I SA/Po 657/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 12 października 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W B o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług od września do grudnia 2004r. postanawia: oddalić wniosek. /-/V.Mielcarek Wpis od skargi wynosi [...]. Wobec tego skarżący WB, reprezentowany przez radcę prawnego MW złożył sporządzony w dniu [...] na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podał, że w chwili obecnej nie posiada środków na pokrycie kosztów sądowych. Z powodu załamania na rynku obrotu surowcami wtórnymi wykazuje stratę z działalności gospodarczej. Nieruchomość została zajęta przez Naczelnika Urzędu Skarbowego jako zabezpieczenie w niniejszej sprawie. Skarżący oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i z córką. Posiada dom o powierzchni [..] m2, nie posiada innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i wartościowych przedmiotów. Żona skarżącego jest współwłaścicielem domu, córka nie posiada majątku. Skarżący z tytułu renty uzyskuje dochód w wysokości [...], natomiast z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej do [...] odnotował stratę w wysokości [...]. Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy WB w piśmie z dnia [...] oświadczył, że ponosi koszty miesięcznego utrzymania w wysokości [...] przy czym [...]. Posiada samochody: N, rok produkcji [...], wartość [...], C, rok produkcji [...], wartość [...]. Skarżący i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym nie uzyskują dodatkowych dochodów i nie korzystają z pomocy opieki społecznej. Wnioskodawca pokrywa bieżące straty z prowadzonej działalności gospodarczej z kredytu obrotowego na rachunku bankowym. Oświadczył, że z tytułu zaległości w podatku od towarów i usług za lata [...] wpłacił już kwotę [...]. Do pisma załączył zeznania podatkowe, z których wynika, że w [...] przychód z prowadzonej działalności gospodarczej wyniósł [...], koszty uzyskania przychodów [...] i dochód [...] oraz w [...] odpowiednio [...], [...] i [...]. Nadto skarżący w [...] z tytułu renty uzyskał dochód w wysokości [...], zaś w [...] w wysokości [...]. Z załączonej kserokopii rejestru zastawów skarbowych wynika, że skarżący oprócz samochodów N i C posiada jeszcze jeden samochód marki M, rok produkcji [...]. Na kolejne wezwanie z dnia [...] WB w odpowiedzi z dnia [...] podał, że jego żona nie jest i nigdy nie była zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy jako bezrobotna. Po zwolnieniu z pracy opiekuje się nim i nie poszukuje pracy. Samochód M ma wartość około [...]. Wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zatem obowiązującą zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że strony ponoszą koszty tego postępowania, w tym również uiszczają wpis od skargi. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek – możliwość przydzielenia stronie skarżącej prawa pomocy. Przepis art. 245 § 1 cyt. ustawy stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (por. art. 245 § 3 i § 4 ustawy). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Określenie "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tego prawa. Należy jednak podkreślić, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł dochodów i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Zauważyć nadto należy, że osoba ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy powinna w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny, a dopiero gdyby poczynione oszczędności były niewystarczające na uiszczenie kosztów sądowych, może ubiegać się o taką pomoc. Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że argumentacja skarżącego odnosząca się co do braku środków finansowych na pokrycie kosztów sądowych w rozpatrywanej sprawie nie jest wiarygodna. Skarżący zarówno w [...] jak i w [...] z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej uzyskał dochód, z którego mógł choć w części zaoszczędzić środki na ewentualne koszty sądowe. Zauważyć bowiem należy, że skoro dostępność do sądu wymaga z natury rzeczy posiadania środków finansowych, posiadanie tych środków staje się istotnym składnikiem działalności gospodarczej. Oznacza to, że w procedurze planowania wydatków związanych z działalnością gospodarczą podmioty prowadzące tę działalność, przewidując realizację swoich praw przed sądem, powinny uwzględniać także konieczność posiadania środków na prowadzenie procesu sądowego. Planowanie wydatków bez uwzględnienia zasady, o której wspomniano wyżej, jest naruszeniem równoważności w traktowaniu swoich powinności finansowych, zaś strona, która realizuje swoje zobowiązania w taki sposób, że wyzbywa się zdolności do zapłaty kosztów sądowych – preferencyjnie traktując inne zobowiązania - nie może prawnie skutecznie podnieść zarzutu, iż odmowa zwolnienia jej od kosztów sądowych jest ograniczeniem dostępności do realizacji jej praw przed sądami (por. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005r., str. 632). Nadto godzi się zauważyć, że wnioskodawca posiada dom oraz t[...] samochody, których łączna wartość, zgodnie z oświadczeniem skarżącego, wynosi [...]. Na uwagę zasługuje również fakt, że skarżący oświadczył, iż ponosi koszty miesięcznego utrzymania w wysokości [...], natomiast dochody z tytułu renty wynoszą [...], z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej odnotował stratę. Nie posiada natomiast innych dodatkowych dochodów, nie korzysta z pomocy opieki społecznej, małżonka i córka nie pracują. Oznacza to, że skarżący posiada inne źródła dochodów, których nie zadeklarował, ewentualnie oszczędności, których nie ujawnił, gdyż przy dochodzie w wysokości [...] nie byłby w stanie ponieść kosztów miesięcznego utrzymania w wysokości [...]. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji. /-/V.Mielcarek