I SA/Po 650/19

Dnia 17 stycznia 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Waldemar Inerowicz Sędziowie Sędzia WSA Karol Pawlicki (spr.) Sędzia WSA Barbara Rennert po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 stycznia 2020 roku sprawy ze skargi [...] s.c. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności zażalenia oddala skargę Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2019 r., na podstawie m. in. art. 18i § 7 ustawy z dnia 17 września 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U 2018 r., poz.1314 ze zm. - dalej: "u.p.e.a."), uznał za niedopuszczalny sprzeciw z dnia [...] grudnia 2018 r., złożony przez [...] S.C. G. R., M. R., na zawiadomienie o zagrożeniu ujawnieniem w Rejestrze Należności Publicznoprawnych z dnia [...] października 2018 r. Przedstawiając przebieg postępowania w sprawie organ wyjaśnił, że zawiadomieniem z [...] października 2018 r. powiadomił stronę o zagrożeniu ujawnieniem w Rejestrze Należności Publicznoprawnych zaległości Spółki w podatku od towarów i usług za miesiące od lutego 2011 r. do maja 2013 r., w łącznej kwocie [...]zł wraz z odsetkami za zwłokę na dzień wystawienia zawiadomienia w łącznej kwocie [...]zł. Na powyższe zawiadomienie, strona złożyła pismo z [...] grudnia 2018 r. (sprecyzowane pismem z [...] stycznia 2019 r.), które zakwalifikowane zostało, jako sprzeciw wniesiony, na podstawie art. 18i § 1 pkt 1 u.p.e.a. Organ wyjaśnił, że posiadane przez Spółkę zaległości w podatku od towarów i usług za miesiące od lutego 2011 r. do maja 2013 r. wykazane w zawiadomieniu, wynikają z decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z [...] lipca 2014 r., utrzymanej w mocy przez Dyrektora Izby Skarbowej w [...] decyzją z [...] kwietnia 2015 r. Wyrokiem z dnia [...] sierpnia 2016 r. o sygn. akt I SA/Po [...] WSA w Poznaniu oddalił skargę Spółki wniesioną na powyższą decyzję. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 13 marca 2019 r. sygn. akt I FSK 743/17 oddalił skargę kasacyjną Spółki. Uwzględniając, że zaległości wykazane w zawiadomieniu o zagrożeniu ujawnieniem w Rejestrze Należności Publicznoprawnych były przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, w którym zobowiązany kwestionował ich istnienie i wysokość oraz, że strona skorzystała ze wszystkich przysługujących jej środków zaskarżenia, organ I instancji stwierdził niedopuszczalność sprzeciwu. W zażaleniu z dnia [...] kwietnia 2019 r., strona zarzuciła, że postanowienie jest błędne, bowiem organ bezzasadnie przyjął, że sprzeciw jest niedopuszczalny. Dyrektor Izby Skarbowej, postanowieniem z dnia [...] czerwca 2019 r., na podstawie art. 134 i art. 144 ustawy z dnia [...] czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.) – dalej: "K.p.a.", w związku z art. 18i § 7 oraz art. 18t u.p.e.a., stwierdził niedopuszczalność zażalenia. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 18i § 1 pkt 1 i § 5 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia sprzeciwu w sprawie zagrożenia ujawnieniem w rejestrze, wyłącznie w przypadku, gdy zobowiązany kwestionuje istnienie lub wysokość należności pieniężnej lub odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie. Z kolei § 13 u.p.e.a. stanowi, że na postanowienie wierzyciela o odmowie uwzględnienia sprzeciwu przysługuje zażalenie, które wnosi się do organu odwoławczego za pośrednictwem wierzyciela, który wydał zaskarżone postanowienie. Postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z [...] kwietnia 2019 r., wydane zostało na podstawie art. 18i § 7 u.p.e.a., zgodnie z którym, jeżeli okoliczność, na której oparto sprzeciw, jest lub była przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym albo zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w decyzji, postanowieniu lub innym orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia, wierzyciel wydaje postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego sprzeciwu. Przepisy u.p.e.a, nie przewidują możliwości złożenia na wydane, w tym trybie postanowienie, zażalenia. Organ wyjaśnił, że żaden przepis K.p.a. nie przewiduje możliwości zaskarżenia postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego sprzeciwu, co oznacza, że zażalenie na takie postanowienie nie przysługuje. Wyłączenie przez ustawodawcę możliwości wniesienia zażalenia na określone rodzaje postanowień, stanowi przesłankę niedopuszczalności zażalenia. W skardze z dnia [...] lipca 2019 r. skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia, ewentualnie o uchylenie o postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi administracyjnemu. Zarzuciła naruszenie prawa, poprzez błędne przyjęcie, że zażalenie na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] jest niedopuszczalne. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, stwierdzające niedopuszczalność zażalenia, na postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego sprzeciwu. Istota sporu w rozpatrywanej sprawie koncentruje się wokół ustalenia, czy na postanowienie, wydane na podstawie art. 18i § 7 u.p.e.a., uznające za niedopuszczalny sprzeciw, na zawiadomienie o zagrożeniu ujawnieniem w Rejestrze Należności Publicznoprawnych, przysługuje środek zaskarżenia w postaci zażalenia. Wyjaśnić należy, że niedopuszczalność zażalenia może wynikać, zarówno z przyczyn o charakterze przedmiotowym, jak i podmiotowym. Niedopuszczalność zażalenia z przyczyn podmiotowych ma miejsce wówczas, gdy zażalenie zostało wniesione przez osobę nie mającą uprawnienia do wniesienia tego środka. Natomiast niedopuszczalność z przyczyn przedmiotowych ma miejsce wówczas, gdy brak jest przedmiotu zaskarżenia oraz gdy wniesienie zażalenia nie jest możliwe, bowiem przepisy prawa nie dają możliwości zaskarżenia w toku instancji. Przypomnieć należy, że do ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji został dodany przez art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. (Dz. U. 2017.933), zmieniającej ww. ustawę z dniem 1 stycznia 2018 r., Rozdział 1a zatytułowany : "Rejestr Należności Publicznoprawnych". Zgodnie z art. 18i § 1 pkt 1 i § 5 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia sprzeciwu w sprawie zagrożenia ujawnieniem w rejestrze, wyłącznie w przypadku, gdy zobowiązany kwestionuje istnienie lub wysokość należności pieniężnej lub odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie. Z kolei § 13 u.p.e.a. stanowi, że na postanowienie wierzyciela o odmowie uwzględnienia sprzeciwu przysługuje zażalenie, które wnosi się do organu odwoławczego za pośrednictwem wierzyciela, który wydał zaskarżone postanowienie. Na gruncie badanej sprawy postanowienie organu Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z [...] kwietnia 2019 r., wydane zostało na podstawie art. 18i § 7 u.p.e.a., zgodnie z którym, jeżeli okoliczność, na której oparto sprzeciw, jest lub była przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym albo zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w decyzji, postanowieniu lub innym orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia, wierzyciel wydaje postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego sprzeciwu. Przepisy u.p.e.a, nie przewidują możliwości złożenia na wydane w tym trybie postanowienie zażalenia. Przepis art. 18t u.p.e.a. w zakresie nieuregulowanym, odsyła do stosowania przepisów K.p.a. Stosownie zatem do art. 18t u.p.e.a. do postanowień w przedmiocie sprzeciwu oraz do zażaleń zastosowanie będą miały przepisy K.p.a. Zgodnie z art. 141 § 1 K.p.a., na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi. W obowiązującym stanie prawny, żaden przepis K.p.a. nie przewiduje możliwości zaskarżenia postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego sprzeciwu, co oznacza, że zażalenie na takie postanowienie nie przysługuje. Wyłączenie przez ustawodawcę możliwości wniesienia zażalenia na określone rodzaje postanowień, stanowi przesłankę niedopuszczalności zażalenia. Przesłanka ta wystąpiła w niniejszej sprawie. Nie znajduje uzasadnienia zarzut naruszenia prawa poprzez błędne przyjęcie, że zażalenie z [...] kwietnia 2019 r. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] jest niedopuszczalne, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia prawa do obrony oraz prawa do złożenia odwołania od niekorzystnego orzeczenia. Wskazać należy, że w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ szczegółowo odniósł się do zawartego w postanowieniu Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z [...] kwietnia 2019 r., pouczenia o przysługującym stronie prawie do złożenia na podstawie art. 141 K.p.a. zażalenia. Dyrektor Izby Skarbowej, wyjaśnił, że zgodnie z unormowaniami zawartymi w art. 104 i art. 107 w związku z art. 144 K.p.a. każda decyzja administracyjna, czy postanowienie, wydawane są na podstawie przepisów prawa, w odpowiednim trybie, przy spełnieniu określonych wymogów formalnych, dotyczących ich treści. Przepis powyższy zawiera również katalog obligatoryjnych elementów decyzji lub postanowienia. Jednym z takich elementów jest pouczenie, które zawiera informację, czy i w jakim trybie stronie przysługuje środek zaskarżenia. Pouczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] było nieprawidłowe, bowiem wskazywało możliwość zaskarżenia wydanego postanowienia do Dyrektora Izby Skarbowej, na podstawie art. 141 K.p.a. w związku z art. 18i § 7 oraz art. 18t u.p.e.a. Jak wskazano już powyżej, na wydane w toku postępowania postanowienia, stosownie do art. 141 K.p.a. służy stronie zażalenie, wyłącznie gdy kodeks tak stanowi. Również przepisy u.p.e.a, nie przewidują możliwości złożenia zażalenia na wydane w trybie art. 18i § 7 u.p.e.a. postanowienie, co oznacza, że zażalenie na takie postanowienie nie przysługuje. W art. 112 K.p.a. określona została zasada, zgodnie z którą, błędne pouczenie w decyzji (postanowieniu), co do przysługujących praw nie może zaszkodzić stronie, która się do tego pouczenia zastosowała. Warunkiem jednak zastosowania wyżej powołanej podstawy prawnej, jest istnienie w obrocie prawnym możliwości zaskarżenia danego rozstrzygnięcia. Ochrona strony postępowania na podstawie art. 112 K.p.a. jest szeroka, ale nie ma charakteru absolutnego. Nie może ona kreować nowych praw do strony postępowania, nieprzewidzianych w obowiązujących przepisach, a co za tym idzie, błędne pouczenie nie stwarza prawa do złożenia zażalenia. W ocenie Sądu prawidłowo organ stwierdził, że w świetle art. 18i § 7 u.p.e.a., jeżeli okoliczność, na której oparto sprzeciw, jest lub była przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym albo zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w decyzji, postanowieniu lub innym orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia, wierzyciel wydaje postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego sprzeciwu. Sąd wyjaśnia, że środek zaskarżenia, w postaci zażalenia, wynikający, z art. 18i u.p.e.a. zatytułowanym "Sprzeciw", zawartym w rozdziale 1a, regulującym: Rejestr Należności Publicznoprawnych, przysługuje, wyłącznie na postanowienie wierzyciela o odmowie uwzględnienia sprzeciwu (art. 18i § 13 u.p.e.a.). Zażalenie wnosi się do organu odwoławczego za pośrednictwem wierzyciela, który wydał zaskarżone postanowienie. Zgodnie § 14 od postanowienia w przedmiocie rozpoznania zażalenia, o którym mowa w § 13, przysługuje skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego. W rozpatrywanej natomiast sprawie nie zostało wydane postanowienie w przedmiocie odmowy uwzględnienia sprzeciwu, w trybie art. 18i § 13, na które przysługuje zażalenie, tylko w trybie art. 18i § 7 u.p.e.a., w przedmiocie niedopuszczalności zgłoszonego sprzeciwu, na które środek zaskarżenia nie przysługuje. Według art. 18t u.p.e.a., w zakresie nieuregulowanym w niniejszym rozdziale stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego Sąd uznał zatem, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż nie doszło do naruszenia przepisów u.p.e.a. w związku z przepisami K.p.a. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), orzekł jak w sentencji.