I SA/Po 669/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 09 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku ID o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi ID na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od listopada 2008 r. do grudnia 2009 r. postanawia: zwolnić skarżącą od kosztów sądowych. Skarżąca ID pismem z dnia [...] wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na wskazaną w sentencji decyzję Dyrektora Izby Skarbowej. Równocześnie złożyła sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podała, że znalazła się w trudnej sytuacji finansowej i majątkowej w sposób przez nią niezawiniony. Aktualnie nie prowadzi już firmy, gdyż na jej wniosek Firma A została wykreślona z ewidencji działalności gospodarczej w dniu [...]. Aktualnie jedyny jej dochód wynika z uczestnictwa w spółce komandytowej C, w której jest komplementariuszem, a w której posiada [...]% udział w zyskach. W [...] skarżąca nie uzyskała dochodu z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, a strata z tytułu prowadzenia działalności wyniosła [...]. Oświadczyła, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z córką, synem, matką i z ojcem. Skarżąca nie posiada domu, mieszkania, nieruchomości rolnej, innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Małoletnie dzieci nie uzyskują żadnego dochodu ze swojego majątku poza kwotą [...] miesięcznie z tytułu wydzierżawiania spółce C nieruchomości pod działalność gospodarczą. Pieniądze te nie stanowią dochodu skarżącej i wobec tego nie może nimi swobodnie dysponować. Skarżąca oświadczyła, że z tytułu uczestnictwa w spółce uzyskuje miesięczny dochód w wysokości [...], ojciec uzyskuje miesięczny dochód z tytułu emerytury w wysokości [...], matka z tytułu emerytury w wysokości [...]. W dalszej części uzasadnienia wniosku podała, że wskazany w zeznaniu podatkowym za [...] podatek do zwrotu w wysokości [...] został zajęty przez Naczelnika Urzędu Skarbowego na poczet jej zobowiązań podatkowych. Od [...] do [...]z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej uzyskała przychód w wysokości [...], koszty uzyskania przychodów wyniosły [...] i wobec tego poniosła stratę w wysokości [...]. Skarżąca podała, że jej dywidenda z tytułu uczestnictwa w spółce komandytowej za [...] wyniosła [...]. Wyjaśniła, że z uwagi na sytuację finansową w jakiej się znalazła, symbolicznie uczestniczy w kosztach utrzymania domu, w którym mieszka wraz z małoletnimi dziećmi i z rodzicami. Rodzice są na emeryturze i łącznie ich miesięczny dochód wynosi ok. [...]. Rodzice pomagają jej w utrzymaniu, gdyż dochody z tytułu uczestnictwa w spółce w kwocie po ok. [...] w przeliczeniu na [...] miesiąc nie pozwalają na utrzymanie i zaspokojenie potrzeb skarżącej i jej dzieci. Skarżąca podała, że od [...] lat żyje w separacji faktycznej z mężem, mąż z nią nie mieszka, nie uczestniczy również w kosztach utrzymania dzieci, nie pracuje, nie ma żadnych źródeł dochodu, ma szereg zobowiązań wobec Skarbu Państwa z tytułu należności podatkowych. Od [...] w małżeństwie skarżącej obowiązuje ustrój rozdzielności majątkowej małżeńskiej. Małżonkowie nie posiadali wspólnego majątku. Wnioskodawczyni podała, że ze względu na niskie dochody nie ma zdolności kredytowej i mimo prób zaciągnięcia pożyczki w celu choćby krótkotrwałej poprawy sytuacji finansowej nie udało jej się pożyczki pozyskać. Koszty utrzymania skarżącej i jej dzieci to kwota ok. [...], jednak ze względu na brak środków jest w stanie zaspokoić jedynie podstawowe potrzeby życiowe. Ponadto w związku z prowadzoną wcześniej działalnością gospodarczą, którą wyrejestrowała w [...], posiada zobowiązania wobec Skarbu Państwa. Wnioskodawczyni podała, że jej mąż uzyskuje dochody z prac dorywczych w wysokości ok. [...] miesięcznie. Skarżąca oświadczyła, że nie posiada rachunków bankowych ani lokat. Wyjaśniła, że na koszty miesięcznego utrzymania jej i dzieci w wysokości [...] składają się koszty utrzymania mieszkania i opłat za media w wysokości [...], [...] to koszty wyżywienia i koszty zakupu lekarstw [...], na koszty ubrania i na środki czystości, [...] to koszty związane z nauką dzieci. Wnioskodawczyni podała, że ona i jej rodzice nie posiadają pojazdów mechanicznych podlegających obowiązkowi rejestracji, nieruchomości i oszczędności. Wskazała, że w [...] wystąpiła do Sądu Rejonowego z pozwem przeciwko mężowi o zapłatę na rzecz dzieci alimentów. Wnioskodawczyni podała, że rodzice udzielają jej głównie pomocy rzeczowej, gdyż razem mieszkają. To głównie rodzice opłacają rachunki za media. Oświadczyła również, że ona i jej rodzice nie mają innych źródeł dochodów poza wskazanymi we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Podała, że prowadzone wobec niej przez organy skarbowe postępowania egzekucyjne zakończyły się wydaniem przez Dyrektora Izby Celnej w dniu [...] [...] postanowień o umorzeniu postępowania egzekucyjnego ze względu na brak uzyskania zaspokojenia. Do pisma załączyła m.in. wydruk z Centralnej Ewidencji Działalności Gospodarczej, z którego wynika, że w dniu [...] firma skarżącej została wykreślona z ewidencji, kserokopie zeznania rocznego podatkowego za [...] złożonego przez skarżącą, umowy majątkowej małżeńskiej, postanowienia Sądu Rejonowego z dnia [...] o ustanowieniu dla małoletnich kuratora i zezwolenia na dokonanie czynności, t.j. na zawarcie w imieniu dzieci z Firmą C umowy dzierżawy nieruchomości, umowę dzierżawy z dnia [...], kserokopie postanowień Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] i [...] o umorzeniu postępowań egzekucyjnych, wydruk z Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego, z którego wynika, że skarżąca jest wspólnikiem spółki komandytowej, zeznania rocznego podatkowego za [...], kserokopie uchwały Zgromadzenia Wspólników Firmy C z dnia [...] w sprawie zatwierdzenia sprawozdania finansowego za okres [...] i podziale zysku oraz wyjaśnienia do w.w uchwały. Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca w odpowiedzi z dnia [...] oświadczyła, że ona i jej ojciec nie posiadają rachunków bankowych, rachunku bankowego nie posiada również jej mąż. Skarżąca podała, że użytkuje samochód osobowy marki A, rok prod. [...], który jest własnością męża jej siostry – p. DK, rodzice nie mają prawa jazdy i nie posiadają żadnych samochodów. Skarżąca i jej rodzice nie posiadają żadnych nieruchomości, udziałów w spółkach z o.o., nie pełnią również w spółkach z o.o. funkcji prokurenta, czy członka zarządu. Wnioskodawczyni podała, że na jej i dzieci koszty miesięcznego utrzymania przypada kwota w wysokości ok. [...], na jej rodziców w wysokości [...]. Skarżąca wyjaśniła, że małżonek - mimo wyroku zasądzającego alimenty – nie realizuje swojego obowiązku alimentacyjnego. Skarżąca podała, że jej mąż jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jako bezrobotny. Skarżąca wyjaśniła, że ona i jej rodzice nie korzystają z żadnych form pomocy społecznej. Do pisma załączyła zeznania roczne podatkowe za [...] złożone przez jej rodziców, kserokopię wyroku zaocznego Sądu Rejonowego z dnia [...] w sprawie o alimenty, kserokopie postanowień Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] o nr [...] i [...] o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 P.p.s.a.). Art. 246 § 1 P.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje : 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć należy, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że z argumentacji skarżącej wynika, iż zasadnym jest zwolnienie jej od kosztów sądowych, gdyż wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wnioskodawczyni pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z małoletnimi dziećmi, t.j. z córką i z synem, które uczą się oraz z rodzicami, którzy są emerytami. Skarżąca pozostaje w związku małżeńskim, jednakże, zgodnie ze złożonymi przez nią oświadczeniami, nie prowadzi z mężem wspólnego gospodarstwa domowego, małżonkowie nie mieszkają razem, pozostają w separacji faktycznej, mąż poza dochodami z tytułu prac dorywczych, które wynoszą ok. [...] miesięcznie, nie uzyskuje żadnych dochodów i nie posiada żadnego majątku, nie ponosi również kosztów utrzymania dzieci. Mąż skarżącej, zgodnie z jej oświadczeniem, jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jako bezrobotny. Również skarżąca i jej rodzice nie posiadają żadnego majątku, oszczędności, papierów wartościowych, przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro, pojazdów mechanicznych podlegających obowiązkowi rejestracji. Skarżąca prowadziła działalność gospodarczą do [...], którą zamknęła i z tego tytułu pozostały jej zobowiązania wobec Skarbu Państwa. Obecnie wnioskodawczyni posiada [...]% udział w spółce komandytowej. Rodzice skarżącej utrzymują się z emerytur, z których ponoszą koszty swojego, skarżącej i jej dzieci miesięcznego utrzymania. Dzieci skarżącej posiadają nieruchomość, którą wydzierżawiły spółce komandytowej za kwotę [...], jednakże z postanowienia Sądu Rejonowego wynika, że środki pieniężne są gromadzone z tego tytułu na imiennych kontach oszczędnościowych dla małoletnich dzieci, bez możliwości wypłacania zgromadzonych środków pieniężnych przez kogokolwiek. Sąd Rejonowy w wyroku zaocznym z dnia [...] zasądził od męża skarżącej na rzecz dzieci renty alimentacyjne w wysokości po [...] miesięcznie, przy czym, jak wynika z oświadczeń skarżącej, nie wypełnia nałożonego na niego przez Sąd obowiązku. Skarżąca wykazała zatem, że nie posiada środków pieniężnych na poniesienie kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie. Nie posiada również żadnego majątku, który mógłby stanowić źródło finansowania w.w kosztów. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.