I SA/Po 646/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Wolna-Kubicka po rozpoznaniu w dniu 03 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A Sp. z o.o. w K o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie ze skargi A Sp. z o.o. w K na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za listopad 2008 r. postanawia: oddalić wniosek. Pismem z dnia [...] A Sp. z o.o. w K wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na wskazaną w sentencji decyzję. Następnie złożyła sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego. W złożonym we wniosku oświadczeniu strona podniosła zarzuty na zaskarżoną decyzję. Wysokość kapitału zakładowego za ostatni rok wynosi [...], wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok [...], wysokość straty za ostatni rok obrotowy według bilansu [...], stan rachunku bankowego prowadzonego przez B na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku [...]. Do wniosku załączyła: bilans za [...], rachunek zysków i strat za [...], wyciągi z rachunku bankowego z B za miesiące [...], informację z serwisu internetowego C o nierozliczonych transakcjach na rachunku prowadzonym przez B z dnia [...], z której wynika, że środki dostępne wynoszą [...], zawiadomienie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym z dnia [...] o wszczęciu egzekucji, nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym wydany przez Sąd Okręgowy w dniu [...], wyrok Sądu Okręgowego z dnia [...] utrzymujący w mocy nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym z dnia [...] sygn. akt [...] w całości, zawiadomienia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym z dnia [...] o zajęciu wierzytelności należnych Spółce od D Sp. z o.o., wezwania i zawiadomienia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym z dnia [...] o zajęciu prawa wieczystego użytkowania oraz prawa własności budynków stanowiących odrębną nieruchomość i urządzeń stanowiących odrębny przedmiot własności. Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżąca w odpowiedzi z dnia [...] oświadczyła, że prowadzi działalność gospodarczą, na dzień [...] z tego tytułu uzyskała przychód w wysokości [...], poniosła koszty w wysokości [...]. Spółka podała, że ponosi koszt związany z utrzymaniem nieruchomości w wysokości ok. [...]. Spółka zatrudnia [...] pracowników. Skarżąca podała, że w miarę możliwości finansowych i wpłat, które wpływają do spółki, stara się regulować swoje zobowiązania za prąd, wodę, telefony, Internet i obsługę biura rachunkowego. W momencie kiedy nie ma wpływu zaciąga pożyczki od udziałowca, jeśli jest taka możliwość. W chwili obecnej z tytułu zobowiązania długu hipotecznego względem E większość należności spływa bezpośrednio do komornika. Skarżąca podniosła, że utraciła płynność finansową przez Urząd Skarbowy, który w nieskończoność przedłuża czas zakończenia kontroli skarbowej oraz swobodnie interpretuje przepisy podatkowe z niekorzyścią dla podatnika. Do pisma załączyła: sprawozdania finansowe za [...], zeznania roczne podatkowe za [...], raporty kasowe, deklaracje VAT-7 za miesiące [...], wyciągi z rachunku bankowego prowadzonego przez B za okres [...] oraz wyciągi z rachunku bankowego prowadzonego przez F za miesiące [...], listę płac za [...], wykaz środków trwałych, zawiadomienia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym z dnia [...] o zajęciu wierzytelności Spółki z tytułu zwrotu nadpłaconego podatku dochodowego za [...], podatku VAT, podatku z budowy VZN, o zajęciu wierzytelności od D Sp. z o.o. oraz [...] wezwania do zapłaty w związku z nieuregulowaniem płatności z tytułu sprzedaży energii – pierwsze wezwanie z dnia [...] - suma do zapłacenia [...], drugie wezwanie z dnia [...] – suma do zapłacenia [...], trzecie wezwanie z dnia [...] – suma do zapłacenia [...]. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego postanowieniem z dnia [...] odmówił spółce przyznania prawa pomocy. W ustawowym terminie strona skarżąca złożyła sprzeciw od powyższego postanowienia, w którym ponownie wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, wskazując, że jej sytuacja finansowa nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej jako "P.p.s.a.") w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Z powołanego przepisu wynika, że zaskarżenie postanowienia referendarza sądowego w sprawie prawa pomocy skutkuje tym, że sąd rozpoznaje ponownie wniosek o przyznanie prawa pomocy. Stosownie do treści art. 246 § 2 P.p.s.a. osobie prawnej prawo pomocy może być przyznane: 1) w zakresie całkowitym – gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Prawo pomocy stanowi wyjątek od wyrażonej w art. 199 P.p.s.a. zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie. Z powołanego przepisu art. 246 § 2 pkt 1 i 2 P.p.s.a. wynika, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia jakichkolwiek kosztów postępowania, czy też pełnych kosztów postępowania, spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. Zauważyć również należy, że rozstrzygnięcie w zakresie prawa pomocy ma charakter uznaniowy, co oznacza, że nawet jeżeli zostałaby spełniona przesłanka, rozpoznający wniosek nie musi się przychylić do zgłoszonego żądania, a jedynie może przyznać przywilej w postaci prawa pomocy jeżeli uzna, że zachodzi taka potrzeba. Przepisy przenoszą na stronę (wnioskodawcę) obowiązek wykazania wyżej wymienionych przesłanek. Na uwadze należy mieć również, że osoba prawna obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie posiada niezbędnych środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego, ale również, że podjęła wszelkie niezbędne kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie wydatków związanych z postępowaniem (zob. postanowienie NSA z 15 kwietnia 2008r., sygn. akt II OZ 318/08, publikowane na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu przedstawione przez skarżącą okoliczności oraz przedłożone przez nią dokumenty powodują, że spółka nie wykazała, że spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, jak i w zakresie częściowym. Z załączonych przez skarżącą dokumentów i oświadczeń wynika, że prowadzi działalność gospodarczą i zatrudnia [...] pracowników. W okresie [...] z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej uzyskała przychód w wysokości [...], poniosła koszty uzyskania przychodów w wysokości [...]. Skarżąca ponosi koszty utrzymania siedziby w wysokości ok. [...]. Spółka ww. koszty reguluje w miarę możliwości z wpłat, które wpływają do spółki lub z tytułu udzielonych pożyczek od udziałowców. Kapitał zakładowy spółki wynosi [...], wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok obrotowy [...], skarżąca poniosła stratę w wysokości [...]. Zauważyć należy, że spółka we wniosku o przyznanie prawa pomocy oświadczyła, że ma jeden rachunek bankowy prowadzony przez B i saldo na tym rachunku wynosi [...]. Dopiero w odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy ujawniła, że posiada drugi rachunek bankowy prowadzony przez F, saldo końcowe na tym rachunku na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosi [...]. Z wyciągów z rachunku bankowego prowadzonego przez F wynika, że na ten rachunek wpływają środki pieniężne, z rachunku tego dokonywane są wypłaty w bankomacie, zakupy przy użyciu karty, regulowane płatności, w miesiącu [...] z rachunku tego w dniu [...] przelano na rachunek bankowy G Sp. z o.o. kwotę w wysokości [...] tytułem "POŻYCZKA OD UDZAŁOWCA", w dniu [...] na rachunek G Sp. z o.o. kwotę w wysokości [...] tytułem "POŻYCZKA OD UDZIAŁOWCA". Z załączonych przez skarżącą raportów kasowych wynika, że do kasy Spółki wpływają środki pieniężne z rachunku bankowego prowadzonego przez F oraz H tytułem "Zasilenie kasy", od kontrahentów, a także w dniu [...] od I tytułem "POŻYCZKA OD UDZIAŁOWCA" w wysokości [...], w dniu [...] od I Sp. z o.o. tytułem "UMOWA POŻYCZKI" w wysokości [...], w dniu [...] w wysokości [...], w dniu [...] w wysokości [...], w dniu [...] w wysokości [...], w dniu [...] w wysokości [...], w dniu [...] w wysokości [...] i w dniu [...] w wysokości [...] – wszystkie ww. wpłaty z tytułem "POŻYCZKA OD UDZIAŁOWCA S". Z deklaracji VAT-7 złożonych przez skarżącą wynika, że podstawa opodatkowania podatkiem od towarów i usług za miesiąc [...] wynosi [...], za [...], za [...], za [...], za [...], za [...]. Spółka od początku [...] do dnia [...] uzyskała przychody w wysokości [...]. Posiada również majątek – środki trwałe. Zatem uzyskane przez skarżącą przychody i posiadany majątek wielokrotnie przewyższają kwotę kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania wynoszą [...] (wpis od skargi). Z uzyskiwanych przychodów skarżąca jest również w stanie ponieść koszty zastępstwa procesowego, t.j. wynagrodzenia doradcy podatkowego, o którego ustanowienie we wniosku o przyznanie prawa pomocy także wystąpiła. Wprawdzie z deklaracji CIT-8 za rok [...] wynika, że przychody spółki wyniosły [...], koszty uzyskania przychodów [...] i strata [...], jednakże strata w prowadzonej działalności gospodarczej jest wynikiem bilansowym kosztów nad przychodami i prowadzi do braku dochodu, jako podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym. Strata nie uzasadnia zatem potrzeby kredytowania skarżącej należnych opłat sądowych, związanych z wniesioną przez nią skargą oraz kosztów pełnomocnika z urzędu. Zauważyć należy, że w orzecznictwie sądowym przyjęto pogląd, iż stosując prawo pomocy nie można chronić majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą (por. postanowienie WSA z 16.10.2008 r., sygn. akt I SA/Po 1433/07, publ. na str. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Poglądy orzecznictwa w tym względzie pozostają aktualne również w sytuacji gdy z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy występuje osoba prawna. Sąd zauważa, że skoro obowiązującą zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że strony ponoszą koszty tego postępowania, zatem strona wnosząc skargę zobowiązana jest w pierwszej kolejności zabezpieczyć środki finansowe na poniesienie tych kosztów. Strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także że nie ma ich, mimo że podjęła wszelkie niezbędne środki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków. Strona skarżąca nie może również w priorytetowy sposób traktować innych swoich zobowiązań, co powoduje, że nie będzie miała środków na opłacenie kosztów postępowania. Wprawdzie z udzielonych przez spółkę informacji wynika, że ponosi koszty prowadzenia działalności, wypłaca wynagrodzenia, ponosi opłaty związane z utrzymaniem siedziby, jednakże w orzecznictwie przyjmuje się, że nie można uznawać wszelkich kosztów działalności gospodarczej za priorytetowe wobec kosztów prowadzonego postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z 09.11.2011r. I FZ 344/11, publ. na str. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Podkreślić należy, że opłaty sądowe są rodzajem daniny publicznej i zasadą jest obowiązek ich ponoszenia. Przyznanie prawa pomocy jest zatem rodzajem szczególnej formy dofinansowania ze strony budżetu państwa, które powinno mieć wyjątkowe zastosowanie w sytuacjach, w których strona nie może obiektywnie uzyskać środków finansowych w postępowaniu sądowym. Godzi się również wskazać, że spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, ubiegająca się o prawo pomocy, może pokryć koszty postępowania przez żądanie dopłat od wspólników. Z oświadczeń skarżącej złożonych w trakcie prowadzonego postępowania z wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak i w sprzeciwie nie wynika, aby zwróciła się z takim żądaniem. Natomiast z przedłożonych przez skarżącą raportów kasowych wynika, że spółka zaciągnęła pożyczki od udziałowców w [...] i [...] w łącznej kwocie w wysokości [...]. Z przedłożonych zaś przez spółkę wyciągów z rachunków bankowych prowadzonych przez F, jak już wcześniej wskazano, wynika, że skarżąca udzieliła pożyczki Sp. z o.o. G w łącznej kwocie w wysokości [...]. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 1, § 2 i § 3 oraz art. 246 § 2 pkt 1 i 2 w zw. z art. 160 i art. 16 § 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.