I SA/Po 666/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sylwia Zapalska, Sędziowie Sędzia NSA Gabriela Gorzan,, As.sąd. WSA Katarzyna Nikodem (spr), Protokolant Sekr. sąd. Ewa Szydłowska, po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi P.U.P. na postanowienie Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie kosztów egzekucyjnych oddala skargę /-/K.Nikodem /-/S.Zapalska /-/G.Gorzan Na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] , [...] , [...] , [...] , [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych wszczął postępowanie egzekucyjne w celu wyegzekwowania zaległych składek na ubezpieczenia zdrowotne za bezrobotnych bez prawa do zasiłku za okres od lipca do grudnia 2000 r. Organ egzekucyjny dokonał w dniu [...] . i [...] . zajęcia rachunku P.U.P. Wskutek zastosowania środka egzekucyjnego dłużnik został obciążony kosztami egzekucyjnymi. Dnia [...] PUP zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o umorzenie kosztów egzekucyjnych powstałych na skutek zajęcia rachunku bankowego dokonanego na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] , [...] , [...] , [...] , [...] . Łączna kwota kosztów, o których umorzenie wnoszono wynosiła [...] zł. W uzasadnieniu wniosku PUP podniósł, że z przyczyn niezależnych od niego jest zobowiązany do poniesienia kosztów egzekucyjnych. Urząd bowiem nie otrzymał środków z budżetu państwa na zapłatę ubezpieczenia zdrowotnego za bezrobotnych nie posiadających prawa do zasiłku. Nadto ściągnięcie od PUP kosztów egzekucyjnych spowoduje , że do końca roku zachwiane zostanie funkcjonowanie urzędu. Urząd nie będzie posiadał środków na bieżącą działalność. Zdaniem PUP zachodzą przesłanki określone w § 7 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Finansów z 4 lipca 1990 r. w sprawie opłat za czynności egzekucyjne oraz sposobu przeprowadzania publicznej licytacji i trybu postępowania przy przechowywaniu i egzekucyjnej sprzedaży niektórych rodzajów nieruchomości (Dz. U. nr 47 poz. 281, zm.). Decyzją z dnia [...] nr [...] ZUS na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. 137 poz. 887, ze zm.)odmówił umorzenia kosztów w wysokości [...] zł. Zgodnie z pouczeniem co do środków zaskarżenia PUP wniósł odwołanie z dnia [...] do Sądu Okręgowego. Sąd Okręgowy postanowieniem z dnia [...] sygn. akt [...] uznał się niewłaściwym w sprawie i przekazał sprawę do rozpoznania Dyrektorowi Izby Skarbowej. Decyzją z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenie, ponieważ zaskarżona decyzja została wydana bez podstawy prawnej. Zakład Ubezpieczeń Społecznych postanowieniem z dnia [...] Nr [...] , powołując się na § 7 rozporządzenia Ministra Finansów z 4 lipca 1990 r. w sprawie opłat za czynności egzekucyjne oraz sposobu przeprowadzania publicznej licytacji i trybu postępowania przy przechowywaniu i egzekucyjnej sprzedaży niektórych rodzajów nieruchomości (Dz. U. nr 47 poz. 281, zm.). odmówił umorzenia kosztów egzekucyjnych. Organ egzekucyjny uzasadniając rozstrzygnięcie stwierdził, że umarzanie kosztów ma charakter fakultatywny, okoliczności sprawy wskazują, że z pewnością poniesienie kosztów egzekucyjnych spowoduje znaczny uszczerbek dla sytuacji finansowej Urzędu, to jednak nie występuje sytuacja rzeczywistej niemożności zapłaty powstałych kosztów. Nadto wskazano na względy społeczno - gospodarcze Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przejawiające się w obowiązku dbania o interesy ubezpieczonych. Na postanowienie PUP złożył zażalenia w dniu [...] . W zażaleniu oprócz argumentów wskazanych we wniosku, podniesiono, że to co wyegzekwował Zakład Ubezpieczeń Społecznych w wyniku zajęcia rachunku bankowego i tak PUP przekazałby dobrowolnie niezwłocznie po przekazaniu dotacji celowej na pokrycie składki zdrowotnej. Izba Skarbowa postanowieniem z dnia [...] utrzymała zaskarżone postanowienie w mocy. W jego uzasadnieniu stwierdzono, że niezależnie od pochodzenia środków przeznaczonych na opłacanie składek, Zakład Ubezpieczeń Społecznych jako wierzyciel jest uprawniony do prowadzenia egzekucji we własnym zakresie. Zastosowanie środków egzekucyjnych w każdym przypadku powoduje powstanie kosztów . Przepisy rozporządzenia będące podstawą złożonego wniosku regulują kwestię umorzenia kosztów w sposób fakultatywny. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego PUP zarzucił Izbie Skarbowej naruszenie art. 7, 10, 77§1 ustawy kodeks postępowania administracyjnego(Dz. U. 2000 nr 98 poz.1071 ze zm.)w związku z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 1991 r. nr 36 poz. 161, ze zm.) oraz § 7 rozporządzenia Ministra Finansów z 4 lipca 1990 r. w sprawie opłat za czynności egzekucyjne oraz sposobu przeprowadzania publicznej licytacji i trybu postępowania przy przechowywaniu i egzekucyjnej sprzedaży niektórych rodzajów nieruchomości (Dz. U. nr 47 poz. 281, zm.). poprzez nie rozpatrzenie całości materiału dowodowego i niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, nie zapewnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu i wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W odpowiedzi na skargę organ egzekucyjny podtrzymał argumentację wskazaną w zaskarżonym postanowieniu, wskazując jednocześnie, że cały materiał dowodowy został w toku postępowania rozpatrzony i dokładnie wyjaśniono stan faktyczny. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Zgodnie z art. 26 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ egzekucyjny wszczyna postępowanie na wniosek wierzyciela, w oparciu o wystawiony przez niego tytuł wykonawczy. Celem postępowania egzekucyjnego nie jest wyrządzenie dolegliwości zobowiązanemu, ale zapewnienie wykonania zobowiązania. Niesporne w sprawie jest, że PUP zalegał z opłacaniem składek na ubezpieczenie zdrowotne za bezrobotnych bez prawa do zasiłku. Bez znaczenia dla sprawy pozostaje źródło finansowania tychże składek. W polskim prawie brak jest przepisów pozwalających na uprzywilejowane traktowanie jednostek budżetowych w zakresie ulg w jakimkolwiek postępowaniu, czy to podatkowym czy egzekucyjnym. Zatem wszczęcie postępowania egzekucyjnego i jego prowadzenie nie naruszało przepisów prawa. Konsekwencją bezpośredniego stosowania środków egzekucyjnych jest pobieranie opłat za czynności egzekucyjne. Poza sporem pozostaje wysokość kosztów egzekucyjnych.. Sporna jest natomiast ocena przesłanek do umorzenia kosztów egzekucyjnych. Zagadnienie związane z kosztami egzekucyjnymi szczegółowo zostały unormowane w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 4 lipca 1990 r. w sprawie opłat za czynności egzekucyjne oraz sposobu przeprowadzania licytacji i trybu postępowaniu przy przechowywaniu i egzekucyjnej sprzedaży niektórych ruchomości (Dz. U. nr 47 poz. 281, ze zm.) Przepis § 7 cyt. rozporządzenia stanowi, że koszty egzekucyjne mogą być w całości lub w części umorzone: 1) w razie stwierdzenia nieściągalności od zobowiązanego, gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ich ponieść bez znacznego uszczerbku dla sytuacji finansowej, 2) gdy za umorzeniem przemawiają szczególne okoliczności gospodarcze, 3) jeśli ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne. W orzecznictwie administracyjnym przyjęto, ze umorzenie kosztów postępowania egzekucyjnego ma charakter fakultatywny i oparte jest na konstrukcji uznania administracyjnego, (np. wyrok NSA z 22.12.1997 I S.A./Gd 665/97, 21.02.1997 I S.A./Lu 686/96). Ustawodawca nie przewidział okoliczności, w jakich umorzenie kosztów egzekucyjnych byłoby obligatoryjne. Umorzenie należności egzekucyjnych może nastąpić jedynie w przypadku wystąpienia jednej z przesłanek określonych w powołanym wyżej przepisie i tylko w wyjątkowych przypadkach. Należy zauważyć, że PUP uzasadniając wniosek wskazał, że składki zdrowotne za bezrobotnych bez prawa do zasiłku finansowane są z budżetu państwa, zatem wnioskodawca nie ponosi winy za powstałe zaległości. Jest jednostką budżetową i nie ma możliwości bez przekazania środków z budżetu państwa dokonać zapłaty należności. Wskazał nadto, że PUP nie przyczynił się do wszczęcia egzekucji i powstania kosztów. Nadto podniesiono, że ściągnięcie kosztów egzekucyjnych spowoduje zachwianie funkcjonowania urzędu. Należy zauważyć, że nie są to przesłanki do uwzględnienia wniosku, strona skarżąca nie wykazała, że zachodzą jakiekolwiek okoliczności uzasadniające umorzenie, które zostały określone w rozporządzeniu. Organy prawidłowo oceniły materiał dowodowy, wskazując, że umorzenie kosztów egzekucyjnych może wystąpić tylko w wyjątkowych sytuacjach, gdy wystąpi jedna z przesłanek określonych w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 4 lipca 1990 r. W przedmiotowej sprawie ocenie może zostać poddana jedynie okoliczność wskazana w toku postępowania przez skarżącego, że poniesienie kosztów spowoduje zachwianie funkcjonowania urzędu. Jednakże słusznie organy przyjęły, że aby wniosek był uzasadniony musi zaistnieć rzeczywista niemożność zapłaty przez zobowiązanego należności. A taka okoliczność w sprawie nie miała miejsca. Inne okoliczności wskazane w uzasadnieniu wniosku oraz zażaleniu i skardze PUP nie mogą być uwzględnione, ponieważ nie mieszczą się w katalogu przesłanek do umorzenia kosztów egzekucyjnych wymienionych w cyt. rozporządzeniu. W tych okolicznościach Sąd orzekł jak w sentencji wyroku oddalając skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 153/02/1270 ze zm). w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- (Dz.U. 153/02/1271 ze zm.). /-/K. Nikodem /-/S.Zapalska /-/G.Gorzan