I SA/Po 646/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 09 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A Sp. z o.o. w K o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie ze skargi A Sp. z o.o. w K na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za listopad 2008 r. postanawia: oddalić wniosek. Skarżąca Spółka pismem z dnia [...] wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za listopad 2008 r. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia [...] wezwano stronę skarżącą do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie [...]. Skarżąca złożyła sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego. W uzasadnieniu wniosku podniosła zarzuty na zaskarżoną decyzję. Skarżąca oświadczyła, że wysokość kapitału zakładowego wg bilansu za ostatni rok wynosi [...], wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok [...], wysokość straty za ostatni rok obrotowy według bilansu [...], stan rachunku bankowego prowadzonego przez B na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku [...]. Do wniosku załączyła: bilans za [...], rachunek zysków i strat za [...], wyciągi z rachunku bankowego z B za miesiące od [...], informację z serwisu internetowego C o nierozliczonych transakcjach na rachunku prowadzonym przez B z dnia [...], z której wynika, że środki dostępne wynoszą [...], zawiadomienie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym z dnia [...] o wszczęciu egzekucji, nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym wydany przez Sąd Okręgowy w dniu [...], wyrok Sądu Okręgowego z dnia [...] utrzymujący w mocy nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym z dnia [...] sygn. akt [...] w całości, zawiadomienia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym z dnia [...] o zajęciu wierzytelności należnych Spółce od D, wezwania i zawiadomienia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym z dnia [...] o zajęciu prawa wieczystego użytkowania oraz prawa własności budynków stanowiących odrębną nieruchomość i urządzeń stanowiących odrębny przedmiot własności. Na wezwanie z dnia [...] - które doręczono skarżącej w dniu [...] [por. potwierdzenie odbioru – karta nr [...] akt sądowych] - do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżąca w odpowiedzi z dnia [...] oświadczyła, że prowadzi działalność gospodarczą, na dzień [...] z tego tytułu uzyskała przychód w wysokości [...], poniosła koszty w wysokości [...]. Skarżąca podała, że ponosi koszt związany z utrzymaniem nieruchomości w wysokości ok. [...]. Skarżąca zatrudnia [...] pracowników. Skarżąca podała, że w miarę możliwości finansowych i wpłat, które wpływają do spółki, stara się regulować swoje zobowiązania za prąd, wodę, telefony, Internet i obsługę biura rachunkowego. W momencie kiedy nie ma wpływu zaciąga pożyczki od udziałowca, jeśli jest taka możliwość. W chwili obecnej z tytułu zobowiązania długu hipotecznego względem E większość należności spływa bezpośrednio do komornika. Skarżąca podniosła, że utraciła płynność finansową przez Urząd Skarbowy, który w nieskończoność przedłuża czas zakończenia kontroli skarbowej oraz swobodnie interpretuje przepisy podatkowe z niekorzyścią dla podatnika. Do pisma załączyła: sprawozdania finansowe za [...], zeznania roczne podatkowe za [...], raporty kasowe, deklaracje VAT-7 za miesiące [...], wyciągi z rachunku bankowego prowadzonego przez B za okres od [...] do [...] oraz wyciągi z rachunku bankowego prowadzonego przez F za miesiące od [...] do [...], listę płac za [...], wykaz środków trwałych, zawiadomienia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym z dnia [...] o zajęciu wierzytelności Spółki z tytułu zwrotu nadpłaconego podatku dochodowego za [...], podatku VAT, podatku z budowy VZN, o zajęciu wierzytelności od D oraz [...] wezwania do zapłaty w związku z nieuregulowaniem płatności z tytułu sprzedaży energii – pierwsze wezwanie z dnia [...] - suma do zapłacenia [...], drugie wezwanie z dnia [...] – suma do zapłacenia [...], trzecie wezwanie z dnia [...] – suma do zapłacenia [...]. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej jako "P.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zatem obowiązującą zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że strony ponoszą koszty tego postępowania. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek – możliwość przydzielenia stronie skarżącej prawa pomocy. Przepis art. 245 § 1 P.p.s.a. stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 P.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (por. art. 245 § 3 i § 4 P.p.s.a.). Na podstawie art. 246 § 2 P.p.s.a. osobie prawnej prawo pomocy może być przyznane: 1) w zakresie całkowitym – gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zwrócić w tym miejscu należy uwagę, że rozstrzygnięcie w zakresie prawa pomocy ma charakter uznaniowy, co oznacza, że nawet jeżeli zostałaby spełniona przesłanka, rozpoznający wniosek nie musi się przychylić do zgłoszonego żądania, a jedynie może przyznać przywilej w postaci prawa pomocy jeżeli uzna, że zachodzi taka potrzeba. Przepisy przenoszą na stronę (wnioskodawcę) obowiązek wykazania wyżej wymienionych przesłanek. Na uwadze należy mieć również, że osoba prawna obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie posiada niezbędnych środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego, ale również, że podjęła wszelkie niezbędne kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie wydatków związanych z postępowaniem (zob. postanowienie NSA z 15 kwietnia 2008r., sygn. akt II OZ 318/08, publikowane na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie rozpoznającego wniosek referendarza sądowego wskazać należy, że w świetle przedstawionych przez Skarżącą okoliczności oraz przedłożonych dokumentów, nie można przyjąć, że Spółka wykazała, że spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, jak i w zakresie częściowym. Z załączonych przez Skarżącą dokumentów i oświadczeń wynika, że Spółka prowadzi działalność gospodarczą i zatrudnia [...] pracowników. Skarżąca w okresie od [...] do [...] z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej uzyskała przychód w wysokości [...], poniosła koszty uzyskania przychodów w wysokości [...]. Skarżąca podała, że ponosi koszty utrzymania siedziby w wysokości ok. [...]. Spółka w.w koszty reguluje w miarę możliwości z wpłat, które wpływają do spółki lub z tytułu udzielonych pożyczek od udziałowców. Skarżąca we wniosku o przyznanie prawa pomocy podała, że jej kapitał zakładowy wynosi [...], wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok obrotowy [...], skarżąca poniosła stratę w wysokości [...]. We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca podała, że ma jeden rachunek bankowy prowadzony przez B i saldo na tym rachunku wynosi [...]. Dopiero w odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy Skarżąca ujawniła, że posiada drugi rachunek bankowy prowadzony przez F, saldo końcowe na tym rachunku na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosi [...]. Z wyciągów z rachunku bankowego prowadzonego przez F wynika, że na ten rachunek wpływają środki pieniężne, z rachunku tego dokonywane są wypłaty w bankomacie, zakupy przy użyciu karty, regulowane płatności, w miesiącu [...] z rachunku tego w dniu[...] przelano na rachunek bankowy G kwotę w wysokości [...] tytułem "POŻYCZKA OD UDZAŁOWCA", w dniu [...] na rachunek G kwotę w wysokości [...] tytułem "POŻYCZKA OD UDZIAŁOWCA". Z załączonych przez skarżącą raportów kasowych wynika, że do kasy Spółki wpływają środki pieniężne z rachunku bankowego prowadzonego przez F oraz H tytułem "Zasilenie kasy", od kontrahentów, a także w dniu [...] od I tytułem "POŻYCZKA OD UDZIAŁOWCA" w wysokości [...], w dniu w dniu [...] od I tytułem "UMOWA POŻYCZKI" w wysokości [...], w dniu [...] w wysokości [...], w dniu [...] w wysokości [...], w dniu [...] w wysokości [...], w dniu [...] w wysokości [...], w dniu [...] w wysokości [...] i w dniu [...] w wysokości [...] – wszystkie w.w wpłaty z tytułem "POŻYCZKA OD UDZIAŁOWCA S". Z deklaracji VAT-7 złożonych przez Skarżącą wynika, że podstawa opodatkowania podatkiem od towarów i usług za miesiąc [...] wynosi [...], za [...], za [...], za [...], za [...], za [...]. Spółka od początku [...] do dnia [...] uzyskała przychody w wysokości [...]. Posiada również majątek – środki trwałe. Uzyskane przez Skarżącą przychody i posiadany majątek wielokrotnie przewyższają kwotę kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania wynoszą [...] (wpis od skargi). Z uzyskiwanych przychodów skarżąca jest również w stanie ponieść koszty zastępstwa procesowego, t.j. wynagrodzenia doradcy podatkowego, o którego ustanowienie we wniosku o przyznanie prawa pomocy także wystąpiła. Wprawdzie z deklaracji CIT-8 za rok [...] wynika, że przychody Spółki wyniosły [...], koszty uzyskania przychodów [...] i strata [...], jednakże strata w prowadzonej działalności gospodarczej jest wynikiem bilansowym kosztów nad przychodami i prowadzi do braku dochodu, jako podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym. Strata nie uzasadnia zatem potrzeby kredytowania Skarżącej należnych opłat sądowych, związanych z wniesioną przez nią skargą oraz kosztów pełnomocnika z urzędu. Zauważyć należy, że w orzecznictwie sądowym przyjęto pogląd, iż stosując prawo pomocy nie można chronić majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą (por. postanowienie WSA w Poznaniu z 16.10.2008 r., sygn. akt I SA/Po 1433/07, publ. na str. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Poglądy orzecznictwa w tym względzie pozostają aktualne również w sytuacji gdy z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy występuje osoba prawna. Jak już wcześniej wskazano, obowiązującą zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że strony ponoszą koszty tego postępowania, zatem strona wnosząc skargę zobowiązana jest w pierwszej kolejności zabezpieczyć środki finansowe na poniesienie tych kosztów. Strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także że nie ma ich, mimo że podjęła wszelkie niezbędne środki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków. Strona skarżąca nie może również w priorytetowy sposób traktować innych swoich zobowiązań, co powoduje, że nie będzie miała środków na opłacenie kosztów postępowania. Wprawdzie z udzielonych przez Spółkę informacji wynika, że ponosi koszty prowadzenia działalności, wypłaca wynagrodzenia, ponosi opłaty związane z utrzymaniem siedziby, jednakże w orzecznictwie przyjmuje się, że nie można uznawać wszelkich kosztów działalności gospodarczej za priorytetowe wobec kosztów prowadzonego postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z 09.11.2011r. I FZ 344/11, publ. na str. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Podkreślić należy, że opłaty sądowe są rodzajem daniny publicznej i zasadą jest obowiązek ich ponoszenia. Przyznanie prawa pomocy jest zatem rodzajem szczególnej formy dofinansowania ze strony budżetu państwa, które powinno mieć wyjątkowe zastosowanie w sytuacjach, w których strona nie może obiektywnie uzyskać środków finansowych w postępowaniu sądowym. Godzi się również wskazać, że spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, ubiegająca się o prawo pomocy, może pokryć koszty postępowania przez żądanie dopłat od wspólników. Z przedłożonych przez Skarżącą informacji nie wynika jednak, aby zwróciła się z takim żądaniem. Natomiast z przedłożonych przez Skarżącą raportów kasowych wynika, że Spółka zaciągnęła pożyczki od udziałowców w l[...] w łącznej kwocie w wysokości [...]. Z przedłożonych zaś przez Spółkę wyciągów z rachunków bankowych prowadzonych przez F, jak już wcześniej wskazano, wynika, że Skarżąca udzieliła pożyczki G w łącznej kwocie w wysokości [...]. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1, § 2 i § 3, art. 246 § 2 pkt 1 i pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji.