. Należy mieć na względzie, że zgodnie z art. 110 § 3 upea organ egzekucyjny podejmuje czynności egzekucyjne związane z egzekucją z nieruchomości na wniosek wierzyciela a zgodnie z art. art. 110 § 3a upea, podejmuje czynności egzekucyjne związane z egzekucją z nieruchomości, po otrzymaniu zaliczki na pokrycie przewidywanych wydatków od wierzyciela. Wierzyciel finansujący, jak stanowi art. 110 § 4 upea, wpłaca zaliczkę do organu egzekucyjnego sukcesywnie, w miarę podejmowanych przez ten organ kolejnych czynności egzekucyjnych. Dopiero w przypadku niewpłacenia zaliczki, organ egzekucyjny wzywa wierzyciela do jej wpłacenia w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, a po bezskutecznym upływie tego terminu umarza postępowanie egzekucyjne. Sąd podkreśla, że z powyższego wynika, iż stosowanie środka egzekucyjnego w postaci egzekucji administracyjnej z nieruchomości zostało uzależnione od określonych w art.110 upea szeregu przesłanek ( w istocie zasad postępowania), do których należy m., in. obowiązek złożenie stosownego wniosku przez wierzyciela ( bez wyraźnego wniosku wierzyciela egzekucja z nieruchomości jest niedopuszczalna oraz obowiązek uiszczenia zaliczki na pokrycie przewidywanych wydatków ( organ egzekucyjny podejmuje czynności egzekucyjne związane z egzekucją z nieruchomości dopiero po otrzymaniu od wierzyciela odpowiedniej zaliczki). W ocenie Sądu , w sytuacji gdy wierzyciel nie wniósł o przeprowadzenie egzekucji z nieruchomości, organ egzekucyjny nie mógł wezwać go do wpłaty zaliczki na prowadzone postępowanie egzekucyjne z nieruchomości, a w następstwie nie mogła zaistnieć sytuacja, że wobec braku wpłaty zaliczki na podstawie art. 110 § 7 upea umarza postępowanie egzekucyjne. Z tych powodów Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku. /-/ K. Nikodem /-/ W. Zygmont /-/ Jaśniewicz