I SA/Po 650/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont po rozpoznaniu w dniu 8 marca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe Gminnej Spółdzielni jako płatnika podatku dochodowego od osób fizycznych postanawia: zwolnić skarżącego od kosztów sądowych /-/ W. Zygmont Pismem z dnia 30 lipca 2010r. podatnik wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P.. Następnie złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podał, że nie posiada środków na uiszczenie wpisu od skargi w wysokości [...]. Wskazał, że od 2006r. zarówno on jak i jego żona nie uzyskują dochodów z tytułu wynagrodzenia za pracę. Źródłem utrzymania jest praca w gospodarstwie rolnym o pow. [...] należącym do jego małżonki. Gospodarstwo znajduje się na glebach o niskiej jakości, głównie V i VI klasy co wymusza większe nakłady związane z uprawą ziemi, a jednocześnie powoduje niższe plony i dochody. Podał, że panujące w tym roku niesprzyjające warunki pogodowe spowodowały, że część upraw uległa zniszczeniu przez podtopienia. Według jego szacunku plony są średnio niższe w zależności od upraw od 30 do 60% niż w latach poprzednich i spowoduje to konieczność dodatkowego zakupu pasz w celu utrzymania hodowli zwierząt, a w konsekwencji będzie skutkowało dalszym obniżeniem dochodowości gospodarstwa rolnego. Oświadczył, że ponosi w ciągu roku koszty związane m.in. z zakupem środków do produkcji rolnej w wysokości ok. [...]], energii elektrycznej i wody – [...], paliwa – [...], usług – [...], obowiązkowe podatki i ubezpieczenia – [...]. Wskazał, że koszty bytowe ponosi wraz z małżonką w granicach [...] na rok. Wyjaśnił, że uiszczenie dodatkowej opłaty, tj. kosztów sądowych, spowoduje zagrożenie dla dalszego bytu jego rodziny, jak i istnienia gospodarstwa rolnego. Skarżący oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną. Nie posiada domu, mieszkania, posiada zaś 1/8 udziału w nieruchomości odziedziczonej po matce o wartości [...]. Skarżący nie posiada oszczędności, papierów wartościowych i wartościowych przedmiotów. Małżonka posiada dom o pow. [...], nieruchomość rolną o pow. [...] oraz budynki gospodarcze, które to składniki stanowią jej majątek osobisty. Wnioskodawca nie uzyskuje dochodów, żona z tytułu prowadzonego gospodarstwa uzyskuje dochód w wysokości [...]. Małżonkowie mają zaciągnięte kredyty obrotowe w wysokości [...] oraz w wysokości [...]. W 2009r. gospodarstwo uzyskało dopłatę w wysokości [...]. W uzupełnieniu wniosku podatnik oświadczył ponadto, iż w latach 2008 i 2009 nie składał zeznań podatkowych, gdyż poza dochodami z gospodarstwa rolnego nie uzyskiwał żadnych innych dochodów. Załączył natomiast odpisy zeznań rocznych podatkowych za 2008 i 2009r. złożonych przez jego żonę. Wskazał, że małżonka od 1 października 2010r. uzyskuje dochody z tytułu umowy zlecenia w wysokości [...] brutto. Małżonkowie nie korzystają z pomocy opieki społecznej. Ponoszą koszty miesięcznego utrzymania w wysokości [...], przy czym woda i kanalizacja [...], gaz [...], energia elektryczna [...], opał [...], wyżywienie [...], telefon stacjonarny [...], telefon komórkowy [...], abonament RTV [...], środki czystości [...], ubezpieczenia [...], obowiązkowe ubezpieczenie z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego [...], podatki [...], ubezpieczenie w KRUS [...]. Skarżący wyjaśnił, że ponoszą też koszty produkcji rolnej, tj. wydatki na zakup środków do produkcji rolnej (pasz, nawozów, paliwa). Nadto mają zaciągnięte kredyty: kredyt zaciągnięty w 2009r. w wysokości [...], aktualnie do spłaty pozostało [...] + odsetki w kwocie [...], termin spłaty do 31 lipca 2011r. oraz kredyt zaciągnięty w 2010r. w wysokości [...] z terminami spłaty wraz z odsetkami do 31.12.2010r. – [...], 31.03.2011r. – [...], 30.06.2011r. – [...], 30.06.2011r. – [...], 30.09.2011r. – [...], 31.12.2011r. – [...], 31.03.2012r. – [...], 30.06.2012r. – [...]. Wyjaśnił, że kredyty zostały przeznaczone na utrzymanie produkcji rolnej i ich spłata jest ponoszona z dochodów uzyskiwanych z gospodarstwa rolnego. Wspólnie z żoną posiada samochód osobowy marki [...], rocznik 1998 o wartości około [...]. Wnioskodawca nie jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jako bezrobotny. Do pisma załączył wyciągi z rachunków bankowych i wyjaśnił, że na jego rachunek bankowy wpływają emerytury teściów, którym udostępnił konto. Wskazał, że konto zostało zajęte prze Naczelnika Urzędu Skarbowego w O.W.. Małżonka posiada własny rachunek bankowy. Postanowieniem z 24 listopada 2010r. referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącego wskazując, iż nie zachodzą podstawy do zwolnienia go od kosztów sądowych. Pismem z 20 grudnia 2010r. podatnik złożył sprzeciw na powyższe postanowienie podtrzymując swoją dotychczasową argumentację. Pismem z dnia 24 stycznia 2011r. podatnik został wezwany do udzielenia dodatkowych informacji i wyjaśnień w kwestii osiąganych dochodów oraz możliwości majątkowych oraz posiadanego rachunku bankowego a także gospodarstwa rolnego, w którego prowadzeniu pomaga małżonce. W odpowiedzi na ww. pismo skarżący wyjaśnił, iż: - na podstawie art. 76 a ustawy z 29 września 1994 roku o rachunkowości do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych wymagane są odpowiednie uprawnienia. Czynności te mogą wykonywać osoby posiadające certyfikat księgowy, osoby wpisane do rejestru biegłych rewidentów lub na listę doradców podatkowych. W związku z tym, iż nie posiada on stosownych uprawnień i certyfikatów nie może w świetle prawa wykonywać czynności związanych z obsługą podatkowo-księgową podmiotów gospodarczych, - rachunek bankowy udostępnił swoim teściom do wykorzystywania pod koniec lat dziewięćdziesiątych. Wiązało się to z faktem zaprzestania przekazywania emerytur przez KRUS za pośrednictwem poczty, KRUS wymagał posiadania rachunku bankowego. Ponieważ istniała możliwość, aby te świadczenia przekazywać na jego rachunek bankowy teściowie przystali na to składając w oddziale KRUS w O. W. stosowne oświadczenie. Uznano, że zakładanie dodatkowego rachunku bankowego, na który wpływałyby tylko emerytury jest zbędne i wiązałoby się tylko z dodatkowymi kosztami. Funkcjonowało to na tej zasadzie, że w momencie wpływu środków na konto były one przez skarżącego wypłacane i przekazywane w formie gotówki teściom. Nie bez znaczenia był fakt, że teściowie musieliby dojeżdżać do banku po należne emerytury, natomiast podatnik z racji wykonywanych obowiązków służbowych praktycznie, codziennie był w banku i nie stanowiło to żadnego problemu aby pobrać z konta należne świadczenia. Sytuacja ta utrzymywała się do roku 2010, kiedy to po zajęciu swojego konta przez Urząd Skarbowy w O. W. podatnik został zmuszony założyć konto bankowe dla teściów, aby uchronić ich świadczenia przed zajęciem. Teść ma obecnie 81 lat natomiast teściowa 75 lat, - nie odnosi żadnych korzyści z udziału we współwłasności spadkowej nieruchomości. Nieruchomość ta w całości jest we władaniu ojca podatnika, który wykorzystuje ją w celach mieszkalnych, - jest osobą wspólnie z żoną pracującą w gospodarstwie rolnym. W małżeństwie obowiązuje wspólność majątkowa. Samo gospodarstwo natomiast stanowi majątek osobisty żony, gdyż zostało jej zapisane przez rodziców przed datą zawarcia związku małżeńskiego, - na podstawie załączonego zaświadczenia z Urzędu Gminy i Miasta w R. roczna dochodowość gospodarstwa w roku 2009 obliczona na podstawie obwieszczenia Prezesa GUS wynosi 9.324,40 zł. Natomiast odnośnie zaświadczenia za rok 2010 podatnik uzyskał wyjaśnienie ze strony Urzędu Gminy i Miasta w R., że wydanie takowego jest niemożliwe, gdyż GUS dane do jego obliczenia publikuje dopiero we wrześniu roku następnego, czyli w tym przypadku będzie to wrzesień bieżącego roku. Tak, więc urząd nie ma podstawy do jego wydania. W przedmiotowym zaświadczeniu podana jest wielkość gospodarstwa [...] ha fizycznych, natomiast we wniosku z dnia 26 września 2010 roku podatnik podał wielkość [...] fizycznych. Różnica wynikła z faktu nie uwzględnienia gruntu dzierżawionego, - gospodarstwa żony nie można uznać za typowo specjalistyczne, nastawione tylko na hodowlę trzody chlewnej. Oprócz trzody chlewnej, której produkcja jest głównym kierunkiem działalności w gospodarstwie utrzymywane jest też pogłowie bydła z przeznaczeniem na ubój. Wynika to z faktu posiadania około 2 ha łąk i z konieczności ich zagospodarowania. Podatnik podkreślił, iż nie prowadzi z małżonką hodowli bydła mlecznego, natomiast hodowane sztuki pochodzą z zakupu od innych rolników. W obecnym czasie posiadają siedem sztuk bydła. Przyjmując, że średni czas chowu wynosi około 24 miesięcy bydło to będzie nadawać się do sprzedaży: 2 sztuki w miesiącu sierpniu lub wrześniu tego roku, 2 sztuki w połowie roku przyszłego, natomiast trzy pozostałe pod koniec roku 2012 i na początku 2013. Natomiast, jeśli chodzi o pogłowie trzody chlewnej to w obecnym czasie posiadają 6 loch z tego 3 prośne, 2 luźne i jedną karmiącą oraz 50 warchlaków. W ciągu całego roku zarówno 2009 jak i 2010 stan pogłowia wahał się w zależności od okresu od 50 do 100 sztuk. - głównym odbiorcą produkowanej trzody chlewnej jest Ubojnia Zwierząt "X". Oprócz tego odbiorcą jest też "Y". Gospodarstwo nie ma stałych umów na jej odbiór, natomiast płatności dokonywane są zarówno przelewem na konto żony jak i gotówką w momencie odbioru żywca z gospodarstwa, - na rachunek bankowy żony firma "Y" dokonywała wpłaty za dostarczony jej żywiec podobnie jak i firma "X", gdzie "...." jest to adres tej firmy, gdyż mieści się ona w Ś. przy ulicy Ś. 4. Natomiast podmiot o nazwie [...] jest to skrót od Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa i wpłata dotyczyła płatności z tytułu dopłat bezpośrednich, a konkretnie dopłaty z tytułu gospodarowania na obszarach o niekorzystnych warunkach, tak zwana płatność ONW, - w skład gospodarstwa wchodzi około 2 ha łąk, natomiast struktura pozostałych upraw to w około 90% zboża, pozostałe 10 % to kukurydza z przeznaczeniem na kiszonkę dla bydła. Gospodarstwo nie uprawia roślin okopowych, poza niewielką działką ziemniaków przeznaczonych na własne cele konsumpcyjne. Natomiast zebrane plony są w całości przeznaczana na paszę dla inwentarza, - gospodarstwo jest wyposażone w podstawowy sprzęt rolniczy. Jest to jeden ciągnik rolniczy [...] wyprodukowany w roku 1985. Ponadto w skład wyposażenia wchodzą jeden pług dwuskibowy, jeden pług trzyskibowy, jedne brony, jeden kultywator, jeden siewnik, jeden rozsiewacz do nawozu, jeden rozrzutnik obornika, jeden opryskiwacz, jedna kosiarka rotacyjna, jedna zgrabiarka i jedna przetrząsarka do siana. Ponadto jedna przyczepa rolnicza o ładowności 2,5 t. Sprzęt ten jest w znacznym stopniu wyeksploatowany. Jeśli natomiast chodzi o budynki są to: budynek chlewni, stodoła, obora, oraz wiaty garażowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Wniosek jest zasadny. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm., - dalej: ppsa) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Obowiązek wykazania tych okoliczności spoczywa na stronie wnioskującej o przyznanie prawa pomocy, która winna złożyć wiarygodne oświadczenie, zawierające dokładne dane odnośnie jej sytuacji majątkowej, wysokości uzyskiwanych dochodów, ponoszonych wydatków oraz sytuacji osobistej. Sąd dostrzega pewne nieścisłości w treści oświadczeń wnioskodawcy, co nie uzasadnia jednak pozbawienia go prawa pomocy, w przeciwnym razie skarżący poniósłby ujemne skutki w zakresie postępowania sądowego. Sąd wziął jednak na uwadze treść oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz pism uzupełniających wniosek a zwłaszcza dane o wielkości gospodarstwa rolnego, wysokości uzyskiwanych dochodów oraz zadłużenia a także poziom usprawiedliwionych i koniecznych wydatków oraz stan majątkowy małżonków. Sąd wziął pod uwagę także notoryjnie znaną ciężką sytuację w rolnictwie - zwłaszcza w bieżącym roku. W oparciu o te dane Sąd stwierdził, że wnioskodawca wykazał w sposób wystarczający, że konieczność uiszczenia kosztów postępowania byłaby dla niego nadmiernym obciążeniem, wiążącym się z uszczerbkiem dla utrzymania jego oraz rodziny. Dlatego na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ppsa w związku z art. 245 § 3 ppsa, sąd orzekł , jak w sentencji. /-/ W. Zygmont