I SA/Po 645/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Nikodem po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku X.A o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 09 października 2014r. sygn. akt I SA/Po 645/14 oddalającego wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi X.A na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] czerwca 2014 r., Nr [...] w przedmiocie odmowy odroczenia zapłaty zaległości w podatku od towarów i usług za grudzień 2013 r. postanawia: odmówić przywrócenia terminu do złożenia zażalenia Postanowieniem z dnia 09 października 2014r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił wniosek X.A o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżący wniósł zażalenie w dniu [...] listopada 2014r., wnosząc o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i nadanie biegu sprawie. Postanowieniem z dnia 25 listopada 2014r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił zażalenie. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że zaskarżone postanowienie z dnia 09 października 2014r. doręczone zostało stronie skarżącej w dniu [...] października 2014 r. (k.95 akt sadowych). Termin do wniesienia zażalenia upłynął więc w dniu [...] października 2014 r. Zażalenie wniesione zostało przez oddanie pisma w polskim urzędzie pocztowym [...] listopada 2014 r., a więc po upływie zakreślonego terminu. Zażalenie, jako wniesione po terminie, podlegało odrzuceniu. W dniu [...] grudnia 2014r. skarżący złożył zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 25 listopada 2014r. W treści zażalenia skarżący zawarł wniosek o przywrócenie terminu i nadanie biegu sprawie, podnosząc że termin do złożenia zażalenia został przekroczony z powodu roztargnienia pracownika, który dostarcza korespondencję na pocztę. W trakcie jazdy samochodem do placówki list się zsunął pod siedzenie i leżał do czasu otrzymania postanowienia z Sądu, które postanawia odrzucić zażalenia z powodu przekroczenia terminu do jego złożenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2002 r. Nr 153 Poz. 1270 ze zm., dalej: P.p.s.a.) czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Uzależnienie skuteczności czynności procesowych dokonywanych przez strony postępowania sądowoadministracyjnego od zachowania terminów procesowych podyktowane jest koniecznością zapewnienia szybkości i sprawności postępowania. Jednakże pozbawienie strony uprawnień procesowych, czy też w ogóle możliwości dochodzenia swych praw przed sądem, w sytuacji gdy naruszenie terminu wynikało z przyczyn niezależnych od strony, kolidowałoby z zasadą demokratycznego państwa prawnego (por. art. 2 Konstytucji RP). Stąd też, wprowadzając powyższy rygor, ustawodawca uwzględnił jednocześnie możliwość wystąpienia sytuacji, w których uchybienie terminowi nastąpi bez winy strony. Uchyleniu negatywnych skutków uchybienia terminowi służy instytucja jego przywrócenia. Przywrócenie terminu może nastąpić wyłącznie na wniosek strony (por. art. 86 § 1 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 87 § 1 P.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu spoczywa na stronie (art. 87 § 2 P.p.s.a.). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. (art. 87 § 4 P.p.s.a.). W judykaturze i w literaturze prawniczej przyjmuje się, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy (p. postanowienie NSA z dnia 23 marca 2011 r., sygn. akt II OZ 196/11, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z brakiem winy mamy do czynienia tylko w przypadku zaistnienia niezależnych od strony, która uchybiła terminowi, niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, z powodu których doszło do przekroczenia wyznaczonego przepisami prawa terminu (zob. postanowienie NSA z dnia 13 września 2012 r., sygn. akt II FZ 689/12, LEX nr 1223294). Pojęcie winy strony w uchybieniu terminu w postępowaniu sądowym obejmuje swym zakresem także winę osób trzecich, które strona upoważniła do dokonania określonej czynności ( postanowienie NSA z 20.12.2012 r., II FZ 993/12, lex nr 1240585 ). W orzecznictwie sądów administracyjnych oraz w literaturze przedmiotu wyrażany jest pogląd, zgodnie z którym zaniedbanie osoby, której powierzono wykonanie czynności, do której zobowiązany był skarżący, nie uzasadnia przywrócenia uchybionego terminu. W ramach kryterium dochowania staranności, warunkującego brak winy w uchybieniu terminowi mieści się bowiem również kontrola sposobu wykonania powierzonej czynności (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera, M. Wierzbowskiego, C.H. Beck, Warszawa 2011, s. 413 i powołane tam orzecznictwo sądów administracyjnych). Jeżeli bowiem strona powierza dokonanie określonych czynności konkretnej osobie, licząc na jej dokładność i staranność, ponosi także ryzyko związane z zachowaniem tej osoby. Zawinienie osoby, której powierzono wykonanie czynności, w uchybieniu terminu nie stanowi natomiast przesłanki do przywrócenia terminu. Takie stanowisko wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wielu orzeczeniach i to stanowisko Sąd orzekający w sprawie w pełni podziela (np. postanowienie NSA z 10 stycznia 2012 r., sygn. I OZ 1103/11, LEX nr 1107481, postanowienie NSA z 28 czerwca 2011 r. sygn. I FZ 160/11, LEX nr 1082356, postanowienie NSA z 3 lutego 2011 r. sygn. II OZ 31/11, LEX nr 1071315, postanowienie NSA z 19 stycznia 2012 r., sygn. I FZ 445/10, LEX 741029, postanowienie NSA z 26 czerwca 2008 r. sygn. II OZ 678/08, LEX nr 493712). Odnosząc powyższe rozważania do okoliczności rozpoznawanej sprawy, wskazać należy, strona powierzając prowadzenie swoich spraw pracownikowi winna liczyć się z tym, iż wszelkie jego działania, jak również jego zaniechania w podejmowaniu określonych czynności procesowych, będą odnosić skutek prawny wobec skarżącego. W związku z powyższym należało ocenić, że strona nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminowi. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.