I SA/Po 640/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 12 września 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosku TM o zwolnienie od kosztów sądowych lub częściowe zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi TM na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności podatkowej prezesa zarządu za zaległości podatkowe spółki powstałe w podatku od towarów i usług za kolejne miesiące od lipca 2009r. do lutego 2010r. oraz odsetek za zwłokę od tych zaległości i kosztów postępowania egzekucyjnego postanawia: 1. ustanowić dla skarżącego adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka, 2. oddalić wniosek w pozostałym zakresie. Skarżący TM pismem z dnia [...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na wskazaną w sentencji postanowienia decyzję Dyrektora Izby Skarbowej. Następnie złożył sporządzony w dniu [...] na urzędowym formularzu wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych lub częściowe zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku podał, że utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę sam, w obcym mieście, nie posiada żadnych oszczędności i nie otrzymuje pomocy ze strony rodziny. Wskazał, że prowadzone jest wobec niego postępowanie karne w Sądzie Rejonowym i dlatego ponosi koszty związane z dojazdem na rozprawy. Podał, że Urząd Skarbowy zajął na wniosek Urzędu Skarbowego jego rachunek bankowy, na który wpływa pensja, ponadto spłaca również sprawę komorniczą i dlatego nie jest w stanie wpłacić jednorazowo kwoty [...], t.j. wpisów od [...] skarg, które wniósł do tut. Sądu. Wskazał, że nie posiada również środków na opłacenie adwokata. Skarżący oświadczył, że nie pozostaje z innymi osobami we wspólnym gospodarstwie domowym. Nie posiada domu, mieszkania, nieruchomości rolnej, innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Dochód brutto z tytułu umowy o pracę wynosi [...]. Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący w odpowiedzi z dnia [...] podał, że mieszka w K i wobec tego zwrócił się do Urzędu Skarbowego, w którym składał zeznania podatkowe za [...], z wnioskiem o wydanie odpisów. Skarżący oświadczył, że nie posiada pojazdów podlegających obowiązkowi rejestracji. Wyjaśnił, że mieszkanie, w którym mieszka, należy do matki jego koleżanki, on nie najmuje tego mieszkania, partycypuje natomiast w kosztach jego utrzymania po połowie i dlatego może tam mieszkać. Wnioskodawca podał w jakiej wysokości ponosi podzielone koszty i tak: [...]. Na swoje [...]. Skarżący wskazał, że pozostałe pieniądze przeznacza na koszty dodatkowe spowodowane prowadzonym wobec niego postępowaniem karnym (podróże, koszty pobytu) i nieprzewidziane wydatki zdrowotne. Wnioskodawca oświadczył, że nie uzyskuje żadnych dodatkowych dochodów. Wyjaśnił, że w ciągu ostatnich pięciu lat nie posiadał żadnych nieruchomości. Wskazał, że jest osobą stanu wolnego, na jego utrzymaniu nie pozostają inne osoby. Do pisma załączył kserokopię dokumentów, z których wynika, że ma do zapłaty na rzecz wierzyciela A w W na dzień [...] kwotę w wysokości [...], oraz że zwrócił się do Urzędu Skarbowego z wnioskiem o wydanie odpisów zeznań rocznych podatkowych za [...]. Załączył również wyciągi z rachunku bankowego prowadzonego przez B za okres [...]. Kolejnym pismem z dnia [...] skarżący przedłożył wydruki z zeznań o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym za [...], z których wynika, że dochód skarżącego z wynagrodzenia ze stosunku pracy w [...] wyniósł [...], w [...] natomiast [...]. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej jako P.p.s.a.) strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zatem obowiązującą zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że strony ponoszą koszty tego postępowania. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek – możliwość przydzielenia stronie skarżącej prawa pomocy. Przepis art. 245 § 1 cyt. ustawy stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 P.p.s.a). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (por. art. 245 § 3 i § 4 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 1 przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów postępowania. W tym miejscu zauważyć jednak należy, że art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a. nakłada na stronę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy obowiązek wykazania przesłanek w tych przepisach określonych. Z uwagi na to, że w.w przepisy formułują nieostre kryteria ocenne, szczególnie istotne jest możliwie najbardziej dokładne ustalenie rzeczywistej kondycji finansowej wnioskodawcy (por. post. NSA z dnia 14 września 2006r., sygn. akt II FZ 574/06). Przyznanie prawa pomocy stanowi bowiem, jak już wyżej wskazano, odstępstwo od generalnej zasady wynikającej z przepisu art. 199 P.p.s.a. W ocenie referendarza sądowego rozpoznającego wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Skarżący jest osobą stanu wolnego, utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę w wysokości [...] brutto i nie ma innych osób na swoim utrzymaniu. Skarżący nie posiada nieruchomości, pojazdów mechanicznych podlegających obowiązkowi rejestracji i wartościowych przedmiotów. Mieszka w mieszkaniu koleżanki, z którą dzieli po połowie koszty utrzymania tego mieszkania, ponosi również wydatki na swoje wyżywienie, środki czystości, telefon, lekarstwa i bilety komunikacji miejskiej. Z oświadczenia skarżącego wynika, że na miesięczne utrzymanie przeznacza łącznie ok. [...]. Skarżący podał, że pozostałe środki przeznacza na koszty dojazdu i pobytu na sprawy sądowe, które toczą się przed Sądem Rejonowym i na nieprzewidziane wydatki zdrowotne. Wnioskodawca nie podał jednakże dokładnych kwot, jakie z tego tytułu w ostatnim czasie poniósł. Z załączonych przez skarżącego wyciągów z rachunków bankowych za okres [...] wynika, że na ten rachunek wpłynęły środki z wynagrodzenia za pracę w dniu [...] w wysokości [...], w dniu [...] w wysokości [...], w dniu [...] w wysokości [...], w dniu [...] w wysokości [...], w dniu [...] w wysokości [...], w dniu [...] w wysokości [...], ponadto od pracodawcy na ten rachunek wpłynęły również środki z tytułu nadgodzin w dniu [...] w wysokości [...], w dniu [...] w wysokości [...] oraz tytułem "wpłata" w dniu [...] w wysokości [...], w dniu [...] w wysokości [...] i w dniu [...] w wysokości [...]. Natomiast w okresie [...] na ten rachunek nie wpłynęły żadne środki z tytułu wynagrodzenia za pracę, jednakże z oświadczeń skarżącego nie wynika, aby umowa o pracę została rozwiązana. Uwzględniając złożone przez skarżącego wyjaśnienia stwierdzić należy, że uzyskiwane przez niego wynagrodzenie za pracę pozwala na uiszczenie kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania w przedmiotowej sprawie wynoszą [...] (wpis od skargi). W tym miejscu podkreślić należy, że rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy wzięto pod uwagę okoliczność, że skarżący wniósł do tut. Sądu [...] skargi, w których wpisy wynoszą po [...]. Jednakże uzyskiwane przez skarżącego wynagrodzenie pozwala nie tylko na poniesienie przez niego koniecznych kosztów swojego utrzymania, które określił na kwotę w wysokości [...], ale również na uiszczenie kosztów sądowych. Zauważyć bowiem należy, że uzyskiwane przez skarżącego wynagrodzenie jest o ponad [...] wyższe od ponoszonych przez niego kosztów miesięcznego utrzymania. W tym stanie rzeczy stwierdzić należało, że wnioskodawca jest w stanie ponieść część kosztów postępowania, na które składają się m.in. koszty sądowe. Nie jest jednak możliwe, aby te koszty, do których zaliczane jest też wynagrodzenie dla profesjonalnego pełnomocnika, mógł w pełni opłacić bez uszczerbku dla własnego koniecznego utrzymania. To z kolei uzasadnia przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, przez ustanowienie adwokata z urzędu. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.